AİHM Başvuru Rehberi 2025: Kabul Edilebilirlik Kriterleri ve Eksiksiz Başvuru

Yazan Editör / 28 Ağustos 2025

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) yapılan başvurular, en küçük bir eksiklik veya usulsüzlük nedeniyle idari ret ile sonuçlanabilmektedir. Bu ret kararları, mağduriyetin giderilmesi önünde telafisi güç engeller oluşturabilmektedir. AİHM İçtüzüğü’nün 47. Maddesi uyarınca belirlenen idari ret sebeplerini ve başvuru sürecindeki kritik detayları aşağıda bulabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan ve Başvuruyu Reddedecek İdari Sebepler

1. Anayasa Mahkemesi (AYM) Formu veya Kararının Gönderilmesi: AİHM’e yapılan başvuruya AYM’ye ait bireysel başvuru formu, AYM kararının örneği veya tebliğ evrakı eklenmesi.
2. Geçersiz Başvuru Formu: AİHM’in resmi internet sitesinde yayınlanan güncel başvuru formunun kullanılmaması.
3. İmza Eksikliği:
   • Başvuru formunun ilk sayfalarındaki temsilciyi yetkilendirme bölümünün imzalanmaması.
   • Formun son sayfasındaki “Beyan ve İmza” bölümünün başvurucu veya temsilcisi tarafından ıslak imza ile imzalanmaması.
4. İç Hukuk Bilgilerinin Eksikliği: Formun 35/1 kısmında, iç hukuk yollarının nasıl ve ne zaman tüketildiğine dair gerekli bilgi ve tarihlerin bulunmaması.
5. Sayfa Sınırının Aşılması: Açıklama ve gerekçelerin, formda bu amaçla ayrılan sayfa sınırını aşması. (Ek açıklamalar için 20 sayfa sınırı vardır).
6. Yeni İhlal İddiası: Başvuru formunun ilgili kısmında belirtilmeyen, özü itibarıyla yeni bir ihlal iddiasına ek açıklamalarda yer verilmesi.
7. Mahkumiyet Kararının Eksik/Usulsüz Gönderimi:
   • Özellikle çok sanıklı dosyalarda, başvuranla ilgili tüm sayfaların gönderilmemesi.
   • Kararın tamamının USB/CD ile gönderilmesi gerekiyorsa PDF formatında değil de UDF formatında gönderilmesi.
8. Duruşma Tutanaklarının Eksikliği: Yargılamaya ilişkin duruşma tutanaklarının tamamının gönderilmemesi. Çok sayfalı toplu dosyalarda, başvurucuyla ilgili kısımlar çıktı olarak, tamamı ise USB/CD’de PDF formatında gönderilmeli.
9. Tutuklama ve İtiraz Kararlarının Eksikliği: Özellikle Sözleşme’nin 5. maddesi (özgürlük ve güvenlik hakkı) kapsamındaki başvurularda, ilk tutuklama kararı, itiraz ve itiraz üzerine verilen kararın gönderilmemesi.
10. İstinaf Dilekçesi ve BAM Kararının Eksikliği: Bölge Adliye Mahkemesi’ne (BAM) yazılan istinaf dilekçesi ile BAM kararının başvuruya eklenmemesi.
11. Yargıtay Kararının Eksik/Usulsüz Gönderimi:
    • Yargıtay onama kararının hiç gönderilmemesi veya bazı sayfalarının eksik gönderilmesi.
    • Çok uzun toplu dosyalarda, başvurucuyla ilgili kısımlar çıktı olarak, kararın tamamı ise USB/CD’de PDF formatında gönderilmeli.
12. Belgelerin Uygun Şekilde Sunulmaması: Ek belgelerin tarih sırasına göre listelenmemesi, birbirini takip eder şekilde numaralandırılmaması ve açıkça belirlenmemesi.
13. İletişim Bilgilerinin Eksikliği: Başvuru formuna iletişim için bir e-posta adresinin eklenmemesi.

Başvuru Formunu Doldururken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Okunaklı Yazın: Tercihen bilgisayarda doldurun.
• Tüm Bölümleri Doldurun: Durumunuza uygun her bölümü eksiksiz doldurun. “Bakınız ekli belge” yazarak boş bırakmak kabul edilmez.
• Açık ve Öz Olun: Sembol ve kısaltma kullanmayın. Olayları, şikayetlerinizi ve kabuledilebilirlik kriterlerine uygunluğu net bir şekilde anlatın.
• Dil: Başvurunuzu İngilizce, Fransızca veya Sözleşmeci devletlerin resmi dillerinden birinde (Türkçe gibi) yapabilirsiniz. Ancak ilerleyen aşamalarda yazışmalar İngilizce veya Fransızca olacaktır.
• Zaman Sınırı: İç hukuk yollarının tüketildiği nihai kararın tarihinden itibaren 4 aylık kesin bir süre bulunmaktadır. Bu süre, ancak İçtüzük 47. maddeye uygun eksiksiz bir başvuru gönderdiğinizde kesilir.

Ek Belgeleri Hazırlarken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Belgeleri tarih sırasına göre düzenleyin.
• Tüm sayfaları sırasıyla numaralandırın.
• Belgeleri zımba, ataç veya yapıştırıcı bantla tutturmaktan kaçının.
• Gönderdiğiniz belgelerin asıllarını DEĞİL, okunaklı fotokopilerini veya çıktılarını gönderin. Belgeler iade edilmez.
• USB veya CD’ye belge gönderiyorsanız, formatın PDF olduğundan emin olun. UDF formatı kabul edilmez ve dosyalar açılamaz.

Başvurunuzu Nasıl Göndermelisiniz?

Başvurular sadece posta yoluyla yapılabilir. Faks veya e-posta ile yapılan başvurular geçersizdir. Islak imzalı orijinal başvuru formu ve tüm ek belgeler aşağıdaki adrese posta ile gönderilmelidir:

Önemli Uyarı: Başvurunuzu göndermeden önce mutlaka bir kopyasını ve belgelerin asıllarını kendinizde saklayın. Eksik bulunmanız halinde, aynı belgelerle zamanında yeni bir başvuru yapabilmeniz hayati önem taşır.

AİHM Başvuru Kabul Edilebilirlik Kriterleri 2025

• Tüm ulusal iç hukuk yollarının tüketilmiş olması.
• Başvurunun son yargı kararından itibaren 4 ay içinde yapılması.
• Başvuruda belirtilen hak ihlalinin ciddi ve somut bir mağduriyet oluşturması.
• Daha önce aynı konuya ilişkin başvuru yapılmamış olması.
• Başvurunun açıkça dayanaksız veya temelsiz olmaması.
• Başvuruyu yapan kişinin mağdur sıfatını taşıması.

AİHM Başvurularında Türkiye’den Örnek Davalar

• A.G. v. Türkiye davası: İç hukuk yollarının etkili kullanılmaması nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmiştir.

AİHM Kabul Edilebilirlik Rehberi (PDF) Nasıl İndirilir?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin resmi web sitesinden en güncel rehberi Türkçe olarak indirebilirsiniz:

👉 AİHM Kabul Edilebilirlik Rehberi PDF (2025)

Son Söz

AİHM başvurusu karmaşık ve sıkı kurallara tabi bir süreçtir. Bu listedeki maddelere birebir uyum sağlamak, başvurunuzun usulden reddedilmemesi ve insan hakları ihlalinizin esas yönünden incelenebilmesi için atacağınız en önemli ilk adımdır. Mümkünse, bu süreçte bir avukattan destek almanız şiddetle tavsiye edilir.