Avukatlık Ücreti Alacağında Görevli Mahkeme ve Haksız Azil: İşçi, Şirket, Boşanma — Kim Nereye Dava Açar? (2025 Yargıtay Kararları)
📅 Nisan 2026 — Güncellendi
⚖️ AK m.164 · AK m.174 · TKHK m.3
AVUKAT & BÜRO
Bu makalede ne öğreneceksiniz?
Avukatlık ücreti alacağına ilişkin dava hangi mahkemede açılmalıdır? Müvekkil haksız azil durumunda avukat hangi ücretlere hak kazanır? Bu soruların yanıtı müvekkilin kim olduğuna ve hukuki yardımın hangi amaçla verildiğine göre değişir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2022 ve 2025 tarihli kararları, HGK’nın emsal niteliğindeki kararları ve trafik kazası/işçi/boşanma gibi somut örnek senaryolar üzerinden tüm tablo bu makalede ele alınmaktadır.
📋 İçindekiler
- Temel Kural: Müvekkil Tüketici mi, Değil mi?
- Güncel Uygulama Tablosu — Kim Nereye?
- İşçi Müvekkil — Yargıtay 3. HD 2025 Kararı
- Trafik Kazası — HGK 2021/398 K.
- Haksız Azil: Hangi Ücretlere Hak Kazanılır?
- Güncel Yargıtay Kararları (2021–2025)
- Daire Yapısı: Bugün Hangi Daire Görevli?
- Görevli Mahkeme Karar Ağacı
- Sık Sorulan Sorular
1. Temel Kural: Müvekkil Tüketici mi, Değil mi?
Avukatlık ücreti alacağına ilişkin dava açılırken görevli mahkemenin tespiti, müvekkilin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki tüketici tanımına girip girmediğine bağlıdır. Bu ayrım yanlış yapıldığında mahkeme re’sen görevsizlik kararı verir, zaman ve harç kaybı yaşanır.
📜 TKHK m.3/1-k — Tüketici Tanımı
“Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder.”
📜 TKHK m.3/1-l — Tüketici İşlemi (Vekalet Sözleşmesi Dahildir)
“…eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder.”
Kanun vekalet sözleşmesini açıkça “tüketici işlemi” kapsamında saymaktadır. Ancak bu kapsama girebilmek için müvekkilin tüketici sıfatını taşıması şarttır. Müvekkilin ticari veya mesleki amaçla hareket etmesi durumunda tüketici sıfatı ortadan kalkar; bu hâlde görevli mahkeme tüketici mahkemesi değil, asliye hukuk mahkemesidir.
2. Güncel Uygulama Tablosu — Kim Nereye Dava Açar?
| Müvekkil / Dava Konusu | Tüketici? | Görevli Mahkeme | Emsal Karar |
|---|---|---|---|
| İşçi — iş kazası / işçilik alacağı | ❌ | Asliye Hukuk | Y3.HD 2025/2600 K. |
| İşçi — hizmet tespiti davası | ❌ | Asliye Hukuk | Y3.HD 2022/6981 K. |
| Şirket / tüzel kişi — ticari dava | ❌ | Asliye Hukuk | Y13.HD 2014/40101 K. |
| Esnaf/tacir — ticari faaliyetine ilişkin dava | ❌ | Asliye Hukuk | Y13.HD çeşitli kararlar |
| İşyeri niteliğindeki taşınmaz davası | ❌ | Asliye Hukuk | Y13.HD 2015/39842 K. |
| Trafik kazası — kişisel zarar/tazminat davası | ✅ | Tüketici Mahkemesi | HGK 2021/398 K. |
| Boşanma davası | ✅ | Tüketici Mahkemesi | Y20.HD 2017/5272 K. |
| Muris muvazaası / tapu iptal (kişisel) | ✅ | Tüketici Mahkemesi | Y13.HD 2017/10215 K. |
| Kişisel alacak / tazminat davası | ✅ | Tüketici Mahkemesi | Y3.HD güncel kararlar |
| Sanık sıfatıyla ceza davası | ✅ | Tüketici Mahkemesi | Y3.HD içtihadı |
📌 Tüketici Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi? Tüketici mahkemesinin görevli olduğu hâllerde dava değeri 2026 yılı THH parasal sınırının altındaysa önce Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru zorunludur. Ancak Yargıtay 3. HD 2025/1292 K. sayılı kararına göre, avukatlık ücreti davaları yargı organı niteliği taşımayan THH’de görülemez — miktar ne olursa olsun mahkemede açılmalıdır.
3. İşçi Müvekkil Neden Tüketici Sayılmaz? — Yargıtay 3. HD 2025 ve 2022 Kararları
İşçinin iş kazası veya işçilik alacakları gibi davalarda avukata vekalet vermesi, işçinin mesleki faaliyetini sürdürmesi kapsamındadır. İşçi bu davalarda kişisel tüketim amacıyla değil, iş sözleşmesinden doğan haklarını takip etmek amacıyla hareket etmektedir. Bu nedenle TKHK m.3/1-k’daki tüketici tanımına girmez.
Yargıtay 3. HD | 2025/1482 E., 2025/2600 K., 05.05.2025
“Somut olaylarda, davalıların işçi statüsü ile açtığı iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası kapsamında davacı tarafa vekâlet verildiği, uyuşmazlık da bu vekâlet ilişkisinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Davalıların İş Mahkemesindeki iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasında, işçi statüsünde olduğu, mesleki bir faaliyeti yerine getirdiği ve mesleki nedenle tüketici olarak değerlendirilemeyeceğinden taraflar arasındaki uyuşmazlığın Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kaldığının kabulü de mümkün değildir.”
→ Görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi.
Yargıtay 3. HD | 2022/6067 E., 2022/6981 K.
“Somut olayda, davalının işçi statüsü ile diğer dava dışı üçüncü kişiye karşı açtığı hizmet tespiti ve işçilik alacağı davası kapsamında davalıya vekâlet verilmiş, uyuşmazlık da bu vekâlet ilişkisinden kaynaklanmıştır. Davalının iş mahkemesindeki hizmet tespiti davasında, tüketici olarak değerlendirilemeyeceğinden taraflar arasındaki uyuşmazlığın Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında kaldığının kabulü de mümkün değildir.”
→ Görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi.
4. Trafik Kazası / Kişisel Zarar: Müvekkil Tüketici — HGK 2021/398 K.
Kişisel bir zarar nedeniyle tazminat davası için avukata vekalet veren müvekkil, tüketici sıfatını taşır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu ilkeyi önemli bir kararıyla netleştirmiştir.
Yargıtay HGK | 2017/3173 E., 2021/398 K., 01.04.2021
Trafik kazası sonucu ağır yaralanan yakınları için hukuki takip amacıyla avukata vekalet veren müvekkillerin haksız azil iddiasıyla açtığı vekalet ücreti davasında:
“Avukatın sunduğu hizmet, müvekkilinin tüketici sıfatını taşıması ve bu suretle vekâlete ilişkin hukuki münasebetin tüketici işlemi vasfında olması durumunda, TKHK hükümlerine tabi olacak, taraflar arasında doğan ihtilaflar da tüketici mahkemeleri (miktar sınırına göre tüketici hakem heyetleri) önünde çözümlenecektir… Eldeki davada davalılar trafik kazasından kaynaklanan alacakların tahsili için davacı avukata vekalet vermiş olup, davalılar bu hukuki işlem içerisinde tüketici konumunda olduklarından uyuşmazlığın Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kaldığına göre, davaya bakmaya Tüketici Mahkemesi görevlidir.”
→ Görevli mahkeme: Tüketici Mahkemesi.
5. Haksız Azil: Hangi Ücretlere Hak Kazanılır?
📜 Avukatlık Kanunu m.174/2
“Avukatın azli halinde ücretin tamamı verilir. Şu kadar ki, avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmiş ise ücretin ödenmesi gerekmez.”
Haksız azil durumunda avukat iki tür ücrete birden hak kazanır:
Akdi Vekalet Ücreti
Avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmeye dayalı ücret. Sözleşme yoksa AAÜT ve AK m.164/4 esas alınır: takip edilen dava değerinin %10 ile %20’si arasında hâkim takdir eder.
Karşı Taraf Vekalet Ücreti
Haksız azil ile birlikte muaccel hale gelir. Avukat azledildiğinden dosyadan elini çekmiş olup karşı taraf ücreti kendi adına tahsil edemez. Bu nedenle eski müvekkili bu ücretten de doğrudan sorumludur. (→ sanalhukuk.org)
⚠️ Hakkaniyet İndirimi Yapılamaz: HGK’nın ve Y3.HD’nin yerleşik içtihadına göre, haksız azil hâlinde hak kazanılan vekalet ücretinden hakkaniyet indirimı yapılması hukuka aykırıdır. Avukat işi tamamlamış gibi ücretin tamamını alır.
5.1 Azil Tarihi İtibarıyla Ücret Hesabı
Haksız azil nedeniyle talep edilecek ücretin hesabında azil tarihi itibarıyla davanın harçlandırılmış değeri esas alınır. Azilden sonra gerçekleştirilen ıslah veya değer artışları hesaba katılmaz. Kaldı ki HGK’nın 4.2.1948 tarih ve 10/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince bozma sonrası ıslah yapılması zaten mümkün değildir.
5.2 Azlin Haklılığını Kim İspat Eder?
İspat yükü azleden müvekkile aittir. Azlin haklı bir sebebe dayandığını somut delillerle ispat edemeyen müvekkil, azli haksız sayılır ve avukat tam ücrete hak kazanır. Müvekkil, avukatın kusur veya ihmalini açıkça kanıtlamak zorundadır. Bunu yapamayan müvekkil, sadece sözlü azil beyanına ya da soyut güvensizlik iddiasına dayanarak sorumluluktan kurtulamaz.
5.3 Haklı Azilde “Kesinleşmiş İşler” İstisnası
Azil haklı olsa bile, azil tarihinden önce sonuçlanmış ve kararı kesinleşmiş işler için avukat, azlin haklı olup olmadığına bakılmaksızın ücrete hak kazanmaya devam eder. Azil, yalnızca azil tarihi itibarıyla henüz sonuçlanmamış işler bakımından hukuki sonuç doğurur.
6. Güncel Yargıtay Kararları (2021–2025) — 10 Emsal
1. HGK | E. 2024/666, K. 2025/224, T. 09.04.2025 — Haksız Azilde Tam Ücret + Kısmi Davada Islah
Haksız azil durumunda avukat, işi tamamlamış gibi sözleşmedeki ücretin tamamına hak kazanır. Avukat kısmi dava açmış olsa dahi, haksız azil ıslah yapılmasına engel teşkil etmez; avukat ıslahla talebini artırabilir. Müvekkil azil tarihine kadar yapılan tüm iş için ücret ödemek zorundadır.
2. Y3.HD | E. 2024/2482, K. 2025/1292, T. 03.03.2025 — Tüketici Hakem Heyetinin Görevsizliği
Avukatlık ücreti alacağı, yargı organı niteliği taşımayan Tüketici Hakem Heyetleri’nde görülemez. Müvekkil tüketici de olsa, dava miktarı THH sınırının altında kalsa dahi bu uyuşmazlıklar doğrudan mahkemede açılmalıdır.
3. Y3.HD | E. 2025/1482, K. 2025/2600, T. 05.05.2025 — İş Kazası / İşçi Müvekkil → Asliye Hukuk
İşçi statüsündeki müvekkil, iş kazası tazminat davası için avukata vekalet vermiştir. İşçi mesleki faaliyeti kapsamında hareket ettiğinden tüketici sıfatı yoktur. Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
4. Y3.HD | E. 2023/4603, K. 2024/1220, T. 26.03.2024 — Akdi + Kanuni Vekalet Ücreti Birlikte İstenir
Haksız azil hâlinde avukat, yalnızca sözleşmedeki akdi ücreti değil, dava sonunda karşı tarafa yükletilecek yasal (karşı taraf) vekalet ücretini de doğrudan eski müvekkilinden talep edebilir. Her iki ücret de haksız azil anında muaccel hale gelir.
5. Y3.HD | E. 2022/6067, K. 2022/6981 — Hizmet Tespiti / İşçi Müvekkil → Asliye Hukuk
Hizmet tespiti ve işçilik alacağı davası için avukata vekalet veren işçi müvekkil, mesleki faaliyeti kapsamında hareket ettiğinden tüketici sayılmaz. Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
6. HGK | E. 2017/3173, K. 2021/398, T. 01.04.2021 — Trafik Kazası → Tüketici Mahkemesi
Trafik kazasından kaynaklanan zarar için avukata vekalet veren kişiler tüketici sıfatını taşır. Haksız azil davası Tüketici Mahkemesi’nde görülür. HGK’nın bu emsal kararı, avukatlık sözleşmesinin TKHK kapsamında değerlendirileceğini kesinleştirdi.
7. HGK | E. 2017/13-1821, K. 2020/12, T. 14.01.2020 — Karşı Taraf Vekalet Ücreti Muaccel Olur
Haksız azil hâlinde karşı taraf vekalet ücreti, azil anında muaccel olur. Avukatın bu ücreti bizzat tahsil etmesinin beklenmesi gerekmez; doğrudan eski müvekkile dava açılabilir. (→ Kararı sanalhukuk.org’da incele)
8. HGK | E. 2019/13-15, K. 2020/749, T. 13.10.2020 — Haksız Azilde Hakkaniyet İndirimi Yapılamaz
Haksız azil hâlinde hak kazanılan ücretin tamamının ödenmesi zorunludur; hakkaniyet gerekçesiyle indirim yapılması hukuka aykırıdır. Avukat hangi aşamada azledilmiş olursa olsun tam ücrete hak kazanır.
9. Y13.HD | E. 2015/39842, K. 2017/10215, T. 25.10.2017 — Tapu İptal (Kişisel) → Tüketici Mahkemesi
Tapu iptali ve tescil davası amacıyla avukata vekalet veren kişisel müvekkil tüketici sıfatını taşır. Avukatın ücret alacağı davası tüketici mahkemesinde görülür. (İşyeri niteliğindeki taşınmaz davalarında ise asliye hukuk görevlidir.)
10. Y13.HD | E. 2014/43747, K. 2014/40101, T. 15.12.2014 — Tüzel Kişi/Şirket → Asliye Hukuk
Şirket olan müvekkil TKHK anlamında tüketici kapsamı dışında kaldığından, avukatın şirkete karşı ücret alacağı davası asliye hukuk mahkemesinde görülmelidir.
7. Bugün Hangi Daire Görevli? — Daire Yapısı Uyarısı
⚠️ Kritik Uyarı: Eski Daire Kararlarını Emsal Gösterirken Dikkatli Olun
Yargıtay’ın yeniden yapılanmasıyla birlikte vekalet sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, eski dönemde bu davalara bakan 13. Hukuk Dairesi kapatıldıktan sonra Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin görev alanına girmiştir. Bugün bağlayıcı içtihadı Y3.HD oluşturmaktadır. Görev meselesi HMK gereğince kural olarak BAM kararıyla kesinleşir; Yargıtay 3. HD’ye istisnai hâllerde ulaşılmaktadır.
8. Dava Açmadan Önce: Görevli Mahkeme Karar Ağacı
1
Müvekkil tüzel kişi mi (şirket, dernek, vakıf)?
Evet → Asliye Hukuk Mahkemesi
Hayır → 2. soruya geç
2
Vekalet verilen dava/iş müvekkilin mesleki veya ticari faaliyetiyle ilgili mi?
- İş kazası, hizmet tespiti, işçilik alacağı → Asliye Hukuk
- Ticaret davası, esnaf alacağı → Asliye Hukuk
- Kişisel dava (boşanma, miras, tazminat, ceza) → 3. soruya geç
3
Müvekkil tüketici → Dava değeri ne kadar?
- 2026 THH eşiği altında olsa bile → Doğrudan Tüketici Mahkemesi (THH yetkisi yok — Y3.HD 2025/1292 K.)
✓
Görevli mahkeme tespit edildi — dilekçede TBK 158 uyarınca yeni dava süresini de gözetin.
🔗 sanalhukuk.org — İlgili Yazılar ve Kararlar
Sık Sorulan Sorular
İşçi müvekkilimden vekalet ücretimi talep etmek için hangi mahkemeye başvurmalıyım?
Y3.HD’nin 2022/6067 ve 2025/1482 E. sayılı kararlarına göre iş kazası veya işçilik alacağı davası için verilen vekalette işçi müvekkil tüketici sayılmaz. Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.
Müvekkil beni haksız yere azletti, karşı taraf vekalet ücretini de isteyebilir miyim?
Evet. HGK’nın 2020/12 ve 2020/749 sayılı kararlarına göre haksız azil hâlinde hem akdi hem karşı taraf vekalet ücreti azil anında muaccel olur ve doğrudan eski müvekkile dava açılabilir. Karşı taraftan tahsil için beklemek gerekmez.
Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilir miyim?
Hayır. Y3.HD 2025/1292 K. sayılı karara göre avukatlık ücreti davaları, THH’nin yargı yetkisi kapsamı dışındadır. Müvekkil tüketici olsa ve dava değeri düşük kalsa dahi doğrudan Tüketici Mahkemesi‘nde dava açılmalıdır.
Azlin haklı mı haksız mı olduğunu kim ispat eder?
İspat yükü azleden müvekkile aittir. Müvekkil avukatın kusur veya ihmalini somut delillerle kanıtlamazsa azil haksız sayılır ve avukat tam ücrete hak kazanır.
Yanlış mahkemede dava açtım, zamanaşımı geçti mi?
TBK m.158 kapsamında görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren 60 gün içinde doğru mahkemede yeniden dava açılabilir; bu süre içinde zamanaşımı itirazı ileri sürülemez.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir hukuk profesyoneliyle görüşmeniz önerilir.
Sanal Hukuk
SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
