Serbest meslek erbabı olan avukatlar neleri gider olarak gösterebilir?

Serbest meslek erbabı olan avukatlar neleri gider olarak gösterebilir?

Serbest meslek erbabı olanların neleri gider yapabileceği, Gelir Vergisi Kanununun 68. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır. Bu maddelerde kastedilenlerin neler olduğuna geçmeden evvel, ana mantığı şu şekilde oturtabilirsiniz.

Bir serbest meslek erbabının bir harcamayı gider olarak dikkate alabilmesi için (kural olarak) kendisine iki tane soru sorması gerekir:

1) Harcama, mesleki faaliyetimle alakalı mı?
2) Harcamaya ben mi katlandım?

Eğer bu iki sorunun cevabı da evetse bu durumda kural olarak o harcamanın gelir vergisi matrahının hesabında gider olarak dikkate alınabileceğini kabul ederiz.

1- Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderler

Bu bent torba hükümdür. Her serbest meslek faaliyetinin kendine has, mesleki faaliyetin ifası bakımından olmazsa olmaz kabul edilen birtakım harcamaları vardır ki bu bent gereği gider olarak kabul edilir. İş yeri için ödenen kira bedeli, personele ödenen ücretler, ofise ait faturalar (elektrik, su, telefon gibi), cep telefonu faturası gibi harcamalar bu bende girer.

Eğer homeoffice olarak çalışıyorsanız, ödediğiniz kiranın tamamını gider yapabilirsiniz; ancak faturalarınızın ancak yarısını gider olarak dikkate alabilirsiniz.

Temsil ve ağırlama giderleri kanunda ayrıca düzenlenmemiş olmakla birlikte bu bent kapsamında gider olarak dikkate alınmaktadır. Burada Maliye’nin aradığı ölçüt, bu giderlerin makul olmasıdır. Makuliyet ölçütü genelde gelir düzeyi ile orantılı olarak dikkate alınır. Örneğin; aylık ortalama 10.000 TL matrahı olan bir serbest meslek erbabının 100.000 TL’lik temsil ve ağırlama giderinin olamayacağı değerlendirilir.

2- Çalışanların iş yerinde veya iş yerinin müştemilatındaki barınma ve yiyecek giderleri, tedavi ve ilaç giderleri ve sigorta primleri

Serbest meslek erbabı olan mükellef bu harcamaları da gider olarak dikkate alabilir.

Burada yemek bedeli konusunda bir kafa karışıklığı genelde oluyor. Sebebi günlük yemek bedellerinin bir kısmının vergi dışı bırakılmış olmasıdır. İş yerinde personele yemek verilmemesi halinde, personelin kendisine yemek bedeli olarak nakden yapılacak ödemeler, kanuni haddi (2024 yılı için günlük 170 TL’yi) aşmıyorsa, bu durumda bu tutarlar işçinin maaşına ilave edilerek bunun üzerinden gelir vergisi hesaplanmaz. Yani istisna kapsamındadır.

Ancak bu demek değildir ki personele yapılan yemek ödemelerinden günlük sadece 170 TL’si gider olarak dikkate alınsın. İsterseniz günlük 500 TL karşılayın, bunun tamamını gider olarak dikkate alabilirsiniz.

Yahut yemek parası vermemekle birlikte personel için yemek hazırlatıyor ve iş yerinde yemek yenmesini sağlıyorsanız bu bedellerin tamamını da gider olarak dikkate alabilirsiniz.

3- Giyim harcamaları

GVK m.68/I-3’te düzenlenen bu bent, serbest meslek erbabının kendi giyim harcamaları değil, personelinin giyim harcamalarına ilişkindir. Eğer demirbaş olarak verilen giyim eşyası (resmi ve özel daire ve müesseselerce hizmet erbabına işin icabı olarak verilen ve bunların işten ayrılmaları halinde geri alınan giyim
eşyası) varsa bunlar gider olarak dikkate alınabilir.

Ancak buradaki kritik mesele, personel için yapılan bu kıyafet harcamasının işin icabına ilişkin olması gerekir. Aksi halde personele yapılan kıyafet harcamaları gider olarak dikkate alınamaz.

Peki, kendimize yaptığımız kıyafet harcamalarını gider yapabilir miyiz derseniz cevabımız olumsuz.

Bunun iki sebebi var:

1. Maliye ezelden beridir şu görüşte: Aldığınız kıyafetleri işe hasretmediğiniz gibi özel yaşantınızda da giymeniz mümkün. Yani mesleki faaliyetle alakalı olmadığından gider olarak dikkate alınmaz.
2. Avukatlık Kanunu m.49/2: Kendi meslek yasamız bize der ki avukata cübbe dışında hiçbir kıyafet zorunluluğu getirilemez. Mesleki faaliyetin ifası sırasında cübbe dışında bir kıyafet kullanmamız zorunlu olmadığından, cübbe dışındaki kıyafetlere yapılan harcamalar gider olarak dikkate alınamaz.

4- Mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri

Elbette ki avukatlar olarak şehir dışında da işlerimiz olabiliyor. Uçağa/otobüse biniyor, otellerde konaklamak durumunda kalabiliyoruz. Kanuna göre, seyahat maksadının gerektirdiği süre ile sınırlı olmak kaydıyla, bu harcamalar da gider olarak dikkate alınabilir.

Ancak burada avukatlar açısından temel bir sorun var: Avukatların yol ve konaklama harcamaları kural olarak müvekkiller tarafından karşılanır. Oysa en başında da ifade ettiğimiz üzere bir harcamanın gider olarak dikkate alınabilmesi için aranan 2 şarttan birisi de harcamaya serbest meslek erbabının kendisinin katlanmasıdır. Bu nedenle müvekkilin karşıladığı seyahat ve konaklama masraflarını gider olarak esasen dikkate alamayız.

Öte yandan GVK m.67/2 uyarınca müvekkilden harç, bilirkişi ücreti, gider avansı gibi ilgili mercie yatırılanlar dışında yol, konaklama, yemek, taksi gibi adlar altında alınan avanslar gider karşılığı olarak kabul edilir ve hasılata tabidir. Bu nedenle bu tutarlar için serbest meslek makbuzu düzenlenmesi gerekir. Ancak bu takdirde bu harcamalara ilişkin faturalar gider olarak dikkate alınabilir.

5- Mesleki faaliyette kullanılan tesisat ve demirbaş eşya

Büro mobilya takımından bilgisayara, yazıcıdan buzdolabına, cep telefonundan diğer eşyalara dek demirbaş olan ve mesleki faaliyette kullanılan her eşya gider olarak dikkate alınabilir.

Kanun bu kalemleri ancak amortisman ayırmak suretiyle giderleştirebileceğimizi ifade eder. Bunu yıllara yaygın olarak giderleştirmek olarak da anlayabilirsiniz. Amorsitman konusunda detaylı bilgi için bkz. 213 sayılı VUK

6- Araçlar

İster sıfır ve isterse 2. el olsun, mesleki faaliyette kullanılmak üzere alınan ve envantere kaydedilen araçlar da yine amortisman ayırmak suretiyle gider olarak dikkate alınabilir. Araçlarda amortisman süresi 5 yıldır. Bu anlamda her yıl için %20’sini giderleştirmek olanaklı.

Ancak burada kanun bir kısıtlama getiriyor:

a) Eğer araç sıfır ise, ÖTV ve KDV hariç araç bedelinin, 2024 yılı için ancak 790.000 TL’si gider olarak dikkate alınabilir. Bu tutarı aşan kısmı gider olarak dikkate alınamaz.

b) Ayrılan ÖTV ve KDV’nin ise ancak 2024 yılı için 690.000 TL’si gider olarak dikkate alınabilir.

c) Aracın ikinci el olması durumunda 2024 yılı için 1.500.000 TL’si gider olarak dikkate alınabilir.

Bu tutarlar her sene yeniden değerleme oranında değişmektedir.

7- Araçla İlgili Harcamalar ve Kiralık Araçlar

Eğer aracınız envantere kayıtlı ise bu araçla ilgili yapılan tüm harcamaların (benzin, bakım, tamir, lastik, kasko, sigorta vs) %70’i gider olarak dikkate alınabilir.

Araç satın almak yerine kiralayanlar da kiralama bedelini gider olarak yazabilir. Ancak bu durumda 2024 yılı için aylık 26.000 TL gider olarak kabul edilir; kiralama bedelinin aşan kısmı gider olarak dikkate alınamaz.

Kiralık araçlar için yapılan harcamaların da (benzin gibi) yine sadece %70’i gider olarak dikkate alınabilir.

8- Mesleki Yayınlar

Alınan mesleki yayınlar için ödenen bedeller de gider olarak dikkate alınabilir. Yayının matbu veya dijital olmasının önemi yoktur. Tek kriter, mesleki olmasıdır. Ayrıca burada herhangi bir kısıtlama da yoktur; tamamı gider yapılabilir.

9- Mesleki faaliyetin ifası için ödenen mal ve hizmet alım bedelleri

İçtihat programları, icra takip programları, büro otomasyon sistemleri gibi mesleki faaliyetin ifası sırasında alınan mallara ilişkin harcamaların tamamı gider olarak dikkate alınabilir.

Yine ofisin temizletilmesi, ilaçlanması gibi ofis için alınan hizmet alımları için ödenen tutarlar da gider olarak dikkate alınabilir.

10- Mesleki teşekküllere ödenen aidatlar

Avukatlar için baro aidatı (ya da kanuni adıyla yıllık kesenek) de yine gider olarak dikkate alınabilir. Yani baroya ödüyorsunuz ama dönüp vergi matrahının hesabında gider yazıyorsunuz. O sebeple ödeyin aidatları 🙂

11- İlan ve reklam vergileri ile iş yerleriyle ilgili ayni vergi, resim ve harçlar

Eğer ofisinizin tabelası varsa, Belediye Gelirleri Kanunu gereğince ilgili belediyeye uygulamada tabela vergisi olarak bilinen ilan ve reklam vergisi ödemeniz gerekiyor. Bu vergi yılda 1 defa ocak ayının son gününe dek ödenir. Ödemenizle birlikte gelir vergisinde gider olarak dikkate alabilirsiniz.

Yine iş yeriyle ilgili olarak katlandığınız ayni vergiler, resimler ve harçlar da gider olarak dikkate alınabilir ki bunlar da genelde belediyelere ödenen tutarlardır.

12- Mesleki faaliyetle ilgili olarak kanun, ilam ve mukavelenameye göre ödenen tazminatlar

Kanun gereğince ödenen tazminatlara, yanında personel çalıştıranların katlandığı kıdem ve ihbar tazminatı gibi tazminatlar örnektir.

Yine serbest meslek erbabı personeline kıdem, ihbar tazminatı gibi kalemleri ilam, yani mahkeme kararı gereği de ödeyebilir. Bu durumda da gider olarak dikkate alınması mümkündür.

Sözleşmeye göre ödenen tazminat avukatlar için esasen 1 tanedir. Eğer avukat, hiçbir haklı gerekçe olmaksızın dosyadan istifa ederse hiçbir ücret isteyemez ve peşin aldıklarını da geri vermek zorundadır (AvK m.174/1). Bu durumda, istifa ile birlikte müvekkile peşinen ödenen ücretin geri verilmesi, avukatlık sözleşmesinin feshinden kaynaklı bir tazminat olup iade edilen bu tutarlar da gider olarak dikkate alınabilir.

Ancak;

• Her türlü para cezaları
• Vergi cezaları
• Serbest meslek erbabının suçlarından doğan
tazminatlar gider olarak indirilemez.

Yani avukat bir suç işler ve bunun sonucunda bir tazminat ödemeye mahkum edilirse, mahkeme kararı gereğidir diyerek bu tazminat, gider olarak dikkate alınamaz.

Av. Oğuzhan Aslan

https://x.com/aslnoguzhan/