Belirsiz Alacak Davası Kaldırılıyor: İşçilik ve Tazminat Davalarında Yeni Dönem (2026)

Q: Kısmi dava ile belirsiz alacak davası arasındaki en önemli fark neydi?

Belirsiz alacak davasında zamanaşımı dava tarihinde alacağın tamamı için kesiliyordu. Yeni düzenleme kısmi davada da artırılan kısım için zamanaşımını dava tarihine çekiyor.

Q: Bu değişiklik yalnızca işçilik alacaklarını mı ilgilendiriyor?

Hayır. Değişiklik, talep konusu bölünebilir olan ve miktarı dava açılırken tam olarak bilinemeyen her türlü alacağı kapsıyor — trafik kazası, iş kazası, ticari alacak ve sözleşme uyuşmazlıkları dahil.

Yasal Düzenleme

12. Yargı Paketi

Temmuz 2026

Belirsiz Alacak Davası Kaldırılıyor: İşçilik ve Tazminat Davalarında Yeni Dönem (2026)

HMK m.107 yürürlükten kalkıyor, yerine kısmi davada tek seferlik artırım hakkı geliyor — işçi, sigorta ve ticari alacak davalarını doğrudan etkileyecek değişikliğin ayrıntıları.

sanalhukuk.org editörü

•

Güncelleme: 4 Temmuz 2026

•

9 dakikalık okuma

Kısa Cevap

Evet. TBMM’ye sunulan 12. Yargı Paketi’nin 20. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesinde düzenlenen belirsiz alacak davası kurumu tamamen kaldırılıyor. Bunun yerine kısmi dava kurumunu düzenleyen HMK m.109’a, davacının ıslah hakkına başvurmadan, yargılamanın tahkikat aşaması bitene kadar bir defaya mahsus olmak üzere alacağını artırabilmesine imkân tanıyan yeni bir fıkra ekleniyor. Artırılan kısım için zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak. Teklif, 25 Haziran 2026’da TBMM Adalet Komisyonu’ndan geçti; henüz Genel Kurul’da kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanmadı.

İçindekiler

1. Neden Kaldırılıyor?

2. Tam Olarak Ne Değişiyor?

3. Yeni Kısmi Dava Sistemi Nasıl İşleyecek?

4. Eski ve Yeni Sistem Karşılaştırması

5. Kimleri Etkiler?

6. Yürürlük ve Geçiş Hükümleri

7. Derdest Davası Olanlara Pratik Öneriler

8. Sıkça Sorulan Sorular

1. Neden Kaldırılıyor?

Belirsiz alacak davası, 2011 yılında yürürlüğe giren HMK ile hukuk sistemimize girmiş; davacının, dava açıldığı anda alacağının tam miktarını belirleyemediği hâllerde, sembolik bir miktar üzerinden dava açıp yargılama sırasında talebini serbestçe artırabilmesine imkân tanımıştı. Ancak kurum, on beş yılı aşkın uygulama süresince tartışmanın odağı olmaktan çıkmadı: hangi alacakların “belirsiz” sayılacağı, hangilerinin baştan “belirli” kabul edilip kısmi dava yoluna itileceği konusunda Yargıtay daireleri arasında dahi görüş ayrılıkları oluştu.

Özellikle işçilik alacaklarında bu belirsizlik, davacı avukatları açısından ciddi bir risk kaynağıydı: yanlış dava türü seçimi, davanın usulden reddiyle sonuçlanabiliyor ve müvekkil zamanaşımı nedeniyle hak kaybına uğrayabiliyordu. Teklifin gerekçesinde, düzenlemenin amacının uygulama birliğini sağlamak, dava türü seçimine bağlı hak kayıplarını önlemek ve yargılamayı basitleştirmek olduğu belirtiliyor.

Hatırlatma: Belirsiz alacak davasının hangi alacak türlerine uygulanabileceği konusundaki tartışma, Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvurularında da yer bulmuş; sırf dava türünün yanlış seçildiği gerekçesiyle davanın usulden reddedilmesinin hak arama özgürlüğünü ihlal edebileceği yönünde değerlendirmeler yapılmıştı.

2. Tam Olarak Ne Değişiyor?

Teklifin 20. maddesi, HMK m.107’yi doğrudan yürürlükten kaldırıyor. Yani “belirsiz alacak davası” artık usul hukukumuzda ayrı bir dava türü olarak var olmayacak. Bunun karşılığında teklifin 21. maddesi, kısmi davayı düzenleyen HMK m.109’a yeni bir fıkra ekleyerek şu imkânı tanıyor:

HMK m.109’a Eklenen Yeni İmkân

→ Kısmi dava açan taraf, ıslah yoluna başvurmaksızın alacağının kalan kısmını sonradan talep edebilecek.

→ Bu artırım hakkı, tahkikat aşaması sona erinceye kadar bir defaya mahsus kullanılabilecek.

→ Artırılan kısım için zamanaşımı, dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak.

Pratikte bu, belirsiz alacak davasının sağladığı korumanın büyük ölçüde kısmi dava kurumuna taşındığı anlamına geliyor. Davacı artık dava türünü seçerken “belirsiz mi, kısmi mi” tartışmasına girmek zorunda kalmayacak; tek bir kısmi dava rejimi üzerinden hem hak kaybı riskini azaltacak hem de talep artırımı için ıslah harcı yatırma zorunluluğundan kurtulacak.

3. Yeni Kısmi Dava Sistemi Nasıl İşleyecek?

Mevcut sistemde kısmi dava açan bir davacının talebini artırabilmesi için “ıslah” yoluna başvurması gerekiyordu; ıslah hakkı da tek seferlik kullanılabiliyor ve ayrı bir harca tabi tutuluyordu. Zamanaşımı bakımından ise yalnızca dava dilekçesinde belirtilen miktar için kesiliyor, bakiye alacak için zamanaşımı işlemeye devam ediyordu — bu da bilirkişi incelemesi uzayan davalarda ciddi bir risk oluşturuyordu.

Yeni sistemde bu tablo değişiyor: davacı, dava açarken alacağının bilinen ya da tahmini bir kısmını talep edecek; bilirkişi raporu veya yargılama sürecinde ortaya çıkan gerçek miktara göre, tahkikat bitmeden önce ıslaha gerek kalmaksızın talebini bir kez artırabilecek. Zamanaşımı da artırılan kısım için geriye dönük olarak dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağından, “bilirkişi raporu gecikirse zamanaşımına uğrarım” endişesi büyük ölçüde ortadan kalkıyor.

Bu değişiklik en çok işçilik alacakları, trafik kazası ve iş kazası kaynaklı tazminat davaları ile ticari uyuşmazlıklarda uygulama alanı bulacak; zira bu davalarda alacağın kesin miktarı çoğu zaman ancak bilirkişi incelemesiyle netleşebiliyor.

4. Eski ve Yeni Sistem Karşılaştırması

Kriter	Mevcut Sistem (Belirsiz Alacak)	Yeni Sistem (Kısmi Dava)
Talep Artırımı	Serbestçe, herhangi bir usule tabi olmadan	Bir defaya mahsus, ıslaha gerek olmadan
Zamanaşımı	Tüm alacak için dava tarihinde kesilir	Artırılan kısım da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır
Harç	Artırılan kısım için ek nispi harç	Ek harç öngörülmesi teklif metninde netleşecek
Dava Türü Seçimi Riski	Yanlış tür seçimi usulden ret riski taşır	Tek tür (kısmi dava) olduğundan risk azalır
Hukuki Dayanak	HMK m.107 (kaldırılıyor)	HMK m.109 (yeni fıkra eklenerek)

5. Kimleri Etkiler?

Düzenleme, HMK’ya tabi tüm derdest ve açılacak davaları ilgilendiriyor; ancak etkisi şu kesimlerde daha belirgin olacak:

İşçilik alacağı davacıları: Kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai ve genel tatil ücreti gibi alacaklarda talep artırımı artık kısmi dava rejimine tabi olacak.

Trafik kazası ve iş kazası mağdurları: Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı davalarında, bilirkişi raporu beklenirken zamanaşımı riski büyük ölçüde azalıyor.

Ticari uyuşmazlık tarafları: Alacağın tam miktarının bilirkişi incelemesiyle netleşeceği ticari davalarda strateji, kısmi dava + tek seferlik artırım modeline göre kurulacak.

Avukatlar: Dava dilekçesi hazırlarken “belirsiz alacak davası” ibaresi kullanılamayacak; dilekçe şablonlarının ve dava stratejilerinin kısmi dava esasına göre güncellenmesi gerekecek.

6. Yürürlük ve Geçiş Hükümleri

Önemli Not

12. Yargı Paketi, 22 Haziran 2026’da TBMM Başkanlığı’na sunulmuş, 25 Haziran 2026’da Adalet Komisyonu’nda kabul edilmiştir. Teklif henüz TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmemiş ve Resmî Gazete’de yayımlanmamıştır; bu nedenle şu an için yürürlükte değildir. Komisyon sonrası Genel Kurul aşamasında madde metinlerinde değişiklik yapılması mümkündür. Bu yazıdaki bilgiler, komisyondan geçen teklif metni esas alınarak hazırlanmıştır ve kesin hukuki sonuç doğurmaz.

Usul hükümlerindeki değişiklikler, kural olarak yürürlük tarihinden sonra açılacak davalara uygulanır. Diğer 12. Yargı Paketi düzenlemelerinde benzer geçiş hükümleri öngörüldüğü göz önüne alındığında, hâlihazırda derdest olan belirsiz alacak davalarının kanunun eski hükümlerine tabi tutulması beklenmektedir; ancak kesin sonuç, kanunun geçiş maddesi Resmî Gazete’de yayımlandığında netleşecektir.

7. Derdest Davası Olanlara Pratik Öneriler

1. Hâlihazırda belirsiz alacak davanız varsa telaşa gerek yok — geçiş hükümleri açıklığa kavuşana kadar mevcut davanız yürürlükteki HMK m.107 çerçevesinde devam edecektir.

2. Yeni dava açmayı planlıyorsanız, kanunun Resmî Gazete’de yayımlanma tarihini takip edin; yürürlük tarihinden sonra açılacak davalarda dilekçenizi kısmi dava esasına göre hazırlamanız gerekecek.

3. Bilirkişi raporunun gecikebileceği davalarda, tahkikat aşaması bitmeden artırım hakkınızı kullanmayı unutmayın — bu hak yalnızca bir kez kullanılabilecek.

4. Değişikliğin nihai kanun metnindeki hâlini ve yürürlük tarihini, davanızı takip eden avukatınızla birlikte düzenli olarak kontrol edin.

İlgili İçerikler

→ 12. Yargı Paketi’nde İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi) Satışlarında Değişiklik

→ İşçinin İşverenden Talep Edebileceği Tazminatlar

→ Yargıtay: İşçi Alacaklarının Belirsiz Alacak Davasına Konu Edilebileceği Haller

→ İş Hukuku Rehberi — Tüm Yazılarımız

8. Sıkça Sorulan Sorular

Belirsiz alacak davası kesinlikle kaldırıldı mı?

Henüz hayır. Kaldırılması 12. Yargı Paketi teklifinde öngörülüyor; teklif 25 Haziran 2026’da Adalet Komisyonu’ndan geçti ancak TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanana kadar mevcut HMK m.107 yürürlükte kalmaya devam ediyor.

Şu anda derdest olan belirsiz alacak davam ne olacak?

Usul hükümleri genel ilke olarak geriye yürümez; bu nedenle yürürlük öncesinde açılmış davaların mevcut HMK m.107 hükümlerine tabi olarak devam etmesi beklenmektedir. Kesin sonuç, kanunun geçiş hükmü netleştiğinde belli olacaktır.

Kısmi dava ile belirsiz alacak davası arasındaki en önemli fark neydi?

Belirsiz alacak davasında zamanaşımı, dava tarihinde alacağın tamamı için kesiliyordu. Kısmi davada ise mevcut sistemde yalnızca dilekçede yazılı miktar için kesiliyor, bakiye için işlemeye devam ediyordu. Yeni düzenleme bu farkı ortadan kaldırarak kısmi davada da artırılan kısım için zamanaşımını dava tarihine çekiyor.

Talep artırımı için hâlâ harç ödenecek mi?

Teklif metninde talep artırımının ıslaha gerek kalmaksızın yapılabileceği düzenleniyor; artırılan kısım için harç yükümlülüğünün ayrıntıları nihai kanun metni ve ilgili Harçlar Kanunu uyumlaştırmasıyla netleşecektir.

Bu değişiklik yalnızca işçilik alacaklarını mı ilgilendiriyor?

Hayır. Değişiklik, tüm hukuk davalarında talep konusu bölünebilir olan ve miktarı dava açılırken tam olarak bilinemeyen her türlü alacağı kapsıyor — trafik kazası tazminatları, iş kazası tazminatları, ticari alacaklar ve sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar da bu kapsamdadır.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, 12. Yargı Paketi’ne ilişkin TBMM’ye sunulan ve Adalet Komisyonu’nda kabul edilen teklif metni esas alınarak hazırlanmıştır. Teklif henüz yasalaşmadığından aktarılan bilgiler kesin mevzuat niteliği taşımamaktadır; kanun Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra bağlayıcı hâle gelecektir. Somut hukuki durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.