GBT Nedir? GBT’de Neler Çıkar? 2026 Güncel Rehber

GBT Nedir?

GBT (Genel Bilgi Toplama), emniyet ve jandarma birimlerinin, durdurdukları veya kimlik sorgusu yaptıkları bir kişi hakkında merkezi sistemde kayıtlı yakalama, tutuklama, arama, yurt dışı çıkış yasağı ve adli kontrol tedbiri bilgilerine anlık olarak eriştiği bir kolluk bilgi sistemidir.

GBT, adli sicil (sabıka) kaydından farklı bir sistemdir. Adli sicil, kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının kaydını tutarken; GBT, o an için geçerli olan yakalama emri, tutuklama kararı, arama kaydı ve tedbir bilgilerini kapsar. Bir kişinin sabıkası olmasa dahi hakkında aktif bir yakalama kararı varsa, bu bilgi GBT’de görünür.

Uygulamada GBT sorgusu; trafik denetimlerinde, havalimanı ve sınır kapılarında, kimlik kontrolü yapılan her türlü durdurmada ve gözaltı işlemlerinde polis veya jandarma tarafından kişinin T.C. kimlik numarası üzerinden yapılır. Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 2014/10023 E., 2018/90 K. sayılı kararında da GBT sorgu kayıtları ve sorgu ekran çıktısı, bir ceza yargılamasında delil olarak değerlendirilmiştir; bu da GBT kayıtlarının yalnızca idari değil, adli süreçlerde de kullanılabilen bir veri niteliği taşıdığını göstermektedir.

GBT’nin Yasal Dayanağı

GBT sorgulamasının temel hukuki dayanağı, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun (PVSK) “Durdurma ve Kimlik Sorma” başlıklı 4/A maddesidir. Bu maddeye göre kolluk, ancak makul sebep bulunması hâlinde bir kişiyi durdurup kimliğini sorabilir; bu yetki süreklilik arz edecek veya keyfîlik oluşturacak şekilde kullanılamaz.

PVSK m. 4/A’ya göre kolluk, aşağıdaki amaçlarla bir kişiyi durdurabilir:

PVSK m. 4/A’nın yanı sıra, İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Bilgi Toplama Yönergesi ve Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri de GBT sisteminin idari işleyişine dayanak oluşturur. Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

GBT’de Neler Çıkar?

GBT sorgusu ekranına, kişinin kimlik bilgileriyle eşleşen ve merkezi sistemde kayıtlı olan şu bilgiler yansır:

GBT’de Görünmeyen Bilgiler

Uygulamada sık karıştırılan bir nokta, GBT’nin her türlü kişisel veriyi göstereceği yönündeki yanlış kanıdır. Oysa GBT ekranında kişinin fotoğrafı görünmez; sorgulama yalnızca yazılı verilere dayanır. Aynı şekilde meslek bilgisi, medeni durum (evlilik, boşanma, çocuk sayısı) ve otel konaklama kayıtları doğrudan GBT sisteminde yer almaz; bu veriler ancak başka sistemlerle çapraz eşleştirme yapıldığında dolaylı yoldan görülebilir.

GBT Sorgusu Kimler Tarafından Yapılabilir?

GBT sorgulaması, yalnızca yetkili kolluk görevlileri (polis, jandarma, sahil güvenlik) tarafından, görev gereği ve PVSK m. 4/A’daki makul sebep şartına bağlı olarak yapılabilir. Sıradan bir vatandaş kendi adına veya başkası adına doğrudan GBT sorgusu yaptıramaz; ancak e-Devlet üzerinden kendi adli sicil kaydını görüntüleyebilir.

Soruşturma ve kovuşturma evresinde mahkeme veya savcılıkça verilen yakalama ya da zorla getirme kararları, UYAP entegrasyonu üzerinden doğrudan kolluğun GBT ekranına yansır. Bu sayede farklı adliyelerden verilen tedbir kararları tek bir sorgu ile görülebilir.

Avukatlar Müvekkilleri Hakkında GBT Sorgusu Yaptırabilir mi?

Bir avukatın, müvekkili hakkında arama veya yakalama kaydı bulunup bulunmadığını öğrenmek amacıyla emniyet birimlerine başvurarak bilgi istemesi hukuka uygundur; bunun aksine, bu bilginin kolluk görevlisi tarafından usulüne aykırı biçimde -örneğin telefonla ve resmî başvuru dışında- üçüncü kişilere aktarılması ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir. Bu konudaki güncel bir Yargıtay kararı değerlendirmesine bu yazımızdan ulaşabilirsiniz.

GBT ile Adli Sicil Kaydı Arasındaki Fark

GBT ile adli sicil (sabıka) kaydı sıklıkla birbirine karıştırılır, ancak ikisi farklı amaçlarla tutulan ayrı sistemlerdir. Adli sicil kaydı, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını kapsar ve Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından tutulur. GBT ise kesinleşmiş kararların yanında, henüz kesinleşmemiş yakalama/tutuklama kararları, aktif tedbirler ve arama kayıtları gibi anlık, idari nitelikli verileri de içerir.

Bir kişinin adli sicil kaydı “temiz” görünse dahi, hakkında yeni açılmış bir soruşturma kapsamında yakalama kararı varsa bu bilgi GBT’de görünmeye devam eder. Adli sicil kaydının ve arşiv kaydının hangi şartlarda silindiğine ilişkin ayrıntılı bilgiye Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir? Sabıka ve Arşiv Kaydı Sildirme başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz. GBT kaydı ise adli sicilden ayrı esaslara tabidir; kaydın kaynağı olan yakalama/tutuklama kararı veya tedbir kaldırıldığında, ilgili kayıt sistemden düşürülür.

GBT ve İnfaz Süreçleriyle İlişkisi

GBT kayıtları, infaz hukuku bakımından da doğrudan önem taşır. Bir hükümlü hakkında mahkemece infazın durdurulmasına, tahliyeye veya yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi hâlinde, bu kararın ilgili kolluk ve UYAP sistemlerine işlenerek GBT kaydının güncellenmesi gerekir. Aksi takdirde kişi, mahkeme kararına rağmen sistemde “aranıyor” veya “hükümlü” statüsünde görünmeye devam edebilir; bu da uygulamada mükerrer yakalanma gibi mağduriyetlere yol açabilir. Bu nedenle infazın durdurulması veya tahliye kararı alan tarafların, kararın ilgili kolluk birimlerine ve infaz savcılığına usulüne uygun tebliğ edildiğinden ayrıca emin olmaları önerilir.

GBT Sorgusuna Direnmenin Hukuki Sonucu Var mıdır?

Kolluğun PVSK m. 4/A kapsamında yaptığı kimlik sorma ve GBT sorgusuna yalnızca uzaklaşmak veya cevap vermemek, tek başına bir suç oluşturmaz. Ancak kişinin, görevini yapan kolluk görevlisine karşı cebir veya tehdit kullanarak işlemi engellemeye çalışması, TCK m. 265’te düzenlenen “görevi yaptırmamak için direnme” suçu kapsamında değerlendirilebilir. Dolayısıyla belirleyici unsur salt sorgudan kaçınmak değil, görevlinin işlemini cebir veya tehditle engelleme iradesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya özgü hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel mevzuat ve içtihat değişiklikleri için ilgili resmî kaynakların kontrol edilmesi önerilir.

Yazan: sanalhukuk.org editörü