Güvence bedeli iadesi nasıl yapılır? 2012 öncesi ve sonrası sözleşmelerde depozito iadesi uygulamaları, TBK hükümleri ve Yargıtay kararlarıyla güncel uygulama rehberi.

Kiracı Çıkarken Depozito (Güvence Bedeli) İadesi: Güncel Durum ve Yargıtay Kararları

İçindekiler

1. Depozito ve Güvence Bedeli Nedir?
2. Tarihsel Mevzuat ve TBK 342
3. Yargıtay Kararları ve Eski Uygulama
4. 2012 Sonrası Sözleşmeler ve Güncel Uygulama
5. Pratik Öneriler ve Özet Tablo
6. Sonuç

Depozito ve Güvence Bedeli Nedir?

Güvence bedeli, kiracının kira sözleşmesi başlangıcında verdiği ve kiralananın hasar görmesi veya borçların ödenmemesi durumunda teminat olarak kullanılan paradır.

• Eski adı: Depozito
• Yeni adı: Güvence Bedeli (TBK 342)

Tarihsel Mevzuat ve TBK 342

Dönem	Mevzuat	Uygulama	Notlar
2012 öncesi	6570 sayılı Kanun	Konutlar BK 818’de yok, iş yerleri farklı	Depozito için sınır ve nemalandırma hakkı yoktu
2012 sonrası (konut)	TBK 342	Güvence bedeli ve sınırlar belirlendi	Bankada nemalandırma hakkı getirildi
2020 sonrası (iş yeri)	TBK 342	8 maddelik düzenleme iş yerlerinde yürürlükte	Konutlar için 2012’den beri uygulanıyor

Önemli: TBK 342 ve ilgili 8 madde, 2012-2020 arasında iş yerleri için uygulanmadı; bazı kaynaklarda yanlış bilgiler yer alıyor.

Yargıtay Kararları ve Eski Uygulama

Yargıtay, 2012 öncesi sözleşmeler için depozitonun kiracı çıkarken güncel kira üzerinden iade edilmesi gerektiğini belirtmiştir:

Karar Dairesi	Esas No	Karar No	Tarih	Özet
3. HD	2010/4729 E	2010/6965 K	20.04.2010	Depozito, çıkışta güncel kira üzerinden iade edilmeli
6. HD	2012/15914 E	2013/9504 K	29.05.2013	Aynı yönde karar
6. HD	2014/2287 E	2014/4118 K	01.04.2014	Depozito güncellenmeli
6. HD	2015/9280 E	2016/4902 K	22.06.2016	Güncel kira esas alınmalı

Neden: 2012 öncesi depozito verilmiş sözleşmelerde nemalandırma hakkı yoktu; iade, çıkış tarihindeki kira üzerinden yapılmalıdır.

2012 Sonrası Sözleşmeler ve Güncel Uygulama

• Henüz kesinleşmiş ve emsal bir Yargıtay kararı yoktur.
• Hukuki görüşler ve uygulama:
  • Sözleşmede açık bir bedel belirtilmişse → o bedel aynen iade edilir.
  • Sözleşmede “2 kira bedeli” veya genel ifade varsa → çıkış tarihindeki güncel kira üzerinden iade edilir.
• Bankada nemalandırma hakkı, tarafın tercihine bağlıdır.

Pratik Öneriler ve Özet Tablo

Sözleşme Durumu	İade Şekli	Notlar
Açık bedel yazılı	Verilen bedel aynen iade edilir	Taraf seçimlik hakkını kullanmamış
Kira adedi veya genel ifade	Güncel kira üzerinden iade edilir	Çıkış tarihindeki kira esas alınır
2012 öncesi	Güncel kira üzerinden	Yargıtay kararları mevcut

Sonuç

• 2012 öncesi depozitolar, Yargıtay kararlarına göre güncel kira üzerinden iade edilir.
• 2012 sonrası sözleşmelerde, sözleşmede net bedel varsa aynen iade edilir; aksi hâlde güncel kira üzerinden iade önerilir.
• TBK 342 ile bankada nemalandırma hakkı mevcut ve seçimlik bir haktır.
• Hukuki tartışmalar devam etmekle birlikte, sözleşmede açık bedel bulunması en güvenli yaklaşımdır.

---

---

---

1. Hukuki Çerçeve ve Dönemsel Ayrım

Kiraya ilişkin güvence bedelinin iadesi uygulaması sözleşmenin yapıldığı tarihe göre farklılık gösterir:

Dönem Hükümler Notlar

2012 öncesi (6570 sayılı Kanun dönemi) 6570 sayılı Kanun m.16 Depozito, kira artışı veya nemalandırma kapsamına girmez. İade, sözleşmede belirtilen miktar üzerinden yapılır.

2012 sonrası (TBK 6098 / TBK 342 dönemi) TBK 342 ve ilgili 8 madde Nemalandırma hakkı tanındı; konutlar için 2012’den itibaren, işyerleri için 2020’ye kadar uygulanmadı. Taraflara seçimlik hak sunuluyor: banka neması veya kira güncellemesi.

Önemli Not: TBK 342’deki seçimlik haklar konut sözleşmeleri için 2012’den, işyeri sözleşmeleri için 2020’den itibaren uygulanabilir. Bazı kaynaklar 8. maddenin 8 yıl uygulanmadığını yanlış yorumlamaktadır.

---

2. 2012 Öncesi Yargıtay Kararları

2012 öncesi sözleşmelerde depozito iadesi kiracının çıkış tarihindeki güncel kira üzerinden yapılmalıdır. Öne çıkan kararlar:

• 3. HD 2010/4729 E, 2010/6965 K, 20.04.2010
• 6. HD 2012/15914 E, 2013/9504 K, 29.05.2013
• 6. HD 2014/2287 E, 2014/4118 K, 01.04.2014
• 6. HD 2015/9280 E, 2016/4902 K, 22.06.2016

Açıklama: Bu kararlar, o dönemde nemalandırma hakkı olmadığından, depozito iadesinde güncel kira bedelinin esas alınması gerektiğini belirtir.

---

3. 2012 Sonrası Sözleşmelerde Uygulama

• Sözleşmede belirli bir bedel açıkça yazılmışsa: Bu bedel aynen iade edilir.
• Sözleşmede kira adedi (örn. “2 kira bedeli”) yazılıysa: Güncel kira üzerinden iade edilir.
• Nemalandırma hakkı kullanılmamışsa: Taraf seçimlik hakkını kullanmamış demektir; bu durumda sözleşmede belirlenen bedel esas alınır.

Not: Henüz Yargıtay veya başka yüksek mahkeme kararlarıyla net emsal oluşmamıştır. Bazı görüşler, bedel sözleşmede açıkça yazılıysa güncelleme yapılmaması gerektiğini savunur.

---

4. Özet Mantık ve Pratik Sonuç

1. 2012 öncesi sözleşmeler: Depozito, kiracının çıkış tarihindeki güncel kira üzerinden iade edilir.
2. 2012 sonrası konut sözleşmeleri:
   • Bedel açıkça yazılmış → aynen iade
   • Sadece kira adedi belirtilmiş → güncel kira üzerinden iade
3. İşyeri sözleşmeleri: 2020’den itibaren TBK 342 uygulanır; seçimlik hak tanınır (güncel kira veya nemalandırma dikkate alınabilir)

---

5. Sıkça Sorulan Sorular

Soru 1: Kiracı çıkarken depozito iadesi güncel kira üzerinden mi yapılır?
Cevap: 2012 öncesi sözleşmelerde evet, güncel kira üzerinden; 2012 sonrası sözleşmelerde sözleşme yazımı esas alınır.

Soru 2: Nemalandırma hakkı kullanılmazsa ne olur?
Cevap: Taraf seçimlik hakkını kullanmamış sayılır; sözleşmede belirlenen bedel esas alınır.

Soru 3: İşyerinde depozito iadesi nasıl hesaplanır?
Cevap: 2020 sonrası TBK 342 uygulanır; taraf güncel kira veya banka neması hakkını tercih edebilir.

---

---

https://x.com/yankibuyuksezer/

İlgili Yargıtay Kararları :

1- Kiracı tarafından TL olarak talep edilmediği sürece Euro cinsi olarak iade edilmeli

Kira sözleşmesi uyarınca Euro cinsi üzerinden ödenen depozito kiracı tarafından TL olarak talep edilmediği sürece Euro cinsi olarak iade edilmelidir.

Yargıtay 3.Hukuk Dairesi; 2022/2215 E., 2022/4920 K.

2- Güncel Değer

Kira sözleşmesi kapsamında verilen depozito bankaya yatırılıp değerlendirilmemişse bile gerekli hesaplamalar yapılarak güncel değeri üzerinden iade edilmelidir.

• ÖZET:

Davalının yeni malik sıfatıyla önceki malik ve kiraya verenin halefi olduğu gözetildiğinde depozitoyu iade etmekle yükümlü olduğu kuşkusuzdur.

Mahkemece iadesi gereken güncel depozito bedelinin tesbiti yönünden gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılıp, sözleşmenin başlangıç tarihindeki kira bedelinin Türk Lirası karşılığı esas alınarak, depozitonun kira parasına olan oranı belirlendikten sonra, bu oran kira sözleşmesinin sona erdiği 08/07/2011 tarihindeki kira parasına tatbik edilerek elde edilecek güncel değer belirlenip, sonucu dairesinde alacak miktarının belirlenmesi gerekirken belirtilen bu hususlar üzerinde durulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Yargıtay (Kapatılan) 6. Hukuk Dairesi, 2012/15914 E.  ,  2013/9504 K.

Kararın Tamamı İçin Tıklayın

3- Kira Sözleşmesi – Teminat Senedi – Depozito

Miktarı ve tarafları aynı olan, tanzim tarihi de yakın bir tarih olan takip dayanağı senedin, taraflar arasındaki kira sözleşmesi uyarınca verilen teminat senedi (depozito) olduğunun kabulü gerekiği…

• ÖZET :
• Taraflar arasındaki kira  sözleşmesinin, hususi şartlar bölümünün 12.maddesinde; “Kiracının depozito olarak verdiği 12.000.YTL’lik açık senet, tahliye esnasında mecurda herhangi bir zarar ziyan sözkonusu olduğu takdirde, bu zarar için verilen  senet o gün itibariyle işleme konulup zarar karşılığı düşülerek kalanı iade edilir. Teminat hiçbir şekilde kiraya mahsup edilemez” hükmü yer almaktadır. Bu hususi şartların altında kiracı olarak asıl borçlu Z.A, kiralayan olarak alacaklı B.H.B ve kefil olarak da D.E isim ve imzaları bulunmaktadır.  Kira sözleşmesinin tanzim tarihi açıkça yazmamakta, sadece  kiranın başlangıcı olarak 3 Ekim 2007 tarihi yazmaktadır. Bu tarih senedin tanzim tarihi olan 30.09.2007 tarihiyle uyumludur.  Kira sözleşmesinin birkaç gün önce tanzim edilip, kiranın  başlangıcının birkaç gün sonraya bırakılması hayatın olağan akışına uygundur. O halde miktarı ve tarafları aynı olan, tanzim tarihi de yakın bir tarih olan takip dayanağı senedin, taraflar arasındaki  kira  sözleşmesi uyarınca verilen  teminat senedi (depozito) olduğunun kabulü gerekir. Bu durumda takibe konu senet  kambiyo senedi vasfını haiz olmayıp alacağın tahsili yargılamayı gerektirdiğinden, İİK.nun 170/a maddesi uyarınca takibin iptali gerekirken yazılı şekilde şikayetin reddi isabetsizdir

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi         

2010/3201 E.  ,  2010/15530 K.

Kararın Tamamı İçin Tıklayın

4- Kira sözleşmesi sona ermiş olsa dahi depozito alacağı uyuşmazlığı – Görevli Mahkeme

Yargıtay, HMK’nın 1. ve 4. maddelerini hatırlatarak görev kurallarının kamu düzeninden olduğunu ve kira sözleşmesi sona ermiş olsa dahi depozito alacağı uyuşmazlığının kira ilişkisinden kaynaklandığını belirtti; Asliye Hukuk Mahkemesi’nin esas hakkında karar vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararı kanun yararına ve sonuca etkili olmamak üzere bozdu.

“Somut olayda; davacı kiracı, kira sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle güvence bedelinin davalı kiraya verenden tahsili istemiyle icra takibi başlatmış olup, davalının takibe itiraz etmesi nedeniyle itirazın iptalini talep etmiştir. Uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklanmakta olup görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Kira sözleşmesinin sona ermesi, uyuşmazlığın niteliğini değiştirmemektedir. Buna göre Mahkemece; davaya bakma görevinin sulh hukuk mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yazılı şekilde işin esası incelenerek davanın esası hakkında hüküm verilmiş olması, usul ve kanuna aykırı olup, Adalet Bakanlığının yerinde görülen kanun yararına temyiz talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.“

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi        

 2023/493 E.  ,  2023/460 K.

Kararın Tamamı İçin Tıklayın