---

Eczaneden Reçetesiz Uyuşturucu Etkili İlaç Satışı Suç mu? | Yargıtay 2024 Kararı

Güncelleme: 2024 Yılı Yargıtay Kararları Işığında

---

Reçetesiz İlaç Satmak Suç mu?

Reçetesiz satışı yasaklanan bazı ilaçlar, özellikle yüksek dozda alındığında uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi yaratabilir. Bu nedenle Sağlık Bakanlığı tarafından sıkı denetime tabidir. Bu ilaçların reçetesiz satılması halinde, eczacılar ve sağlık personelleri hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesi uyarınca uyuşturucu madde ticareti suçundan dava açılabilir.

---

Yargıtay’dan Emsal Karar: 2024/8458 E., 2024/5393 K.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2024 tarihli kararında, bir eczacının reçetesiz olarak Lyrica 300 mg isimli ilacı tanesi 120 TL’den sattığı sabit görülmüştür. İlacın içeriğinde yer alan pregabalin maddesinin, yüksek dozda kullanımda uyuşturucu etki doğurduğu ve bu tür ilaçların sadece beyaz reçete ile verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

---

Hangi İlaçlar Uyuşturucu Etkisi Yaratır?

• Pregabalin içeren ilaçlar (örneğin: Lyrica, Lecaent)
• Yüksek dozda kullanıldığında bağımlılık yapıcı etkisi bulunan nöropatik ağrı ilaçları
• Reçeteye tabi olup eczane dışı satışına kesinlikle izin verilmeyen ürünler

Bu tür ilaçlar “Normal Reçete ile Verilmesi Gereken İzlemeye Tabi İlaçlar” kapsamında olup, reçetesiz satışı kesinlikle yasaktır.

---

Mahkeme Süreci Nasıldı?

• İlk Derece Mahkemesi: Sanığın kastı olmadığı gerekçesiyle beraat kararı verdi.
• İstinaf Mahkemesi: Reçetesiz satış yapıldığı sabit olduğu için 6 yıl 3 ay hapis cezası verdi.
• Yargıtay: Mahkûmiyet kararını oy birliğiyle onadı.

---

📍 Bu Kararın Önemi Nedir?

Bu karar, şu noktaları netleştirmektedir:

• Eczacıların, mesleki sorumluluğu nedeniyle ilacın etkisini ve satış kurallarını bilmesi beklenir.
• Reçetesiz ve kayıt dışı ilaç satışı, doğrudan uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturabilir.
• Suçun oluşması için kullanıcıda etkili olup olmadığı değil, satış biçiminin yasa dışı olması yeterlidir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Reçetesiz ilaç satmak neden suç sayılır?

Çünkü bazı ilaçlar bağımlılık yapabilir. Reçetesiz satış, denetimi ortadan kaldırır ve kamu sağlığına zarar verir.

Eczacı reçetesiz ilaç sattıysa hangi ceza verilir?

TCK 188/6 kapsamında, uyuşturucu madde ticareti suçundan 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

Lyrica ilacı uyuşturucu mu?

Lyrica ilacının etken maddesi olan pregabalin, yüksek dozlarda alındığında uyuşturucu etki yaratabilir. Bu nedenle reçetesiz satışı yasaktır.

---

Sonuç

Eczanelerde yapılan reçetesiz ve kayıtsız ilaç satışları, sadece idari değil cezai yaptırımlara da yol açabilmektedir. Özellikle uyuşturucu etki gösteren ilaçların satışı, doğrudan uyuşturucu ticareti kapsamında değerlendirilmektedir. Bu nedenle hem vatandaşların hem de eczacıların bu konuda yasal sınırlamaları çok iyi bilmesi gerekmektedir.

---

Daha fazla karar için bizi takip edin:
📌 [Yargıtay Kararları Arşivi]
📌 [Uyuşturucu Suçları ve Cezaları 2024]

---

Yargıtay 8. Ceza Dairesi         

2024/8458 E.  ,  2024/5393 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2019/45 E., 2021/1597 K.
SUÇ : Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama
HÜKÜM : Mahkûmiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama


İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1.İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 13.07.2017 tarihli iddianamesiyle, sanık hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 188 inci maddesinin altıncı fıkrası delaletiyle aynı maddenin üçüncü ve sekizinci fıkraları uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.
2.İzmir 6.Ağır Ceza Mahkemesinin 06.11.2018 tarihli 2017/337 Esas, 2018/459 Karar sayılı kararıyla, sanık hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) ve (e) bentleri uyarınca beraat kararı verilmiştir.
3.İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesinin, 02.06.2021 tarihli ve 2019/45 Esas, 2021/1597 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusu üzerine, uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 5237 sayılı Kanun’un 188 inci maddesinin altıncı fıkrası delaletiyle aynı maddenin üçüncü ve sekizinci fıkraları, 62 nci maddesi uyarınca 6 yıl 3 ay hapis ve 40,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
A.Sanık müdafinin temyiz isteği; kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna, zorunlu müdafii olmadan sanığın soruşturma aşamasında alınan ifadesinin hükme esas alınamayacağına, delil yetersizliğine, sanığın üzerine atılı suçu işlemediğine ilişkindir.
B.Cumhuriyet savcısının temyiz isteği; sanığın üzerine atılı suçu işlemediğinden beraatine karar verilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR
Temyizin kapsamına göre;
A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
1.Dava konusu olay, cadde üzerinde görevini ifa etmekte olan kolluk güçlerinin durumundan şüphelenilerek …. isimli şahıs ile tanık ….’nin kimlik kontrolünü yaptıkları sırada ….’nin elindeki poşette reçetesiz satışı yasak olan LYRICA 300 Mg.lık her birinin içinde 56 kapsül bulunan 20 kutu ilaç olduğunun görülmesi üzerine ilaç kutuları üzerindeki barkodlar eczanede sorgulatıldığında ilaç barkodlarının Bornova Altındağ semtinde bulunan … Eczanesi adına kayıtlı olduğunun ve işyerinin eczacı olan sanık tarafından çalıştırdığının, sanığın eczanesinde bulunan 20 kutu ilacı reçetesiz olarak tanesi 120,00 TL’den sattığının ve karşılığında 2.400,00 TL aldığının tespiti ile sanığın üzerine atılı suçu işlediği iddiasına ilişkindir.
2.İlk Derece Mahkemesince, kontrol altında bulunan ve sanık tarafından satılan ilaçları satın alan kişinin bu ilaçların kullanımını suistimal edip etmeyeceğini ve uyuşturucu madde etkisi doğurup doğurmayacağını bilmesinin sanıktan beklenemeyeceği dolayısıyla sanığın savunmasının aksine suç işleme kastıyla hareket ettiğine dair her türlü şüpheden uzak, somut delil bulunmadığı gerekçesiyle atılı suçtan beraatine karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
İlk Derece Mahkemesince kurulan beraat hükmü kaldırılarak, sanığın ilk savunmalarında hapları kendisinin sattığına dair beyanları, yakalanan …. ve ….’nin aşamalardaki beyanları, hapların niteliği itibariyle reçetesiz ve eczane kayıt siteminden geçirilmeden, yapılan para tahsilatının eczanedeki kasa hesabına dahil edilmeden haricen ve sanık tarafından tahsil edilmiş olması nazara alınarak sanığın üzerine atılı suçtan mahkumiyetine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
1.Dosya kapsamında yer alan Adli Tıp Kurumu Beşinci Adli Tıp İhtisas Kurulu’nun 815 Karar sayılı 08.05.2017 tarihli raporunda “Lyrica 300 mg isimli müstahzarları pregalabalin ilaç etkin maddesini içerdiği… bu tür ilaçların üretiminin resmi makamların iznine bağlı olduğu, satışının normal reçete ile yapıldığı, yüksek dozlarda kullanıldığında uyuşturucu madde etkisi doğuracağı, uyuşturucu madde etkisi nedeniyle suistimal edilebileceği… pregabalinin, Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlı bir müstahzarın etkin maddesi olup bu ilacın teşhis edilen hastalığa göre düzenlenen reçetesine uygun olarak tıbbi kullanımının dışındaki suistimalinin ya da resmi makamlardan izin almaksızın üretilip, uyuşturucu madde etkisi doğuran etkisi nedeniyle kullanılmasının adli tahkikatla tespiti halinde 5237 sayılı TCK’nun 188/6 maddesi kapsamında değerlendirilmesinin uygun olacağı” belirtilmiştir.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 23.01.2018 tarihli yazısında ise “…Pregabalin etkin maddeli ilaçlar “Normal Reçete ile Verilmesi Gereken İzlemeye Tabi İlaçlar” kapsamında ulusal kontrol altına alınmış olup söz konusu ilaçların ilgili hekim tarafından beyaz reçete ile verilmesi ve eczanelerden kesinlikle reçetesiz satışının yapılmaması gerekmektedir.” hususlarına yer verilmiştir. Ayrıca anılan yazıda bu ilaçların kurumun web sitesinde duyurulacak ve ihtiyaca göre güncellenecek listeden takip edilerek normal reçete ile verileceklerine, reçetesiz satışlarının yapılmayacağına ve elektronik ortamda kayıtları tutularak reçetelerin 5 yıl süreyle saklanacağının tüm eczanelere duyurulduğuna değinilmiştir.
2. Olay tarihinde tanık …. ve ….’nin elinde 20 kutu yüksek dozlarda kullanım halinde uyuşturucu madde etkisi doğuracak nitelikteki pregabalin etkin maddesini içeren ilaçla yakalandıklarında, ilaçların yapılan barkod sorgulamasında sanığa ait eczaneden satıldığının tespit edildiği, sanığın eczacı olarak görev yaptığından ilaçların reçete ile satımının yapılacağını bilmemesinin mümkün olmadığı, Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nden alınan 23.07.2018 tarihli Sağlık Kurulu Raporu’nda sanığın ceza sorumluluğunun tam olduğunun belirtildiği anlaşılmakla, Mahkemece sanık hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan kurulan mahkumiyet hükmünde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
3.Yapılan yargılamaya, dava dosyası içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre, sanık müdafinin ve Cumhuriyet savcısının yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesinin, 02.06.2021 tarihli ve 2019/45 Esas, 2021/1597 Karar sayılı kararında sanık müdafince ve Cumhuriyet savcısı tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca İzmir 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 26.06.2024 tarihinde karar verildi.