SanalHukuk.org — Herkes İçin Adalet
Aile Hukuku
Evlilik Sözleşmesi (Mal Rejimi Sözleşmesi) 2026
TMK m. 202–221 Kapsamında Dört Rejim Türü, Noter Şartı, Geriye Yürümeme İlkesi ve Yargıtay İçtihadı
Güncelleme: Mart 2026 | Yasal Dayanak: 4721 sayılı TMK
Bu Makalede
Evlilik sözleşmesi (mal rejimi sözleşmesi) nedir ve Türk hukukundaki yasal karşılığı nedir? Dört mal rejimi türü nasıl işler? Sözleşme hangi şekilde ve nerede yapılır? Geriye yürümeme ilkesi ne anlama gelir? Evlilik sözleşmesiyle neler düzenlenebilir, neler düzenlenemez? 2026 itibarıyla Yargıtay uygulaması nasıl şekillenmektedir? Bu makale tüm bu sorulara yanıt vermektedir.
Evlilik Sözleşmesi Nedir?
Evlilik sözleşmesi; halk arasında bu adla anılan, Türk Medeni Kanunu’ndaki (TMK) teknik karşılığıyla ise mal rejimi sözleşmesi olan hukuki işlemdir. TMK m. 202 ila 221 arasında düzenlenen bu sözleşme, eşlerin evlilik birliği içinde malvarlıklarının yönetimini, borçlara katılım ilkelerini ve evliliğin sona ermesi halinde tasfiye yöntemini önceden belirlediği, resmi şekle tabi iki taraflı bir anlaşmadır.
Yabancı filmlerde sıkça gördüğümüz “prenüptial agreement” kavramının Türk hukukundaki karşılığı, ancak sınırlı biçimde bu sözleşmeye benzetilebilir. Türk hukukunda evlilik sözleşmesi yalnızca ekonomik ve malvarlığına ilişkin hususları kapsar; eşlerin birbirlerine karşı kişisel davranışlarını, aldatma halinde haktan feragati veya nafaka/velayet düzenlemelerini içeren hükümler kesin hükümsüzdür. Bu sınır TMK’nın emredici normlarından kaynaklanmakta olup yargı uygulamasında istikrarlı biçimde korunmaktadır.
Sözleşme yapılmadığında eşler, 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren TMK’nın benimsediği yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine (TMK m. 218 vd.) kendiliğinden tabi olur. Dolayısıyla evlilik sözleşmesi; eşlerin bu yasal rejim yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini tercih ettikleri ya da yasal rejim içinde kanunun izin verdiği özelleştirmeleri yaptıkları durumlarda gündeme gelir.
Yasal Dayanak — TMK İlgili Maddeleri
TMK m. 202
Mal rejimi seçimi hakkı; yasal rejim: edinilmiş mallara katılma
TMK m. 203–204
Sözleşme özgürlüğü; ayırt etme gücü ve ehliyete ilişkin şartlar
TMK m. 205
Resmi şekil şartı: noter düzenleme veya onaylama
TMK m. 206
Sözleşmede değişiklik; ehliyeti sonradan kaybeden eş
TMK m. 207
Üçüncü kişilere karşı etki ve sicil kaydı
TMK m. 214
Tasfiye davalarında yetkili mahkeme
Türk Hukukunda Dört Mal Rejimi Türü
TMK, eşlere dört farklı mal rejimi sunmaktadır. Bunlardan biri yasal rejim olup herhangi bir sözleşme yapılmaksızın uygulanır. Diğer üçü seçimlik rejim olup ancak mal rejimi sözleşmesiyle tercih edilebilir.
Evlilik Sözleşmesi Nasıl ve Nerede Yapılır?
Resmi Şekil Şartı — TMK m. 205
Mal rejimi sözleşmesi, resmi şekle bağlı bir hukuki işlemdir. Resmi şekle uyulmaksızın yapılan sözleşmeler kesin olarak geçersizdir ve hukuki sonuç doğurmaz. Yargıtay 8. HD, 2015/17013 E. – 2016/3539 K. sayılı kararında noterde “evlilik sözleşmesi” adıyla yapılan ancak kanuna uygun mal rejimi sözleşmesi niteliği taşımayan bir işlemin hüküm doğurmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
TMK m. 205 uyarınca sözleşmenin iki yolu vardır:
1. Noterde Düzenleme Şekli
Taraflar herhangi bir notere başvurur; noter, sözleşme metnini bizzat hazırlar ve taraflara okuyarak imzalatır. Bu yol en güvenilir yöntemdir.
2. Noterde Onaylama Şekli
Taraflar veya avukatları sözleşme metnini önceden hazırlar; noter imzaları onaylar (tasdik eder). Aile hukuku avukatının hazırladığı metinlerde tercih edilen yoldur.
3. Evlendirme Memuruna Bildirim
Evlenme başvurusu sırasında eşler hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı ve imzalı olarak evlendirme memuruna bildirebilir. Bu yolda noter onayı aranmaz; ancak yalnızca rejim seçimi bildirilebilir, ayrıntılı düzenleme yapılamaz.
Sözleşme Ne Zaman Yapılabilir?
Mal rejimi sözleşmesi evlilik öncesinde (nişanlılık döneminde) yapılabileceği gibi, evlilik birliği devam ederken de herhangi bir zamanda düzenlenebilir ya da değiştirilebilir. Evlilik öncesi yapılan sözleşme, evlilik birliğinin kurulduğu anda hüküm doğurmaya başlar. Evlilik sonrası yapılan sözleşme ise yalnızca imza tarihinden itibaren ileriye etkilidir; geçmişe yönelik bir etki doğurmaz.
Ehliyete İlişkin Şartlar — TMK m. 203–204
Sözleşme ancak ayırt etme gücüne sahip kişiler tarafından yapılabilir. Küçükler ve kısıtlılar, yasal temsilcilerinin açık rızasını almak zorundadır. Ayırt etme gücü olmayan kimse adına yasal temsilci mal rejimi sözleşmesi yapamaz; bu kişinin temsilcisi yalnızca mahkemeden mal ayrılığına geçilmesini talep edebilir (TMK m. 206/2). Sözleşme kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan eşlerin bizzat imzalaması zorunludur; vekâletle işlem yapılamaz.
Geriye Yürümeme İlkesi
Mal rejimi sözleşmesinin en kritik ve sıklıkla yanlış anlaşılan boyutu, sözleşmenin geçmişe etkili olmadığı ilkesidir. 01.01.2002 tarihinden sonra evlenen eşler arasında imzalanan mal rejimi sözleşmesi, yalnızca imza tarihinden itibaren hüküm doğurur; değişiklik öncesinde edinilen mallar eski rejime göre tasfiye edilir.
Örneğin 2010 yılında edinilmiş mallara katılma rejimi altında evlenen bir çiftin 2023 yılında mal ayrılığı sözleşmesi yapması durumunda: 2010–2023 yılları arası edinilen mallar edinilmiş mallara katılma rejimine göre, 2023 ve sonrası edinilen mallar mal ayrılığı rejimine göre değerlendirilir.
Tek İstisna: 01.01.2002 tarihinden önce evlenen eşlere, TMK’nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde —ve yalnızca 1 defaya mahsus— seçtikleri mal rejimini evlenme tarihine kadar geriye götürme imkânı tanınmıştır (4722 sayılı Kanun m. 10/3). Bu geçiş dönemi süresi çoktan dolmuştur.
Evlilik Sözleşmesiyle Neler Düzenlenebilir, Neler Düzenlenemez?
✓ Düzenlenebilir
— Dört rejimden birinin seçimi
— Kişisel mal kapsamının genişletilmesi / daraltılması (TMK m. 221)
— Meslek gelirlerinin kişisel mal sayılması
— Kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara eklenmemesi
— Artık değere katılma oranının değiştirilmesi (TMK m. 238)
— Mal ortaklığında paylaşım oranının belirlenmesi (TMK m. 276)
— Katılma alacağının ödeme şekli ve süresi
— Değer artış payına ilişkin özelleştirmeler
— Sözleşmeye belirli şartların eklenmesi
— Kişisel mal kapsamının genişletilmesi / daraltılması (TMK m. 221)
— Meslek gelirlerinin kişisel mal sayılması
— Kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara eklenmemesi
— Artık değere katılma oranının değiştirilmesi (TMK m. 238)
— Mal ortaklığında paylaşım oranının belirlenmesi (TMK m. 276)
— Katılma alacağının ödeme şekli ve süresi
— Değer artış payına ilişkin özelleştirmeler
— Sözleşmeye belirli şartların eklenmesi
✗ Düzenlenemez
— Nafaka, velayet, kişisel ilişki düzenlemeleri
— Aldatma / zina halinde hak feragati
— Kanunda yer almayan yeni bir mal rejimi yaratılması
— Aile konutu üzerindeki koruma hükümlerinin kaldırılması
— Alacaklı üçüncü kişilerin haklarının zedelenmesi (muvazaa yasağı)
— Altsoyun saklı paylarını zedeleyici düzenlemeler
— Kişisel haklar ve eşlerin birbirlerine davranışları
— Geçmişe etkili tasfiye hükümleri (01.01.2002 sonrası evlilikler için)
— Aldatma / zina halinde hak feragati
— Kanunda yer almayan yeni bir mal rejimi yaratılması
— Aile konutu üzerindeki koruma hükümlerinin kaldırılması
— Alacaklı üçüncü kişilerin haklarının zedelenmesi (muvazaa yasağı)
— Altsoyun saklı paylarını zedeleyici düzenlemeler
— Kişisel haklar ve eşlerin birbirlerine davranışları
— Geçmişe etkili tasfiye hükümleri (01.01.2002 sonrası evlilikler için)
Pratik Not: TMK m. 221 çerçevesinde eşler, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti nedeniyle edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını sözleşmeyle kararlaştırabilir. Bu düzenleme özellikle girişimci ve serbest meslek sahibi eşler için önem taşır.
Yargı Uygulaması: Temel İlkeler ve Emsal Kararlar
Türk yargısının mal rejimi sözleşmelerine yaklaşımı şu temel eksenler üzerinde şekillenmektedir:
Şekle Aykırılık — Geçersizlik
Noterde usule uygun yapılmayan sözleşme hukuki sonuç doğurmaz. Yargıtay 8. HD, 2015/17013 E.–2016/3539 K. sayılı kararında “Evlilik Sözleşmesi” başlıklı noter belgesi, kanuna uygun mal rejimi seçim sözleşmesi niteliği taşımadığı gerekçesiyle hükümsüz sayılmıştır. Mahkeme, tarafların yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olduğuna hükmetmiştir.
Geriye Yürümeme — Anayasa Mahkemesi Onayı
Mal rejimi sözleşmesinin ileriye etkili olduğu ilkesi doktrinde tartışılmış olmakla birlikte, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi bu ilkeyi tutarlı biçimde benimsemektedir. Sözleşmenin geriye dönük hüküm ifade edeceğine dair hükümler, Yargıtay içtihadı uyarınca geçerli sonuç doğurmaz.
Mal Ayrılığında Mirastan Feragat Yorumlanamaz
Yargıtay 8. HD, 2015/22249 E.–2018/10483 K. sayılı kararında mal ayrılığı sözleşmesinde açıkça belirtilmedikçe bunun mirastan feragat olarak yorumlanamayacağını hükme bağlamıştır. Sözleşmeler dar yorumlanmakta, eşlerin haklarını daraltan hükümler ancak açık ifadeyle geçerlilik kazanmaktadır.
Mal Rejimi İspatı
Yargıtay 2. HD içtihadı gereği, taraflardan biri mahkeme önünde mal rejimi sözleşmesinin varlığını iddia ediyorsa bunu uygun belge ve kanıtla ispat etmek zorundadır. Aksi halde yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulandığı kabul edilir.
Mahkeme Kararı ile Mal Ayrılığına Geçiş
Yargıtay 8. HD, 2013/11089 E.–2014/7833 K. sayılı kararında önemli bir usul ilkesini teyit etmiştir: Davalı eş, yasal mal rejiminin mal ayrılığına dönüşümü davasını kabul etse bile, mahkeme davayı bu gerekçeyle reddedemez. Taraflar noterde mal rejimi sözleşmesi yapabileceklerinden mahkeme müdahalesi gerekmez; ancak itiraz halinde dava kabul edilmelidir.
Evlilik Sözleşmesi Yapma Süreci: Adım Adım
1
Hukuki Danışmanlık Alın
Mal rejimi seçimi malvarlığı haklarını doğrudan etkiler. Aile hukuku alanında uzman bir avukata başvurarak ihtiyaçlarınıza uygun rejim türünü ve sözleşme içeriğini belirleyin. Kişisel mal envanteri hazırlamak bu aşamada faydalıdır.
2
Sözleşme Metnini Hazırlayın
Seçilen rejim belirlendikten sonra, TMK m. 221 kapsamında yapılmak istenen özelleştirmeler sözleşme metnine yansıtılır. Metin avukat tarafından hazırlanıyorsa noterde onaylama yoluyla tamamlanacaktır.
3
Notere Gidin
Her iki tarafın kimliği ve vesikalık fotoğrafıyla birlikte herhangi bir notere başvurulur. Sözleşme noterde düzenleme ya da onaylama şekliyle resmileştirilir. Yurt dışındaysa Türk konsoloslukları da yetkilidir.
4
Belgeleri Saklayın
İmzalanan sözleşmenin bir kopyasını saklayın. Tasfiye sırasında sözleşmenin varlığını ispat yükümlülüğü talep eden tarafa aittir; belgesizlik durumunda yasal rejim uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
Evlilik sözleşmesi nedir, ne işe yarar?
Evlilik sözleşmesi, Türk hukukunda “mal rejimi sözleşmesi” olarak düzenlenen ve eşlerin evlilik boyunca ile evliliğin sona ermesinde malvarlığının yönetimini ve paylaşımını önceden belirledikleri, noterde yapılan resmi bir anlaşmadır. TMK m. 202 ila 221 arasında hüküm altına alınmıştır.
Evlilik sözleşmesi nasıl yapılır, noter şart mı?
TMK m. 205 gereği mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalıdır. Tek istisna evlenme başvurusu sırasında evlendirme memuruna yazılı bildirimdir. Noterde yapılmayan sözleşme geçersizdir.
Evlilik sözleşmesi yapılmadan önce edinilen mallar ne olur?
Sözleşme ileriye etkilidir. Sözleşme tarihinden önce edinilen mallar, o dönemde geçerli olan rejime (büyük ihtimalle edinilmiş mallara katılma rejimine) göre tasfiye edilir. Yeni sözleşme yalnızca imza sonrası edinilen mallara uygulanır.
Mal ayrılığı sözleşmesi nedir, kimler için uygundur?
Mal ayrılığı, her eşin kendi malları üzerinde tam bağımsızlığını koruduğu seçimlik rejimdir. Ticari riski yüksek işletme sahipleri, serbest meslek icra edenler ve evlilik öncesi önemli birikimi olan kişiler için özellikle tercih edilmektedir. Ancak ekonomik açıdan zayıf eşin korunmasını daha az gözettiğinden, bu dengesizliğin avantaj ve dezavantajları iyi değerlendirilmelidir.
Evlilik sözleşmesi iptal edilebilir mi, değiştirilebilir mi?
Evet. TMK m. 203 uyarınca taraflar istedikleri mal rejimini kanunda yazılı sınırlar içinde kaldırabilir veya değiştirebilir. İki tarafın muvafakatiyle sözleşme iptal edilebilir; değişiklik de yeni bir noter işlemiyle gerçekleştirilir. Değişiklik öncesi dönem eski rejime tabidir.
Evlilik sözleşmesi boşanma sonuçlarını (nafaka, velayet) düzenleyebilir mi?
Hayır. Türk hukukunda mal rejimi sözleşmesi yalnızca malvarlığına ilişkin hususları kapsar. Nafaka, velayet, kişisel ilişki veya tazminata ilişkin sözleşme hükümleri kesin hükümsüzdür; boşanmanın kişisel sonuçları hâkim tarafından belirlenir.
Evlilik sözleşmesi olmadan mal paylaşımı nasıl olur?
Sözleşme yapılmamışsa yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. 01.01.2002 sonrası evliliklerde evlilik süresince edinilen malların artık değerinin yarısı katılma alacağı olarak diğer eşe ödenir; evlilik öncesi ve miras yoluyla gelen mallar tasfiye dışı kalır.
Sonuç
Evlilik sözleşmesi (mal rejimi sözleşmesi), boşanma veya ölüm halindeki mal paylaşımı belirsizliklerini en aza indiren, ekonomik planlamayı güvence altına alan ve ispat kolaylığı sağlayan önemli bir hukuki araçtır. Yasal mal rejimine razı olmayan ya da malvarlığı yapısı bu rejimin dezavantajlarını öne çıkaran her çift için değerlendirilmeye değer bir tercihtir.
Sözleşmenin geçerliliği ve hukuki sonuçları doğrudan tarafların malvarlığı haklarını etkilediğinden, noter ziyaretinden önce aile hukuku alanında uzman bir avukattan danışmanlık alınması hem sözleşmenin içeriği hem de seçilecek rejim türü bakımından kritik önem taşır. Hatalı yazılmış, eksik veya kanuna aykırı bir sözleşme, Yargıtay içtihadı uyarınca geçersiz sayılabilmekte ve tarafları yasal mal rejimine tabi kılmaktadır.
Bu makale genel bilgi amaçlıdır. Kişisel hukuki durumunuz için bir aile hukuku avukatına danışmanız önerilir.
Yasal Kaynaklar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 202–281 (Mal Rejimleri) —
mevzuat.gov.tr
4722 sayılı TMK Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun, m. 10
Yargıtay 8. HD, E. 2015/17013, K. 2016/3539 (şekle aykırılık)
Yargıtay 8. HD, E. 2015/22249, K. 2018/10483 (mirastan feragat yorumu)
Yargıtay 2. HD, E. 2024/2573, K. 2024/3329 (paylaşmalı mal ayrılığı)
mevzuat.gov.tr
4722 sayılı TMK Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun, m. 10
Yargıtay 8. HD, E. 2015/17013, K. 2016/3539 (şekle aykırılık)
Yargıtay 8. HD, E. 2015/22249, K. 2018/10483 (mirastan feragat yorumu)
Yargıtay 2. HD, E. 2024/2573, K. 2024/3329 (paylaşmalı mal ayrılığı)
SanalHukuk.org
Herkes İçin Adalet — Türkiye’nin Hukuk Bilgi Platformu
© 2026 SanalHukuk.org — Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.











