⚖️ Tazminat Hukuku Rehberi

Maddi ve Manevi Tazminat Davası Dilekçesi Örneği 2026: Kapsamlı Hukuki Rehber

TBK m.49, m.56 ve m.58 çerçevesinde güncel Yargıtay kararları ışığında hazırlanmış dilekçe örnekleri, zamanaşımı kuralları ve dava süreci rehberi.

Bir trafik kazasından iş kazasına, haksız tutuklamadan mobbinge kadar pek çok farklı nedenden doğabilen maddi ve manevi tazminat davası, hukuken zarar gören kişinin bu zararını karşı taraftan talep ettiği temel dava türlerindendir. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi maddi tazminatın, 56. ve 58. maddeleri ise manevi tazminatın yasal dayanağını oluşturmaktadır. Ancak bu hakların kullanılabilmesi; doğru mahkemede, doğru sürede ve hukuki unsurların eksiksiz şekilde oluşmasına bağlıdır.

Bu rehberde 2026 yılı itibarıyla geçerli mevzuat ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda tazminat davasının dört temel unsurunu, dava türlerine göre hazırlanmış profesyonel dilekçe örneklerini, ispat araçlarını, zamanaşımı sürelerini ve sıkça sorulan soruları ele alıyoruz.

📋 Bu Rehberde

① Tazminat Davasının 4 Unsuru

② TBK Hükümleri & Dava Türleri

③ Dilekçe Örnekleri (Sekmeli)

④ Görevli ve Yetkili Mahkeme

⑤ Zamanaşımı Süreleri

⑥ İspat Araçları

⑦ Harç ve Yargılama Giderleri

⑧ SSS

1. Tazminat Davasının Dört Temel Hukuki Unsuru

Türk Borçlar Kanunu m.49 uyarınca tazminata hükmedilebilmesi için dört unsurun birlikte gerçekleşmiş olması zorunludur. Bu unsurlardan herhangi birinin eksik olması durumunda dava reddedilecektir.

Hukuka Aykırı Fiil

Failin eyleminin hukuk düzeni tarafından yasaklanmış olması gerekir. Trafik ihlali, darp, hakaret, mobbing, sözleşme ihlali bunlara örnek gösterilebilir. (TBK m.49/1)

Kusur

Failin kastı (bilerek ve isteyerek) veya ihmali (gerekli özeni göstermemesi) bulunmalıdır. Kusursuz sorumluluk hallerinde (tehlike sorumluluğu, adam çalıştıranın sorumluluğu) kusur aranmaz. (TBK m.49/1)

Zarar

Maddi zarar malvarlığındaki somut eksilmeyi (tedavi gideri, gelir kaybı, araç hasarı), manevi zarar ise kişinin ruhsal bütünlüğündeki bozulmayı (elem, acı, itibar kaybı) ifade eder. Zarar ispat edilmek zorundadır. (TBK m.50)

Uygun İlliyet Bağı

Zarar, doğrudan o hukuka aykırı fiilden kaynaklanmış olmalıdır. Araya başka bir etkenin girmesi illiyet bağını kesebilir ve sorumluluk ortadan kalkabilir ya da azalabilir. (TBK m.52 — müterafik kusur)

2. TBK Kapsamında Tazminat Türleri ve Yasal Dayanaklar

Tazminat talepleri maddi tazminat ve manevi tazminat olarak ikiye ayrılır. Her ikisi aynı dava dilekçesinde birleştirilebildiği gibi ayrı ayrı da açılabilir.

Tazminat Türü	TBK Maddesi	Kapsam	Belirleme Yöntemi
Maddi Tazminat	m.49, m.50, m.51, m.52	Tedavi giderleri, gelir kaybı, araç hasarı, malvarlığı eksilmesi	Bilirkişi raporu, fatura, makbuz, aktüer hesabı
Manevi Tazminat (Vücut/Ölüm)	m.56	Yaralanma, ölüm, ağır bedensel zarar; yakınları da talep edebilir	Hâkimin hakkaniyet takdiri (m.56/1)
Manevi Tazminat (Kişilik Hakkı)	m.58; TMK m.24–25	Şeref, haysiyet, özel hayat, aile gizliliği ihlali; hakaret, iftira	Hâkimin hakkaniyet takdiri; tarafların ekonomik durumu
Sözleşmeye Aykırılık	m.112, m.114/2	Sözleşme ihlalinden doğan maddi ve manevi zarar; m.56–58 kıyasen uygulanır	Sözleşme bedeli, fark tazminatı, bilirkişi
Boşanmada Tazminat	TMK m.174	Kusurlu eşten mevcut veya beklenen menfaat kaybı; kişilik hakkı ihlali	Boşanma kararıyla birlikte veya kesinleşmeden itibaren 1 yıl içinde ayrı dava

3. Maddi ve Manevi Tazminat Dilekçe Örnekleri

Aşağıda en sık karşılaşılan üç senaryo için hazırlanmış model dilekçeler sunulmaktadır. Her dilekçe HMK m.119 zorunlu unsurlarını karşılayacak biçimde düzenlenmiştir. Davanızın özelliklerine göre mutlaka bir avukattan destek almanız önerilir.

📄 Haksız Fiil — Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi

[İLGİLİ YER] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HAKİMLİĞİ’NE

DAVACI : [Adı Soyadı] — T.C. Kimlik No: [……………]

ADRES : [Açık adres]

VEKİLİ : Av. [Adı Soyadı] — [Baro Sicil No] — [Adres]

DAVALI : [Karşı tarafın adı/unvanı] — [Adres]

DAVA KONUSU : Davalının hukuka aykırı eylemi sonucunda davacının uğradığı [….] TL maddi ve [….] TL manevi zararın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili talebidir.

DAVA DEĞERİ : [….] TL maddi + [….] TL manevi = [….] TL (Fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır.)

AÇIKLAMALAR :

1-) Davalı, …/…/2026 tarihinde [olay yeri]’nde [olayı net biçimde tanımlayın: darp, hakaret, trafik ihlali, sözleşme ihlali vb.] suretiyle davacıya karşı hukuka aykırı bir eylem gerçekleştirmiştir. Davalının bu fiili TBK m.49 kapsamında kusurlu ve hukuka aykırı bir harekettir.

2-) Davacı, söz konusu eylem nedeniyle; [hastane tedavi giderleri: …. TL], [iş göremezlik nedeniyle gelir kaybı: …. TL], [diğer somut zarar kalemleri: …. TL] olmak üzere toplam [….] TL maddi zarara uğramıştır. Bu zararların kesin tutarının bilirkişi marifetiyle tespiti halinde ıslah yoluna gidilecektir.

3-) Ayrıca davacı, davalının eylemi sonucunda ağır ruhsal sıkıntı yaşamış, gündelik yaşamı ve sosyal ilişkileri ciddi biçimde bozulmuştur. TBK m.56/1 ve m.58 uyarınca hâkimin hakkaniyet takdiriyle belirleyeceği manevi tazminat, davacının bu zararını kısmen telafi etmeye yönelik olup zenginleşme aracı değildir. Davacı tarafından [….] TL manevi tazminat talep edilmektedir.

HUKUKİ DELİLLER : Olay yeri kamera kayıtları, tanık beyanları (isimleri ayrıca bildirilecektir), Adli Tıp / psikolog raporu, hastane kayıtları ve faturalar, bilirkişi incelemesi, isticvap, yemin ve her türlü yasal delil.

HUKUKİ NEDENLER : TBK m.49, m.50, m.52, m.56, m.58; HMK m.107 (belirsiz alacak davası); ve ilgili Yargıtay içtihatları.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz ve izah olunan nedenler ile Sayın Mahkemenizce re’sen gözetilecek hususlar çerçevesinde;

1. [….] TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,

2. [….] TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,

3. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine

karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. …/…/2026

Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza

⚖️ Yargıtay İçtihadı — Manevi Tazminat Takdir Kriterleri

“Manevi tazminat miktarı belirlenirken; kişilik haklarına yapılan saldırının ağırlığı ve niteliği, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, fiilin ağırlığı ve hakkaniyete uygun bir sonuç elde edilmesi amacı birlikte değerlendirilmelidir. Tazminat, ne zenginleşme aracı ne de önemsiz bir rakam olmamalıdır.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi — Yerleşik İçtihat (Hukuk Genel Kurulu onaylı)

4. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tazminat davasında görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmemesi açısından kritik önem taşır.

Dava Türü	Görevli Mahkeme	Yetkili Yer
Genel haksız fiil (darp, hakaret vb.)	Asliye Hukuk Mahkemesi	Davalının yerleşim yeri; fiilin işlendiği yer; zararın meydana geldiği yer (HMK m.16)
Trafik kazası (sigorta şirketi dahil)	Asliye Ticaret Mahkemesi (sigorta şirketi varsa)	Davalının yerleşim yeri, kazanın olduğu yer veya zarar görenin ikametgâhı
İş kazası / mobbing	İş Mahkemesi	İşyerinin bulunduğu yer mahkemesi
Boşanmadan kaynaklanan tazminat	Aile Mahkemesi	Boşanma davasıyla birlikte; ayrı açılırsa davalının yerleşim yeri
Devlet aleyhine (haksız tutuklama vb.)	Ağır Ceza Mahkemesi (CMK m.141-144)	İşlemin yapıldığı yer veya sanığın ikametgâhı
Doktor hatası (özel hastane)	Asliye Hukuk / Tüketici Mahkemesi	Davalının merkezi veya hizmetin ifa yeri

⚠️ Arabuluculuk Zorunluluğu Hakkında

Haksız fiilden doğan genel tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu değildir. Ancak iş uyuşmazlıklarından kaynaklanan tazminat talepleri (iş kazası, mobbing, kıdem tazminatı) için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur (İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Trafik kazalarında ise sigorta şirketine KTK m.97 kapsamında yazılı başvuru şartı bulunmaktadır; bu arabuluculuktan farklıdır.

5. Zamanaşımı Süreleri — Hakkınızı Kaybetmeyin

Tazminat davalarında zamanaşımı sürelerini kaçırmak, hakkın tamamen yitirilmesine yol açar. TBK m.72 genel çerçeveyi çizse de farklı dava türleri için farklı süreler öngörülmüştür.

2 Yıl

Kısa Zamanaşımı (Genel)

Zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl. Trafik kazaları, darp, hakaret gibi haksız fiillerin büyük bölümü bu süreye tabidir. (TBK m.72/1)

10 Yıl

Uzun Zamanaşımı (Genel)

Fiilin işlendiği tarihten itibaren mutlak sınır. 2 yıl geçse dahi kısa süre içinde 10 yıl dolmadıkça dava açılabilir. (TBK m.72/1)

10 Yıl

Sözleşme Kaynaklı Tazminat

Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat davalarında genel zamanaşımı 10 yıldır. İş kazalarında iş sözleşmesine dayalı sorumlulukta da 10 yıl uygulanır. (TBK m.146)

1 Yıl

Boşanma Sonrası Tazminat

Boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı dava açılabilir. Aksi hâlde hak düşer. (TMK m.178)

Suç Kadar

Ceza Kanunu Uzaması

Eylem aynı zamanda suç teşkil ediyorsa ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı tazminat davası için de geçerlidir. Örneğin cinsel suçlarda 15-20 yıla ulaşabilir. (TBK m.72/1)

📌 Zamanaşımını Kesen ve Durduran Sebepler

Dava açılması, icra takibi başlatılması veya borçlunun borcunu kabul etmesi zamanaşımını keser ve yeniden başlar. Zamanaşımını durduran hâller arasında alacaklının fiil ehliyetsizliği ve ortak ikamet sayılabilir. Zamanaşımı def’i mahkemece re’sen gözetilmez; davalı tarafından ileri sürülmesi gerekir.

6. İspat Araçları ve Delil Toplama Stratejisi

TBK m.50 uyarınca zarar ve kusurun ispatı davacıya aittir. Ancak m.50/2 uyarınca hâkim, zararın miktarını kesin olarak ispat edemiyorsanız bilirkişi marifetiyle ya da öngörülen takdir yetkisiyle belirleyebilir. Manevi zarar doğası gereği soyut olmakla birlikte tanıklık ve uzman raporlarıyla desteklenmelidir.

📹

Kamera Kayıtları

MOBESE, iş yeri ve özel güvenlik kamera görüntüleri; somut kusur tespitinde birincil delil niteliği taşır.

🏥

Sağlık Kayıtları

Hastane raporları, ilaç faturaları, Adli Tıp maluliyet kararı, psikolog/psikiyatrist değerlendirmesi.

👥

Tanık Beyanları

Olayı görmüş üçüncü kişiler; isim ve adreslerinin dava dilekçesinde bildirilmesi ya da ön incelemede sunulması gerekir.

📊

Bilirkişi Raporu

Kusur oranı, gelir kaybı ve aktüer hesabı için zorunludur. Bilirkişi ataması mahkemece yapılır; taraflar itiraz hakkını saklı tutmalıdır.

📱

Dijital Deliller

WhatsApp yazışmaları (noter onaylı ekran görüntüsü), sosyal medya paylaşımları, e-posta kayıtları; noter tarafından tutanak altına alınması önerilir.

7. Harç ve Yargılama Giderleri (2026)

Tazminat davaları nispi harca tabidir. 492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (1) sayılı tarifenin I/3 bölümü uyarınca 2026 yılında geçerli olan harç oranı talep edilen miktarın binde 68,31‘idir. Bu tutarın dörtte biri (1/4’ü) dava açılırken peşin ödenir; kalan kısım hüküm aşamasında tamamlattırılır.

Belirsiz alacak davası (HMK m.107) açılıyorsa başlangıçta maktu harç ödenir; ıslah aşamasında eksik kalan nispi harç tamamlanır. Davayı kazanan tarafın avukatlık ücreti de mahkûm tarafa yüklenir.

💡 Pratik Hesaplama Örneği: 100.000 TL maddi + 50.000 TL manevi = 150.000 TL toplam talep. Nispi harç: 150.000 × 68,31 / 1.000 = 10.246,50 TL. Peşin (1/4): 2.561,63 TL. Müteakip harç karan (3/4): 7.684,87 TL. Ayrıca tebligat giderleri, bilirkişi avansı ve vekâletname harcı eklenir.

8. Sıkça Sorulan Sorular

Manevi tazminat miktarını kim belirler, nasıl hesaplanır?

▼

Manevi tazminat miktarı hâkim tarafından hakkaniyet ilkesiyle takdir edilir; bilirkişiye götürülmez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihadına göre hâkim; tarafların ekonomik ve sosyal durumunu, fiilin ağırlığını ve kasıt derecesini, davacının yaşadığı elem ve ızdırabın yoğunluğunu ile ülkenin ekonomik koşullarını birlikte değerlendirerek hakkaniyet ölçüsünde bir tutar belirler. Tazminat ne zenginleşme aracı ne de sembolik bir rakam olmalıdır.

Maddi tazminat davası için avukat tutmak zorunlu mu?

▼

Yasal olarak zorunlu değildir; kişiler kendi adlarına dava açabilir. Ancak tazminat davaları; bilirkişi itirazları, ıslah, ihtiyati tedbir ve istinaf gibi karmaşık usul işlemleri barındırdığından avukat desteği hem hak kaybını önler hem de sonucu doğrudan etkiler. Kazanılan davada vekâlet ücreti karşı taraftan tahsil edilir.

Tazminat davası ne kadar sürer?

▼

Bilirkişi incelemesi gerektiren davalarda ilk derece yargılaması ortalama 12-24 ay sürmektedir; karmaşık davalarda bu süre 30 aya ulaşabilir. İstinaf ve temyiz aşamalarıyla birlikte toplam süreç 3-5 yılı bulabilir. Sulh veya arabuluculuk yoluyla anlaşma bu süreyi önemli ölçüde kısaltır. Manevi tazminat alacakları gelir vergisinden muaftır (GVK m.25).

Kusur oranım varsa tazminat alabilir miyim?

▼

Evet, alabilirsiniz. TBK m.52 müterafik (ortak) kusuru düzenler: zarar görenin de kusuru varsa tazminattan bu kusur oranında indirim yapılır. Örneğin %80 karşı taraf / %20 davacı kusuru halinde, davacı tam tazminatın %80’ini alır. Davacının ağır kusurunun bulunması ise hâkime tazminatı indirme ya da tamamen reddetme yetkisi verir.

Tüzel kişilere (şirket, kurum) karşı manevi tazminat davası açılabilir mi?

▼

Evet. Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı gerçekleştiren tüzel kişi ya da resmi kuruma karşı da manevi tazminat davası açılabilir (TMK m.24-25). Devlet kurumlarının hukuka aykırı işlem ve eylemleri nedeniyle açılacak davalarda tam yargı davası yolu (idare mahkemesi) veya CMK m.141 kapsamında ağır ceza mahkemesi yolu işletilebilir.

Ceza davası devam ederken tazminat davası açabilir miyim?

▼

Evet. Hukuk mahkemesi ile ceza mahkemesi bağımsız yargılama yapar. Ceza mahkemesinin beraat kararı, hukuk mahkemesini her zaman bağlamaz; hukuk mahkemesi kendi delil değerlendirmesini yaparak tazminata hükmedebilir. Üstelik eylem suç teşkil ediyorsa TBK m.72/1 uyarınca ceza kanunundaki uzun zamanaşımı tazminat davası için de uygulanır.

📂 İlgili Dilekçe ve Rehberler

🗂️ Manevi Tazminat Dilekçe Örneği
⚖️ Haksız Tutuklama Tazminat Dilekçesi
🚗 Tazminat Cevap Dilekçesi (Trafik Kazası)
🏥 Trafik Kazası Maddi Tazminat Dilekçesi

Sonuç: Hakkınızı Usule Uygun Talep Edin

Maddi ve manevi tazminat davası; salt bir dilekçe meselesinin çok ötesinde, usul hukuku (HMK), maddi hukuk (TBK/TMK) ve güncel Yargıtay içtihadının birlikte değerlendirilmesini gerektiren kapsamlı bir süreçtir. Zamanaşımını kaçırmamak, doğru mahkemede dava açmak, HMK m.107 kapsamında belirsiz alacak yolunu yerinde kullanmak ve bilirkişi sürecini etkin şekilde takip etmek, davayı doğrudan belirleyen unsurlardır. Hakkınıza kavuşmak için vakit kaybetmeden bir avukattan destek almanızı tavsiye ederiz.

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır; her davanın kendine özgü koşulları avukat değerlendirmesi gerektirir. Son güncelleme: Nisan 2026 — sanalhukuk.org

İlgili

SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.