Tarım Arazilerinin Korunması Yönetmeliği 2026: Neler Değişti?

Özet: 4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik ile tarım arazilerinin korunması, kullanımı, yapılaşma koşulları ve izin süreçleri yeniden düzenlendi. Yönetmelik, 5403 sayılı Kanun çerçevesinde tarım arazilerinin planlı kullanımını ve amaç dışı kullanımın sınırlandırılmasını hedefliyor.

📋 İÇİNDEKİLER

Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı
Tarım Arazilerinde Yeni Dönem
Tarımsal Amaçlı Yapılar
Amaç Dışı Kullanım
Arazi Sınıflandırması ve Etütler
GES Düzenlemesi
Toprak Koruma Kurulu ve Yetkileri
Kritik Değişiklikler ve Cezalar
Sık Sorulan Sorular

1. Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı

Yönetmelik, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımını sınırlandırmak, planlı ve sürdürülebilir tarım alanları oluşturmak ve tarım arazilerinde yapılaşmayı kontrol altına almak amacıyla hazırlanmıştır.

5403 sayılı Kanun kapsamındaki tarım arazilerini korumak
Arsa ve imar amaçlı yapılaşmayı önlemek
Tarım dışı kullanım taleplerini denetlemek
Toprak bütünlüğünü sağlamak ve bozmayı önlemek

2. Tarım Arazilerinde Yeni Dönem

Yeni yönetmelik ile öne çıkan düzenlemeler şöyle sıralanabilir:

Arsa haline getirme ve bölme işlemleri artık daha sıkı denetlenecek
Tüm başvurular TAD Portal üzerinden dijital olarak yapılacak
Denetimler artırıldı; ihlal edenlere ağır yaptırımlar uygulanacak
Kamu yararı dışındaki amaç dışı kullanımlar neredeyse tamamen engellendi

3. Tarımsal Amaçlı Yapılar

Yönetmelik kapsamında tarımsal yapılar şunlardır:

Sera ve seralara yönelik eklentiler
Mandıra ve süt işleme tesisleri
Depolar ve lojistik alanlar
Bağ evi, çiftlik evi ve köy konutları
Güneş enerji santralleri (yalnızca belirlenen kriterlere uygun arazilerde)

⚠️ Önemli Not: Tarımsal yapılar için bazı durumlarda arazi bütünlüğü şartı aranmaz; ancak yapılaşma tarım amaçlı olmalıdır.

4. Amaç Dışı Kullanım

Tarım arazileri kural olarak amacı dışında kullanılamaz. Ancak yönetmelikte belirtilen bazı istisnalar mevcuttur:

Enerji üretim yatırımları (GES, rüzgar, biyokütle) — yalnızca belirlenen tarım arazilerinde
Altyapı projeleri (yol, kanalizasyon, sulama) — kamu yararı şartıyla
Madencilik faaliyetleri — yalnızca ruhsatlı alanlarda ve sınırlı sürelerle

📌 Not: Her amaç dışı kullanım için Toprak Koruma Kurulu’ndan izin alınması zorunludur.

5. Arazi Sınıflandırması ve Etütler

Tüm tarım arazileri, ziraat mühendisleri tarafından yapılacak etütlerle sınıflandırılır. Başvurular TAD Portal üzerinden değerlendirilir; arazi etütlerinde tarımsal bütünlük temel kriterdir.

Arazi Türü	Kullanım İzni	Açıklama
Marjinal Tarım Arazisi	GES kurulabilir	Üretimi düşük, tarım potansiyeli sınırlı araziler
Verimli Tarım Arazisi	Yapılaşma sınırlı	Sıkı denetim; tarım dışı kullanım yasak
Kamu Yararı Olan Alan	Proje bazlı izin	Altyapı, enerji veya madencilik için istisna

6. GES Düzenlemesi

Güneş enerji santralleri (GES) yalnızca kuru marjinal tarım arazileri üzerinde kurulabilir. Verimli tarım arazilerine GES kurulması kesinlikle yasaktır. Tüm başvurular Toprak Koruma Kurulu onayına tabidir.

GES İzin Koşulları Özet

✅ Kuru marjinal tarım arazisi → GES kurulabilir
❌ Verimli tarım arazisi → GES yasak
📋 Her durumda Toprak Koruma Kurulu onayı zorunlu

7. Toprak Koruma Kurulu ve Yetkileri

Başvuruları değerlendirir ve uygun olanları onaylar
Arazi bütünlüğünü bozan veya tarım dışı kullanım taleplerini reddeder
Denetim ve yaptırım kararlarını uygular
Kamu yararı gerekçesiyle istisnai izin verebilir

8. Kritik Değişiklikler ve Cezalar

Yapılaşma ve bölme işlemleri zorlaştı
GES ve enerji yatırımlarına sınır getirildi
Amaç dışı kullanım cezaları artırıldı — idari para cezası ve yapı yıkımı
TAD Portal üzerinden başvuru zorunluluğu getirildi

9. Sık Sorulan Sorular

Tarım arazisine ev yapılabilir mi?

İzin alınması şartıyla mümkündür. Yapı tarımsal amaçlı olmalı ve arazi bütünlüğü bozulmamalıdır.

GES her araziye kurulabilir mi?

Hayır. Sadece kuru marjinal tarım arazilerine kurulabilir. Verimli araziler için izin verilmez.

Bağ evi serbest mi?

Hayır. Bağ evi, çiftlik veya tarımsal amaçlı yapılar yönetmelik kriterlerine uygun olmalıdır.

Arazi bölünerek satılabilir mi?

Hayır. Arsa haline getirme ve bölme işlemleri sıkı denetime tabidir; yalnızca istisnai durumlarda izin verilebilir.

Enerji yatırımları için hangi izinler gerekir?

Kamu yararı bulunması şartıyla Toprak Koruma Kurulu onayı gereklidir.

TAD Portal nedir?

Tarım Arazileri Dijital Portalı (TAD Portal), tarım arazileriyle ilgili tüm başvuru, etüt ve izin süreçlerinin dijital ortamda yürütüldüğü platformdur.

Bu makale 4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır. Güncel mevzuat için ilgili Bakanlık ve Resmî Gazete duyurularını takip etmeniz önerilir.