4 Nisan 2026 tarihli Arazi Kullanım Planlaması Yönetmeliği ile tarım arazilerinin kullanımı, planlanması ve korunmasına ilişkin kurallar tamamen değişti.

Güncel · İdare Hukuku & Tarım Hukuku

Arazi Kullanım Planlaması Yönetmeliği Yayımlandı

Tarım arazilerinin korunması, planlanması ve sürdürülebilir kullanımı için yeni dönem başladı

📋 Dayanak: 4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete — Sayı: 33214
Yönetmelik: Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği
Yürürlük: Yayım tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni yönetmelik ile Türkiye genelinde arazi kullanımına ilişkin esaslar yeniden düzenlendi. Yönetmelik; tarım arazilerinin korunması, sürdürülebilir kullanımı ve planlı gelişimi açısından kapsamlı değişiklikler getiriyor.

Özellikle tarım arazilerinin sınıflandırılması, planlama süreçleri ve kullanım kısıtlamaları bakımından önemli yenilikler içeren düzenleme, kamu kurumları ve vatandaşlar açısından bağlayıcı hükümler içeriyor.

1. Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı

Yönetmeliğin temel amacı:

Toprak ve arazi varlığının belirlenmesi
Toprak etüt ve sınıflandırma çalışmalarının yapılması
Arazi kullanım planlarının hazırlanması
Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun planlama yapılması

Bu kapsamda yönetmelik, ülke genelinde tüm arazi kullanım faaliyetlerini kapsayan çerçeve bir düzenleme niteliğindedir.

2. Arazi Kullanım Planları (AKUP) Nedir?

Yönetmelikte en dikkat çeken kavramlardan biri Arazi Kullanım Planı (AKUP) olmuştur.

AKUP’un Temel Özellikleri

1/25000 ve 1/5000 ölçekli hazırlanır
Toprak ve su kaynakları esas alınır
Tarımsal ve tarım dışı kullanım alanlarını belirler
Tüm planlamalara veri sağlar

AKUP, artık arazi kullanımında temel referans belgesi haline gelmiştir.

3. Arazi Sınıflandırması ve Yeni Sistem

Yönetmelik ile tarım arazileri aşağıdaki şekilde sınıflandırılmıştır:

📌 Mutlak tarım arazileri
📌 Özel ürün arazileri
📌 Dikili tarım arazileri
📌 Marjinal tarım arazileri

Bu sınıflandırma, tarım politikalarının belirlenmesi ve arazi kullanım izinlerinin verilmesinde belirleyici olacaktır.

4. Tarım Arazilerinin Kullanımına Sıkı Sınırlama

📌 Tarım arazileri, planlarda belirtilen amaç dışında kullanılamayacak
📌 Alternatif alanlar belirlenmeden tarım dışı kullanım mümkün olmayacak
📌 Kamu ve özel kişiler planlara uymak zorunda olacak

Bu düzenleme ile özellikle tarım arazilerinin imara açılmasının ciddi şekilde sınırlandırılması hedeflenmektedir.

5. Büyük Ovalar ve Erozyon Alanları Koruma Altında

Yönetmelik, tarımsal üretim açısından kritik öneme sahip alanları özel koruma altına almıştır:

🌾 Büyük Ovalar

Cumhurbaşkanı kararı ile ilan edilir
Tarım dışı kullanım ciddi şekilde sınırlandırılır
Tapuya şerh konulur

🌍 Erozyon Alanları

Riskli alanlar belirlenir
Koruyucu tedbirler zorunlu olur
Kurumlar arası koordinasyon sağlanır

Sonuç: Tarım Arazileri İçin Yeni Dönem

Yayımlanan bu yönetmelik, Türkiye’de arazi kullanımına ilişkin en kapsamlı düzenlemelerden biri olarak öne çıkmaktadır.

Özellikle plansız yapılaşmanın önlenmesi, tarım arazilerinin korunması ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda önemli bir adım niteliğindedir.

Yasal Dayanak

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu — 4 Nisan 2026 tarihli Yönetmelik — Resmî Gazete 33214

📄 Resmî Gazete Kaynağı:
Arazi Kullanım Planlaması Yönetmeliği (04.04.2026)

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260404-1.htm