TUTUKLU VE HÜKÜMLÜNÜN AVUKATLA TELEFON GÖRÜŞMESİ

Tutuklunun avukatı ile görüşmesinin engellenmesi, kanuni dayanağı olmaması sebebiyle haberleşme hürriyetini ihlal eder.

İlkesel Bakış

• Hükümlü ve tutukluların haklarına yönelik yapılacak sınırlamalar Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilen güvencelere uygun olmalıdır.
• Yasama organı temel hak ve özgürlükler alanında, keyfîliğe izin vermeyen, öngörülebilir düzenlemeler yapmalıdır. Diğer bir deyişle idareye keyfî uygulamalara meydan verebilecek çok geniş bir takdir yetkisi tanınması anlamına gelebilecek yasal düzenlemeler yapılmamalıdır.
• Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasına ilişkin kanunların şeklen var olması yeterli değildir. Aynı zamanda bunların niteliğine de bakılmalıdır.
• Anayasa’da temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması gibi münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanunla temel esaslar, ilkeler ve çerçeve belirlendikten sonra uzmanlık ve idare tekniğine ilişkin hususlar yürütmeye bırakabilir.

Mevzuatta tutukluların avukatları ile telefonla görüşme yapabileceklerine dair doğrudan bir düzenleme olmadığı gibi yasaklayıcı bir hüküm de bulunmamaktadır. Ne var ki her konunun kanunla düzenlenmesi mümkün olmadığı gibi buna gerek de yoktur. Yukarıda da ifade edildiği yasama organının temel esaslar, ilkeler ve çerçeveyi belirlemesi yeterlidir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 114. maddesinin (5) numaralı fıkrasının¹ tutukluların avukatlarıyla yapacakları telefon görüşmeleri konusunda çerçeve hüküm niteliğinde olduğunun kabulü gerekir.

Sonuç olarak tutukluların avukatları ile telefonda görüştürülmemesi hem 5275 sayılı Kanun’un 114. maddesinin (5) numaralı fıkrasındaki açık düzenleme hem de bu konuda mevcut Kanun hükümleri çerçevesinde yeterli bir yasal düzenlemenin bulunmaması nedenleriyle Anayasa’nın 22. maddesinde güvence altına alınan haberleşme hürriyetinin ihlali demektir.

Konuyla ilgili karar: (Mehmet Koray Eryaşa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015)

Hükümlünün avukatla telefonla görüşmesinin engellenmesi şeklindeki müdahale, farklı iletişim araçlarıyla avukatla yeterli bir iletişimin sağlandığı ve telefonla haberleşmenin gerekliliğine ilişkin öznel bir sebep sunulamadığı gözetildiğinde haberleşme hürriyeti yönünden ihlal meydana getirmez.

• 5275 sayılı Kanun’un 66. maddesinde hükümlülerin telefonla haberleşme hakkı düzenlenmiştir.
• Hükümlülerin kimler ile telefon vasıtasıyla görüşme sağlayabileceği ve görüşme şartları ise Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik‘in 74. maddesi ile belirlenmiştir.
• Hükümlülerin telefonla görüşebileceği kişiler arasında avukat sayılmamıştır.
• Tutuklular yönünden tespit edilen ek güvence² hükümlüleri kapsamamaktadır.
• Hükümlü ve avukatının farklı iletişim araçlarıyla yeterli bir iletişim kurabilmesini sağlayacak düzenlemeler (yüz yüze görüşme, mektup, faks ve benzeri yöntemler) mevcuttur.
• Bu çerçevede, hükümlülerin telefonla görüşme hakkı, görüşülebilecek kişiler yönünden, bu konuda idareye tanınan geniş takdir yetkisi de dikkate alındığında, sınırlandırılabilir.
• Ancak bu durumda hükümlülerin avukatlarıyla iletişim kurabilmelerindeki bireysel yarar ile kamu yararı arasında makul bir dengeleme yapılarak hükümlülerin öznel durumları gözetilmek suretiyle belli bir esneklik sağlanmalıdır.
• Avukatıyla mevcut yöntemlerle iletişim kuramayan ya da bu iletişim yolları yeterli olmayan hükümlüler ile avukatıyla telefonla görüşme talebine ilişkin öznel nedenlere sahip bulunan hükümlüler açısından izin vermeme/yasaklama şeklindeki müdahaleler demokratik toplum gereklerine uygun ve ölçülü olmayıp haberleşme hürriyetinin ihlali anlamı taşır.

Konuyla ilgili karar: (Sinan Gül, B. No: 2016/7628, 27/2/2020)

1. Tutukluların hakları
   Madde 114- …
   (5) Tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kısıtlamalar konulamaz. ↩︎
2. Bakınız 1 no’lu dipnot ↩︎