Anayasa Mahkemesi “makul sürede yargılanma” hakkına ilişkin başvuruları yeni bir yargı yolu ihdas edilene kadar artık incelemeyeceğine karar verdi.

(Keser Altıntaş [GK], B. No: 2023/18536, 25/7/2023, § …) Karar bugün (10.10.2023) Resmi Gazete’de yayımlandı.

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle direkt başvuru yapılamayacak.

Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılama yapılmadığı iddiasına ilişkin
başvurularn incelemesi, bu aşamadan sonra temel hak ve özgürlüklerin korunması ve
geliştirilmesi açısından bir önem taşımamakta; Anayasa Mahkemesi bu başvurularda bir
anlamda Tazminat mahkemesi işlevi görmektedir. Yalnızca tazminat miktarının
belirlenmesinden ibaret bu kararlarn 55.000’den fazla ihlal kararından sonra insan haklarının
korunması ve geliştirilmesine artık bir katkı sağlamadığı da açıktr.
Bu açıklamalar ışığında makul sürede yargılanma hakkının ihlali iddiasıyla
yapılan başvurulardaki inceleme yöntemi, verilen ihlal kararının sayısı ve pilot kararda
belirtilen ilkeler dikkate alndığında anlan ihlal iddiasıyla yapılan başvuruların Anayasa
Mahkemesince incelemesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı ortadadır.
Sonuç
Bu durumda Nevriye Kuruç pilot kararındaki ilke ve esaslar dikkate alındığında
İçtüzük’ün 80. maddesinin (1) mumaralı fikrasının (ç) bendine göre, yukarıda ayrıntıları ile
belirtilen gerekçelerden ötürü makul sürede yargılanma hakkının ihlali îddiasıyla yapılan
başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmediği için başvurunun
düşmesine karar verilmesi gerekir.
Bu doğrultuda 6384 saylı Kanun’un geçici 2. maddesi ile 9/3/2023 (bu tarih
dâhil) tarihine kadar Anayasa Mahkemesi önünde makul sürede yargılama yapılmadığı
iddiasına ilişkin derdest başvurular için Tazminat Komisyonuna başvuru imkânı
getirildiğinden 10/3/2023 tarihinden itibaren yapılan başvurularda düşme karen verilmesi
gerekir,
Anayasa Mahkemesine başvuru yapılmadan önce makul sürede yargılanma
hakkının ihlal edildiği iddiasıyla başvuru yapılabilecek idari veya yargısal başvuru yolunun
ihdas edilnesi hâlinde anılan yolun etkili ve erişilebilir olup olmadığı, yeterli bir giderim
sağlayıp sağlamadığı hususlarında Anayasa Mahkemesince yeniden bir değerlendirme
yapılacaktır.
Öte yandan İçtüzk’ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında belirtilen
“Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel haklarn kapsamının ve sınırlarının
belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı” bir hâlin varlığının tespit
edilmesi durumunda anılan ihlal iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılan
başvurularda tekrar değerlendirme yapılabileceği izahtan varestedir.
Sonuç olarak makul sürede yargılanma hakkının ihlali iddiasıyla yapılan
başvurunun incelenmesinin sürdürlimesini haklı kılan bir neden görülmediğinden dümesine
karar verilmesi gerekir.