Anayasa Mahkemesi: “Hâl ve Hareket Gerekçesiyle Aday Memurların Memuriyetten Atılması Hukuka Aykırı”

Aday Memurların Hâl ve Hareket Gerekçesiyle Memuriyetten Atılması Artık Mümkün Değil! | Anayasa Mahkemesi Kararı 2025

Aday Memurların Memuriyetle Bağdaşmayan Hâl ve Hareketleri Nedeniyle İlişiklerinin Kesilmesini Öngören Kurala İlişkin İtiraz Başvurusu Hakkında Karar

Anayasa Mahkemesi E.2024/234 numaralı dosyada, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2670 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle değiştirilen 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “…hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları,…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.

Anayasa Mahkemesi, kamuoyunu yakından ilgilendiren önemli bir karara imza attı. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndaki, aday memurların “hâl ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumlar” gerekçesiyle görevine son verilmesini öngören düzenleme, Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildi.

Hangi Hüküm İptal Edildi?

İptal edilen düzenleme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 56. maddesindeki şu ifadeydi:

“Adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları görülenlerin, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesilir.”

Anayasa Mahkemesi, bu ifadenin hukuki belirlilik ve güvenlik ilkelerine aykırı olduğunu belirtti.

Anayasa Mahkemesi Neden İptal Etti?

Belirsizlik: “Memuriyetle bağdaşmayacak hâl ve hareket” gibi muğlak kavramlar açık ve net tanımlanmadığı için keyfî uygulamalara zemin hazırlıyor.
Hukuki Güvence Eksikliği: Aday memurun hangi davranışı nedeniyle görevden alınabileceği önceden kestirilemiyor.
Anayasa’ya Aykırılık: Anayasa’nın 2. (hukuk devleti), 13. (temel hakların sınırlandırılması) ve 70. (kamu hizmetine girme hakkı) maddelerine aykırı bulundu.

Kararın Yürürlüğe Giriş Tarihi

Anayasa Mahkemesi iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanma tarihi: 23 Haziran 2025

Ancak iptal kararı hemen yürürlüğe girmedi. 9 ay sonra, yani 23 Mart 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Bu süre içerisinde, TBMM’nin daha açık ve objektif ölçütler içeren yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.

Aday Memurlar Ne Yapmalı?

Hakkında bu madde gerekçesiyle işlem yapılan aday memurlar, iptal kararını gerekçe göstererek yargı yoluna başvurabilir.
Devlet Personel Yönetmeliği ve disiplin mevzuatı kapsamında, yeni düzenleme yapılana kadar, idarelerin bu karara uygun hareket etmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Aday memurlar hâl ve hareket gerekçesiyle artık görevden alınamayacak mı?
Evet. Bu gerekçe artık geçerli değil. Belirsiz ifadelerle memuriyetten çıkarma Anayasa’ya aykırı bulundu.

İptal kararı geçmiş işlemleri etkiler mi?
İptal kararı yürürlüğe girdikten sonra yapılacak işlemleri doğrudan etkiler. Ancak geçmiş işlemler için yargı yoluna başvurulabilir.

Yeni düzenleme gelecek mi?
Evet. 9 aylık süre içinde TBMM’nin açık ve belirli ölçütler içeren yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.