“İcra Takibinden Sonra Borcu Kabul Eden Kişi Menfi Tespit Davası Açabilir mi? – Yargıtay 2025 Kararı”

“İcra Takibinden Sonra Borcu Kabul Eden Kişi Menfi Tespit Davası Açabilir mi? – Yargıtay 2025 Kararı”

🔹 Konu:

İcra takibine maruz kalan borçlunun, takip kesinleştikten sonra yaptığı ödeme taahhüdü, menfi tespit davası açmasına engel olur mu?

Olayın Özeti:

Davacı, Alanya İcra Müdürlüğü’nün 2021/10752 E. sayılı dosyasında borçlu sıfatıyla takibe uğradı. Ancak borcu olmadığını iddia ederek menfi tespit davası açtı.

İlk Derece Mahkemesi, davacının borçlu olmadığını belirleyerek davayı kabul etti. Ancak karar kesin nitelikteydi.

Dikkat Çeken Detay:

Davacı, takip kesinleştikten sonra yapılan haciz işlemi sırasında şu yazılı taahhütte bulundu:

“Toplamda 13.203,66 TL olan borcumu, 10.06.2021 tarihinde tek seferde ödeyeceğim.”

Bunun üzerine Adalet Bakanlığı, kararın hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle kanun yararına temyiz yoluna başvurdu.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin Değerlendirmesi:

• Takip kesinleştikten sonra borçlu tarafından verilen ödeme taahhüdü, borcun kabulü niteliği taşır.
• Bu durumda davacının menfi tespit davası açmasında hukuki yarar bulunmamaktadır.
• İlk Derece Mahkemesi, bu beyanı dikkate almadan hüküm kurarak hata yapmıştır.

Sonuç:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 6100 sayılı HMK’nın 363. maddesi uyarınca;

• Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına temyiz istemini kabul etti.
• İlk Derece Mahkemesi kararını, sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZDU.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Menfi tespit davası nedir?
Borçlunun, borçlu olmadığını tespit ettirmek için açtığı davadır. Genellikle icra takibinden önce veya sonra açılabilir.

Takip kesinleştikten sonra borçlu taahhütte bulunursa, menfi tespit davası açabilir mi?
Yargıtay’a göre, borçlu açıkça borcu kabul eden bir taahhütte bulunmuşsa, menfi tespit davası açmasında hukuki yarar yoktur.

Kanun yararına bozma kararı ne anlama gelir?
Bu kararlar, davaya taraf olan kişileri değil, genel hukuk sistemini ilgilendiren yanlışları düzeltmeye yöneliktir. Sonuca etkili olmaz, sadece içtihat oluşturur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi         

2025/1598 E.  ,  2025/2564 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/144 Esas, 2024/120 Karar
HÜKÜM : Kabul

Taraflar arasında, İlk Derece Mahkemesinde görülen menfi tespit davasında davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili hakkında Alanya İcra Müdürlüğünün 2021/10752 E. sayılı dosyası ile takip yapıldığını, takibin kesinleştiğini, ancak müvekkilinin herhangi bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin dava dışı … Kargo şirketi ile yaptığı anlaşma doğrultusunda kurye hizmeti vermekte iken bu hizmete ilişkin haklarını karşılıklı anlaşmaya dayanarak 20.000,00 TL’ye davalıya devrettiğini, ödemeleri farklı tarihlerde tahsil ettiğini, devir sürecinin ardından davalının … Kargo ile sözleşme yaparak kurye hizmeti vermeye başladığını, aradan bir süre geçtiğini, davalının yapmış olduğu ödemelere dayanarak müvekkili hakkında takip yaptığını, müvekkilinin herhangi bir borcunun bulunmadığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitine, kötüniyetli takip tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının haciz işlemi sırasında borcu kabul ettiğini, davacının satışa konu edimini yerine getirmediğini, … Kargo ile anlaşılamadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dava dışı … Kargo’nun acentası olduğu, bu hizmeti davalıya bedeli karşılığında devrettiği, davalının ödemeleri yaptığı, dava dışı … Kargo ile acentalık sözleşmesi yaptığı, 2023 yılında yenilediği, dolayısıyla davacı borçlunun edimini ifa ettiği, davalı tarafın yapmış olduğu takipte haksız ve kötü niyetli olduğu gerekçesiyle davacı tarafından davalı hakkında açılan menfi tespit davasının kabulüne, davacının davalıya Alanya İcra Müdürlüğünün 2021/10752 E. numaralı dosyasından borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
2.İlk Derece Mahkemesi kararı kesin olarak verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiştir.
B. Temyiz Sebepleri
Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 24.09.2024 tarihli, 39152028-153.01-1105-2024-E. 1774/22924 sayılı, kanun yararına temyiz konulu yazısında; borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması gerektiği, somut uyuşmazlıkta, icra takibinin kesinleşmesinden sonra 25.05.2021 tarihinde yapılan haciz işlemi sırasında davacı borçlunun “Toplamda 13.203,66 TL olan borcumu tek seferde nakit olarak 10.06.2021 tarihinde ödemeyi taahhüt ediyorum.” diyerek imzalı beyanda bulunduğu, 01.06.2021 tarihinde davanın açıldığı, davacı borçlunun bu beyanı ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmadan karar verildiği, beyanın borcun kabulü anlamına gelip gelmediği, bu durumda davacının menfi tespit davası açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunup bulunmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı bulunduğu belirtilerek yukarıda tarih ve sayısı gösterilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi istenilmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, icra takibinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olup uyuşmazlık, borçlunun takibin kesinleşmesinden sonra ödeme taahhüdünde bulunmasının borcun kabulü anlamına gelip gelmediği, bu durumda menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 363/1 hükmü uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.
2.Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, HMK’nın 363/2 hükmü uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
3.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesi.
3. Değerlendirme
İcra takibinin kesinleşmesinden sonra 25.05.2021 tarihinde yapılan haciz işlemi sırasında davacı borçlu, “Toplamda 13.203,66 TL olan borcumu tek seferde nakit olarak 10.06.2021 tarihinde ödemeyi taahhüt ediyorum.” diyerek imzalı beyanda bulunmuş, 01.06.2021 tarihinde eldeki menfi tespit davasını açmıştır. Davacı borçlu, takibin kesinleşmesinden sonra yapılan haciz işlemi sırasında ödeme taahhüdünde bulunmuş olup icra baskısı ve tehdidi altında borcu üstlendiği söylenemez. Davacı beyanında açıkça, “Toplamda 13.203,66 TL olan borcumu tek seferde nakit olarak 10.06.2021 tarihinde ödemeyi taahhüt ediyorum.” diyerek borcu da kabul etmiştir.
Her ne kadar davadan önce, takip kesinleştikten sonra davacı borçlu tarafından borç benimsenerek ödeme taahhüdünde bulunulmuş ise de, anılan bu beyanın kapsamının her somut uyuşmazlıkta ayrıca değerlendirilmesi gerekeceğinden davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararı vardır. Bu durumda İlk Derece Mahkemesince, anılan beyan çerçevesinde davacının borcu benimseyip ödeme taahhüdünde bulunduğu gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde verilen kabul kararının kanun yararına bozulması gerekmiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun’un 363. maddesinin birinci fıkrasına dayalı kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
17.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.