CMK 250/13’te AYM İptal Kararı (2025): Seri Muhakeme Usulünde “Şüpheliye Ulaşılamama” İbaresinin İptali

---

2025 yılında Anayasa Mahkemesi, seri muhakeme usulünü düzenleyen CMK 250/13 maddesinde yer alan “ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması” ibaresini iptal etti. Kararın gerekçesi, yürürlük tarihi ve uygulamaya etkileri hakkında detaylı inceleme.

---

Makale İçeriği

• AYM’nin İptal Ettiği CMK 250/13 Nedir?
• İptal Edilen İbarenin Tam Metni
• AYM Neden İptal Etti? (Gerekçe)
• İptal Kararının Yürürlük Tarihi
• Seri Muhakeme Usulü Uygulaması Nasıl Etkilenecek?
• Kararın Ceza Yargılamasına Etkileri
• Sık Sorulan Sorular (SSS)

---

AYM’nin İptal Ettiği CMK 250/13 Nedir?

Seri muhakeme usulü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250. maddesinde düzenlenen ve bazı suçlar bakımından hızlı ve alternatif bir çözüm yolu sağlayan özel bir usuldür.

Bu usule göre savcılık, şüpheliye teklif götürür; şüpheli kabul ederse mahkeme kararıyla süreç hızlıca tamamlanır.

Ancak maddenin 13. fıkrasında yer alan “…ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması” ibaresi, uygulamada geniş ve belirsiz yorumlara neden olmuştur.

---

İptal Edilen İbarenin Tam Metni

CMK m. 250/13’te yer alan hüküm şu şekildeydi:

“(13) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması hâlinde seri muhakeme usulü uygulanmaz.”

AYM, bu cümlede yer alan son kısmı iptal etmiştir.

---

AYM Neden İptal Etti? (Gerekçe)

Anayasa Mahkemesi, 10/09/2025 tarihli ve 2025/184 sayılı kararında şu gerekçelere dayanmıştır:

1. Belirsizlik (Öngörülebilirlik Sorunu)

“Başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması” ifadesi:

• Öngörülebilir değil,
• Savcılığa çok geniş bir takdir alanı bırakıyor,
• Şüphelinin usule erişimini etkileyebiliyor.

2. Savunma Hakkını Zedelemesi

Şüpheliye ulaşılamadığı iddiasıyla seri muhakeme teklifinin yapılmaması, kişinin hızlı yargılanma ve alternatif çözüm yolundan yararlanma hakkını etkiliyordu.

3. Ölçülülük İlkesine Aykırılık

Kural, ortaya çıkan dezavantaj için bir denge mekanizması öngörmüyor; şüpheli bu nedenle ciddi bir hak kaybına uğrayabiliyordu.

4. Anayasa’nın 2. maddesine aykırılık

Bu gerekçeyle hüküm Anayasa’ya aykırı bulunmuştur.

---

İptal Kararının Yürürlük Tarihi

🗓 AYM’nin iptal kararı, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girecek.

Bu süre boyunca mevcut uygulama devam edecek, ancak yürürlük tarihinden sonra söz konusu ibare hukuk düzeninden çıkarılacaktır.

---

Seri Muhakeme Usulü Uygulaması Nasıl Etkilenecek?

İptal kararı sonrası:

• Savcılık artık sadece “başka bir nedenle ulaşılamama” gerekçesiyle seri muhakeme teklifini yapmaktan kaçınamayacak.
• Yalnızca somut, kanunda belirtilen nedenlerle ulaşılamaması halinde (örn. adreste bulunmama, yurtdışında olma) teklif yapılamayacak.
• Şüphelinin usule erişimi güçlenecek.
• Uygulamada keyfi takdirler azalacak.

---

Kararın Ceza Yargılamasına Etkileri

Bu karar:

✔ Şüphelinin adil yargılanma hakkını güçlendiriyor.

✔ Savcılık uygulamalarında birlik sağlıyor.

✔ Seri muhakeme usulünün kapsamını netleştiriyor.

✔ Aşırı geniş yorumların önüne geçiyor.

Özellikle uçuş kaydı, telefon kapalı, tebligat iadesi gibi durumların “başka bir nedenle ulaşılamama” kapsamına sokulması artık mümkün olmayacaktır.

---

SSS

1. CMK 250/13 tamamen mi iptal edildi?

Hayır. Sadece “…ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması” kısmı iptal edildi.

2. İptal kararı hemen mi uygulanacak?

Hayır. 9 ay sonra, yani yürürlük tarihinden itibaren.

3. Devam eden soruşturmalarda etkisi ne olacak?

Yürürlük tarihine kadar savcılık eski düzenlemeye göre hareket edebilir; yürürlükten sonra yeni durum geçerli olacaktır.

4. Bu karar seri muhakemeyi genişletti mi?

Evet. Şüpheliye erişimde belirsiz gerekçeler kullanılamayacak; teklifin yapılması daha geniş bir şekilde mümkün olacak.

---