AYM; Ortaklığın Giderilmesi Davasında satış memurluğu aşamasındaki geçen süreler dikkate alınarak makul sürenin hesaplanması gerekir.

AYM; Ortaklığın Giderilmesi Davasında satış memurluğu aşamasındaki geçen süreler dikkate alınarak makul sürenin hesaplanması gerekir.

Somut olayda başvurucuların tarafı olduğu ortaklığın giderilmesine ilişkin davada yargılama 1/3/2012 tarihinde bitmiş ise de kararın icrası başvuruculara ödemenin yapıldığı 8/1/2019 tarihinde tamamlanmıştır. Dolayısıyla makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına dayalı başvurunun en son bu tarih gözetilerek yapılması mümkündür.

(Davut Kabasakal ve diğerleri, B. No: 2019/27223, 10/5/2023, § …) 

• Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda temel mesele başvurucuların taraf oldukları ortaklığın giderilmesine ilişkin davanın makul sürede tamamlanmaması olduğundan mahkemeye erişim ve gerekçeli karar hakkından ayrıca bir inceleme yapmaya gerek görülmemiş olup başvuruya konu şikâyetler makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak Anayasa’nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

• Anayasa Mahkemesi ortaklığın giderilmesi davası ile ilgili iddiaları incelediği Mustafa Ozgan ve diğerleri kararında ortaklığın giderilmesi davalarında makul sürenin kararın icrası aşamasını kapsayacak şekilde hesaplanması gerektiğini belirtmiştir (Mustafa Ozgan ve diğerleri, § 55). Anayasa Mahkemesi, anılan kararda davanın açıldığı tarihten itibaren icra aşamasını da kapsayacak şekilde yaklaşık dokuz yıl iki ay süren yargılamada geçen sürenin makul olmadığı sonucuna varmıştır. Makul sürenin kararın icrasını kapsayacak şekilde hesaplanmasının sonucu olarak makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin bireysel başvurunun da kararın icra edilmesine kadar ileri sürülmesi mümkündür.

• Elbette ki satış memurluğu aşamasındaki sürenin tamamının ortaklığın giderilmesi yargılamasında geçen makul süre hesabına her zaman ilave edileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, ilgililerin özen yükümlülüğüne aykırı davranışlarından/hareketsizliklerinden kaynaklanan gecikmenin Tazminat Komisyonunca makul süre hesabına dahil edilmemesi mümkündür. Buna karşın, satış memurluğu aşamasında geçen ve satış memurluğunun kusurundan kaynaklanan sürenin makul sürede yargılama hakkına ilişkin tazminat hesabında ilgililerin lehine değerlendirileceği açıktır.

• Somut olayda başvurucuların tarafı olduğu ortaklığın giderilmesine ilişkin davada yargılama 1/3/2012 tarihinde bitmiş ise de kararın icrası başvuruculara ödemenin yapıldığı 8/1/2019 tarihinde tamamlanmıştır. Dolayısıyla makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına dayalı başvurunun en son bu tarih gözetilerek yapılması mümkündür.

• Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda, davanın açıldığı 3/12/2007 tarihinden kararın icrasını kapsayacak şekilde 8/1/2019 tarihine kadar geçen süre gözetilerek -satış memurluğu aşamasındaki geçen süreye ilişkin değerlendirmeler de (bkz § 33) dikkate alınarak- makul sürenin hesaplanması mümkündür.

• Ancak makul sürede yargılanma hakkına ilişkin ihlalin giderilmesi bakımından teorik düzeyde etkili olduğu saptanan tazminat komisyonunun öngörülebilir olmayan ve bariz takdir hatası teşkil eden yorumu sebebiyle somut olayda başarı şansı sunma potansiyelini yitirmiştir. Bu ihlalin giderilmesi için ihdas edilen başvuru yolundan Tazminat Komisyonunun -Anayasa Mahkemesine başvurulara ilişkin otuz günlük sürenin hesabında- icra aşamasını dikkate almaması suretiyle başvurucuların yararlandırılmamasının makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını ihlal ettiği sonucuna varılmıştır.
• Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkı ile bağlantılı olarak 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir

Kararın Tamamı İçin Tıklayınız.