Ceza Yargılamasında Basit Yargılama Usulü

Basit yargılama usulü nedir?

24/10/2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7188 sayılı Kanun ile ceza muhakemesinde geleneksel kovuşturma usulüne alternatif oluşturacak basit yargılama usulü ceza adalet sistemimize dahil edilmiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 251 ve 252 nci maddelerinde düzenlenmiştir.

Basit Yargılama usulü Adli para cezası veya üst sınırı 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar için uygulanabilir.

Basit yargılama usulünün amacı belirli ağırlığa ulaşmamış suçlar bakımından bazı usulü aşama ve adımların yapılmayarak yargılama faaliyetindeki sürelerin kısaltılmaya çalışılmasıdır. Bu usulde ceza yargılamasının en önemli unsurlarından biri olan duruşma yapılmamaktadır.

Mahkeme basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verdikten sonra kanunda belirtilen işlemleri  gerçekleştirmelidir. Bu işlemler tamamlanmadan hüküm aşamasına geçilmez.

Mahkemenin yapacağı işlemler şunlardır:

– Basit yargılama usulünün uygulanacağına dair tebligatın yapılması

Tebligat yapılan kişilere savunma ve beyanlarını sunmaları için 15 günlük süre tanınır. Bu süre içinde savunma ve beyanının sunulmazsa herhangi bir olumsuz sonuç doğurmaz. 2 hafta içinde savunma yapmayan sanıpın suçu kabul ettiği anlamına gelmez. Bu süre de savunma ve beyan sunulmaması basit yargılama usulünü uygulanmayacağı anlamına da gelmez.

Tebligat’ta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği belirtilmelidir aksi durumda basit yargılama usulünün uygulanması hukuka aykırı olur.

– Gerekli belge ve bilgilerin toplanması

Mahkemenin belge toplaması delil toplayacağı anlamına gelmez deliller savcılık aşamasında Savcı tarafından toplanır. Bu toplanan bilgi ve belgelerin sanığa tebliğ edilmesi savunma hakkı açısından önem arz etmektedir.

– Savunma ve beyanların değerlendirilmesi

Mahkeme savunma ve delilleri değerlendirerek dosya üzerinden karar verir.

– Son olarak hükmün verilmesi

Gerekli tebligat işlemleri tamamlandıktan sonra tarafların yazılı beyanlarını sunması ve ilgili kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgi ve belgelerin toplanmasından sonra mahkeme dosya içeriğindeki bilgi belge ve savunmalara göre Sanık hakkında hüküm verir. Burada basit yargılama usulüne ilişkin hükmün nasıl verileceği CMK madde 251/3 de düzenlenmiştir. Mahkeme 2 haftalık sürenin dolmasından sonra duruşma yapmadan Cumhuriyet savcısının görüşünü almadan hükmünü verir.

Basit Yargılama Usulünün Amacı

Basit yargılama usulünde basitleştirilmiş ve hızlı bir yargılama usulü ile mahkemeler yargılamayı sonuçlandırabilmektedir. Bu usulün uygulanması ile yargılama sürecinin hızlanması, yargının iş yükünün hafifletilmesi, kaynakların verimli kullanılması, nitelikli ve karmaşık suçların yargılamasına daha fazla vakit ve emek ayrılması amaçlanmaktadır.

Basit Yargılama Usulünün Uygulanması

Basit yargılama usulünün uygulanması mahkemenin takdirindedir. Mahkeme usulün uygulanmasına karar vermesinden itibaren de hüküm verilinceye kadar yargılamanın her aşamasında bu usulün yeterli olmadığına ve genel hükümlere göre yargılamanın devam etmesi gerektiğine kanaat getirir ise re’sen duruşma açmak suretiyle genel hükümlere göre yargılamaya devam edebilmektedir.

Basit yargılama usulü; yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik hâlleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlar hakkında uygulanmamaktadır. Ayrıca basit yargılama usulü kapsamına giren bir suçun bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmesi halinde de bu usul uygulanmamaktadır.

Basit Yargılama usulü kapsamına giren suçlar nelerdir?

Basit Yargılama usulü Adli para cezası veya üst sınırı 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar için uygulanabilir. Bu kapsama giren suçlar arasında basit yargılama hakaret ve tehdit gibi suçlar bulunmaktadır.

Basit Yargılama usulü kapsama giren suçlar şunlardır:

• Basit kasten yaralama suçu TCK 86/2

• Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi TCK 88/1

• Taksirle yaralama suçu TCK 89/1

• Tehdit suçu TCK 106/1

• Basit cinsel taciz suçu (TCK 105/1 Çocuğa karşı cinsel taciz suçu hariç)

• Konut dokunulmazlığının ihlali suçu TCK 116/ 1,2, 3

• Hakaret suçu TCK 125

• Güveni kötüye kullanma suçu TCK 155/1

• Trafik güvenliğini kasten tehlikeye sokma suçu TCK 179/2,3

• Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçu TCK 180

Basit Yargılama Usulüne Tabi Suçlara İlişkin Tablo için tıklayın. https://alternatifcozumler.adalet.gov.tr- basit yargılama usulü-tablo

Basit yargılama usulünde ceza indirimi ne kadardır?

Basit yargılama usulünün uygulandığı ceza dosyalarında sanık hakkında mahkumiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilmektedir. (Yargıtay 4 Ceza Dairesi 2019/17452 E. , 2020/12281 K.)

Basit yargılama usulüne itiraz edilirse ne olur?

Basit yargılama usulünde mahkemece verilen hükme itiraz edilirse; itiraz üzerine hükme hükmü veren mahkemece duruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında 223 madde uyarınca hüküm verilebilir. Taraflara gönderilecek davetiyede yokluklarında karar verilebileceği hususu yazılır.

Basit yargılama usulünde Beraat verilir mi?

Asliye Ceza Mahkemesi basit yargılama usulünün uygulandığı ceza dosyasında CMK madde 223 gereğince sanık hakkında aşağıdaki kararlardan herhangi birini verebilir.

– Berat kararı

– Mahkumiyet kararı

– Ceza verilmesine yarı olmadığına dair karar.

Basit yargılama usulünde deliller ne zamana kadar sunulabilir?

Basit Yargılama Usulünde İtiraz

Basit yargılama usulü sonucu verilen hükümlere karşı itiraz edilebilmektedir. Süresi içerisinde itiraz edilmeyen hükümler ise kesinleşmektedir. İtirazın, süresinde yapılmadığı veya kanun yoluna başvuru hakkı bulunmayanlar tarafından yapıldığı mahkemesince değerlendirildiğinde, dosya 5271 sayılı Kanunun 268 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilmektedir. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapmakta ve kararını gereği için mahkemesine göndermektedir.

Basit yargılama usulü uygulanarak verilen karara karşı süresi içerisinde kanun yoluna başvuru hakkı bulunanlarca itiraz edildiği takdirde; hükmü veren mahkemece dosya, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi bulunması hâlinde tevzi kriterlerine göre belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilmekte ve bu mahkemece duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunmaktadır.

İtiraz üzerine dosya kendisine gönderilen hakim tarafından duruşma açılarak verilen kararlar genel hükümler doğrultusunda kanun yoluna tabidir. İtiraz üzerine verilen hükmün sanık lehine olması ve bu hususların itiraz etmemiş olan diğer sanıklara da uygulanma olanağının bulunması halinde bu sanıklar da itiraz etmiş gibi verilen kararlardan yararlanabilmektedir.

Basit yargılama usulü uygulanarak verilen karara karşı yapılan itirazın yargılama giderine, vekâlet ücretine veya maddi hataya ilişkin olması hâlinde dosya 5271 sayılı Kanunun 268 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilmektedir. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapmakta ve kararını gereği için mahkemesine göndermektedir.(https://alternatifcozumler.adalet.gov.tr/Home/ortadetay/genel-bilgiler-basit-yargilama)