Şüpheli Teşhiri Yürüyüşü  (Perp Walk) Nedir?

---

ŞÜPHELİ TEŞHİRİ YÜRÜYÜŞÜ (PERP WALK): HUKUKİ BİR DEĞERLENDİRME

📌 GİRİŞ

Son yıllarda bazı gözaltı görüntüleri kamuoyunda sıkça tartışma yaratıyor. Gözaltına alınan şüphelilerin elleri kelepçeli halde, medya önünde polis eşliğinde adliyeye götürülmesi görüntüleri, akıllara şu soruyu getiriyor:

Masumiyet karinesi nerede başlıyor, teşhir nerede bitiyor?

Bu yazımızda, kamuoyunda “şüpheli teşhiri yürüyüşü” ya da İngilizce ifadesiyle “perp walk” olarak bilinen uygulamayı, Anayasa, AİHS ve Ceza Muhakemesi Kanunu açısından değerlendiriyoruz.

Tanım:

“Şüpheli teşhiri yürüyüşü” ya da İngilizce adıyla “perp walk” (perpetrator walk), bir kişinin özellikle kamuya açık bir şekilde, elleri kelepçeli biçimde güvenlik güçleri eşliğinde medya kameralarının önünden geçirilerek adliyeye veya emniyete götürülmesi uygulamasıdır. Bu yürüyüşün amacı çoğu zaman, kamuoyuna “suçlunun yakalandığı” mesajını vermek ve güvenlik güçlerinin başarısını sergilemektir.

---

1. MASUMİYET KARİNESİNE AYKIRI MIDIR?

Anayasa’nın 38. maddesi ve AİHS’nin 6. maddesi, şüpheli veya sanığın suçluluğu sabit olana kadar masum sayılacağını açıkça düzenler.
Ancak perp walk görüntüleri, henüz suç işleyip işlemediği belli olmayan bir kişinin, toplum önünde suçluymuş gibi gösterilmesi sonucunu doğurur.

---

2. KİŞİLİK HAKLARI VE ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ

Kişinin kamuoyuna açık şekilde, rızası dışında görüntülenmesi; özel hayatın gizliliği ve kişilik haklarının ihlali anlamına gelir.
Bu durum, hem Türk Medeni Kanunu m.24 hem de Borçlar Kanunu m.58 uyarınca manevi tazminat davasına konu olabilir.

---

3. ADİL YARGILANMA HAKKINA ETKİSİ

Adil yargılanma hakkı yalnızca mahkeme salonlarında değil, toplum önünde de korunmalıdır.
Perp walk görüntüleri, hem kamuoyunu hem de yargıcı etkileyerek, yargı sürecinin tarafsızlığına zarar verebilir.

---

4. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU AÇISINDAN DEĞERLENDİRME

CMK m.157, soruşturma işlemlerinin gizli olduğunu ve kamuoyuna açıklanmaması gerektiğini belirtir.

CMK’nın 157. maddesi uyarınca, soruşturmanın gizliliği, soruşturma aşamasının başlangıcından sona ermesine kadar devam eder. Dolayısıyla, soruşturmanın başlamasından kovuşturmama kararına veya iddianamenin kabulüne kadar soruşturma işlemeleri, kural olarak gizlidir.
Dolayısıyla, perp walk benzeri görüntülerin bilinçli olarak medyaya servis edilmesi, hukuka açıkça aykırıdır ve soruşturmanın selametini de tehlikeye atar.

Dolayısıyla, perp walk benzeri görüntülerin bilinçli olarak medyaya servis edilmesi, hukuka açıkça aykırıdır ve soruşturmanın selametini de tehlikeye atar.

---

5. AİHM KARARLARI: ULUSLARARASI YAKLAŞIM

• Allenet de Ribemont / Fransa (1995):
  Polis yetkililerinin, kişinin suçlu olduğuna dair kamuoyuna açıklama yapması masumiyet karinesine aykırı bulunmuştur.
• Bu Kararın Önemi:
  “Perp Walk” gibi teşhir uygulamaları, kamuoyunun bilgilendirilmesi hakkı ile bireyin temel hakları arasında ciddi bir gerilim yaratır.
  Shagin / Rusya kararı, şüphelilerin medyada suçlu gibi sunulmasının hukuki sonuçları açısından önemli bir emsal niteliğindedir.
  Türkiye dahil tüm Avrupa Konseyi ülkeleri için, şüphelinin itibarı, onuru ve mahremiyetinin korunması gerektiğini vurgular.

---

6. SONUÇ: MEDYA VE POLİSİN SORUMLULUĞU

Suçla mücadele kadar, haklarla mücadele de hukuk devletinin sınavıdır.

“Şüpheli teşhiri yürüyüşü”, topluma bir “güç gösterisi” gibi sunulsa da, aslında hukukun kırmızı çizgilerine temas eder. Kolluk kuvvetleri ve medya, bu konuda etik ve hukuki sorumluluğunu gözetmekle yükümlüdür.

---

📌 Şüpheliyi medyanın önünden geçirmek = Masumiyet karinesine ihlal!

“Perp walk” denen bu uygulama, hukuk devletiyle bağdaşmaz.
Şüpheli suçlu ilan edilemez.
AİHM, bu tür teşhirleri adil yargılanma hakkına aykırı buluyor.
CMK da gizliliği emrediyor.

#Hukuk #MasumiyetKarinesi #PerpWalk #AdilYargılanma #AİHM #Anayasa #CMK

---