İşe İade Davası Sonrası Açılan Alacak Davasında İşe İade Öncesi Yapılan Arabuluculuk Geçerli Olur mu? Yargıtay’dan Emsal Karar

Giriş

İşçilik alacakları ile işe iade davaları arasındaki ilişki, uygulamada sıklıkla karşılaşılan karmaşık hukuki sorunlardan biridir. Özellikle işe iade kararı kesinleştikten sonra işverenin işçiyi işe başlatmaması durumunda doğan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti gibi hakların dava şartı olan arabuluculuk süreciyle nasıl ilişkilendirileceği uzun süredir tartışma konusuydu. Yargıtay, bu önemli konuda net bir içtihat oluşturdu.

Olayın Özeti

Bir işçi, iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini iddia ederek arabulucuya başvurmuş ve anlaşma sağlanamaması üzerine işe iade davası açmıştır. İşe iade kararı işçi lehine kesinleşmiş, ancak işveren işçiyi işe başlatmamıştır. Bunun üzerine işçi, feshe bağlı işçilik alacaklarını (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti) talep eden yeni bir dava açmıştır. Ancak bu yeni dava için ayrıca bir arabuluculuk başvurusu yapmamış, işe iade davasından önceki arabuluculuk tutanağını sunmuştur.

Hukuki Tartışma: Tek Arabuluculuk Yeterli mi?

İş Kanunu’na göre, iş sözleşmesi feshedilen işçinin işe iade talebiyle arabulucuya başvurması bir dava şartıdır. Eğer arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, işçi işe iade davası açabilir. Bu dava sonucunda feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar verilirse, işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşveren bu süre içinde işçiyi işe başlatmazsa, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş sayılır ve işçi işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin yanı sıra, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti gibi diğer feshe bağlı alacaklarını talep etme hakkı kazanır.

İşte tam bu noktada, Yargıtay’ın incelediği temel sorun ortaya çıkmıştır: İşçi, işe iade davasından önce yaptığı ve feshe bağlı alacakları da içeren arabuluculuk başvurusunu, işe başlatmama nedeniyle açacağı alacak davası için tekrar kullanabilir mi, yoksa yeni bir arabuluculuk başvurusu yapması mı gerekir? Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) arasında bu konuda farklı kararlar verilmesi, hukuki belirsizliğe yol açıyordu.

Samsun BAM 8. Hukuk Dairesi’nin Görüşü:

İşe başlatmama halinde oluşan yeni feshe bağlı haklar için, işe iade davasından önceki arabuluculuk başvurusu yeterli değildir. Yeni bir arabuluculuk süreci zorunludur.

Sakarya, Bursa, İstanbul BAM’larının Görüşü:

İlk arabuluculuk başvurusunda işçinin talep ettiği alacaklar görüşüldüyse, bu başvuru işe başlatmama sonrası doğan alacaklar için de dava şartı yerine geçer.

Yargıtay Ne Dedi?

Yargıtay’dan Net Karar: Yeni Arabuluculuk Şart!

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’ninyakın tarihli 2024/5116 Esas, 2024/7086 Karar sayılı kararı, bu uyuşmazlığa son noktayı koymuştur.

Yargıtay, özetle şu sonuca varmıştır:”İşe iade başvurusuna rağmen işe başlatmama suretiyle sözleşmenin feshine bağlı alacakların talep edildiği davada, aynı alacakları içerse dahi, işe iade davasından önce düzenlenen arabuluculuk tutanağı ile dava şartının sağlanamayacağı, başlatmama suretiyle feshe bağlı alacaklar için ayrıca arabuluculuk başvurusunda bulunulması gerektiği.”

Yargıtay, Samsun BAM’ın görüşünü benimsedi ve şu gerekçeleri sundu:

* İki Farklı Fesih Olgusu: Yargıtay’a göre, ilk fesih (işverenin iş sözleşmesini sonlandırması) ve işe iade kararı sonrası işçinin işe başlatılmaması (yeni bir işveren feshi) birbirinden farklı hukuki olaylardır.

* Hakkın Doğma Anı: İlk arabuluculuk başvurusu yapıldığında, işe başlatmama feshi henüz gerçekleşmediği için, bu feshe bağlı alacak hakları (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti) henüz doğmamıştır. Henüz doğmamış bir hak üzerinde arabuluculuk faaliyeti yürütülmesi ve bunun dava şartını sağlaması hukuken mümkün değildir.

* Askı Hali: İşe iade davası devam ederken iş sözleşmesi askıdadır. İşçinin işe iade talebi üzerine işverenin işe başlatmaması halinde, sözleşme bu tarihte yeniden ve kesin olarak feshedilmiş sayılır. Bu yeni fesih anında doğan alacaklar için ayrı bir arabuluculuk gereklidir

İşe iade kararı sonrasında işçinin süresi içinde yaptığı başvuru, ilk feshi hükümsüz hale getirir.
İşverenin işçiyi işe başlatmaması, yeni ve ikinci bir fesih anlamına gelir.
Bu nedenle kıdem, ihbar tazminatı gibi haklar da bu yeni fesih ile doğar.
Hukuken henüz doğmamış bir hak için yapılan arabuluculuk, dava şartı olarak geçerli kabul edilemez.

Sonuç: Yargıtay, her yeni fesih için ayrı arabuluculuk süreci gerektiğine hükmetmiştir.

Ne Anlama Geliyor?

İşe iade davası açmadan önce yapılan arabuluculuk başvurusu: İşe iade davası için geçerlidir.

İşverenin işçiyi işe başlatmaması durumunda doğan yeni alacaklar için geçerli değildir.

İşçi, işe başlatılmadığı için feshe bağlı olarak dava açmak istiyorsa, yeni bir arabuluculuk başvurusu yapmak zorundadır.

İşveren ve İşçiler İçin Tavsiyeler

İşverenler, işe iade kararına rağmen işçiyi işe başlatmayacaklarsa, doğabilecek yeni alacak risklerine hazırlıklı olmalıdır.
İşçiler, işe başlatılmadıkları takdirde, dava açmadan önce yeniden arabulucuya başvurmalı, aksi halde davaları usulden reddedilebilir.

Sonuç

Yargıtay’ın bu kararı, iş hukuku uygulamalarında önemli bir belirsizliği ortadan kaldırmıştır. Artık işe iade davası sonucunda işe başlatılmayan işçiler, feshe bağlı alacaklarını talep etmeden önce ayrıca arabuluculuk sürecine başvurmak zorundadır. Aksi takdirde açılacak dava, dava şartı eksikliği nedeniyle reddedilecektir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İşe iade davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet, işe iade davası da feshe bağlı bir dava olduğu için önce arabuluculuk şarttır.

2. İşe iade kazandıktan sonra işe başlamazsam haklarım ne olur?
İşveren sizi işe başlatmazsa, kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti gibi alacaklar doğar. Bunlar için ayrıca arabuluculuğa başvurmanız gerekir.

3. Aynı arabuluculuk tutanağını tekrar kullanabilir miyim?
Hayır, Yargıtay’a göre işe başlatmama durumu yeni bir fesih olduğundan, yeni haklar için yeni bir arabuluculuk başvurusu gereklidir.

Anahtar Kelimeler

işe iade davası
işe başlatmama tazminatı
arabuluculuk dava şartı
feshe bağlı işçilik alacakları
Yargıtay işe iade kararı
yeni fesih arabuluculuk şartı

Yargıtay, işe iade davası sonrası işe başlatılmayan işçinin açacağı alacak davası için önceki arabuluculuğun geçerli olmadığına ve yeni bir arabuluculuk başvurusunun zorunlu olduğuna karar verdi.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi

2024/5116 E. , 2024/7086 K.

İlgili

SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.