Sonradan Uzlaşma Kapsamına Alınan Suçlarda Para Cezası Geri Alınabilir mi? – Yargıtay’dan Emsal Karar

🔹 Giriş

Son yıllarda ceza hukukunda uzlaştırma kurumunun kapsamı genişlemiş, birçok suç sonradan uzlaşma kapsamına dâhil edilmiştir. Ancak akıllara şu soru geliyor:

“Suç işlendiğinde uzlaşmaya tabi değilse, hüküm kesinleşip para cezası infaz edildiyse bile, sonradan uzlaşma uygulanabilir mi? Ödenen para geri alınabilir mi?”

Bu soruya Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2018/538 E., 2019/2291 K. sayılı kararı açıkça yanıt vermiştir:
✅ Evet, uygulanabilir.
✅ Evet, para iadesi mümkündür.

🔹 Kararın Konusu

Suç: Mala zarar verme (TCK 151) → Sonradan uzlaşma kapsamına alındı.
Durum: Sanığa daha önce adli para cezası verilmiş, karar kesinleşmiş ve ceza infaz edilmişti.
Yerel Mahkeme: “Cezası infaz edildi, artık uzlaşma uygulanmaz” diyerek talebi reddetti.
Yargıtay: Bu kararı bozdu ve şu önemli tespiti yaptı:

“Bir kararın infaz edilmiş olması uyarlama yapılmasına engel değildir. Uzlaşma sağlanırsa, infaz edilen adli para cezası geri verilir.”

🔹 Yargıtay’ın Gerekçesindeki Kritik Noktalar

Yargıtay’ın Tespiti Açıklama

Lehe kanun ilkesi uygulanmalı (TCK 7/2) Sanık lehine olan yeni kanun hükümleri geriye yürür.

Uzlaşma hükümleri uygulanmalı CMK 253-254 gereği dosya uzlaştırma bürosuna gönderilmeli.

İnfaz edilmiş olması engel olmaz Kesinleşmiş ve ödenmiş ceza bile uyarlama konusu olabilir.

Uzlaşma sağlanırsa sonuç:

➤ Karar düşer

➤ Tekerrüre esas alınamaz

➤ Adli sicilden silinir

➤ Ödenen para geri alınır

🔹 Bu Karar Kimleri İlgilendiriyor?

✔ Daha önce mala zarar verme, hakaret, basit yaralama, tehdit vb. suçlardan ceza almış olanlar
✔ Adli para cezasını ödemiş veya hapse çevrilmiş olanlar
✔ Dosyası kesinleşmiş ve infaz edilmiş kişiler
✔ “Artık yapacak bir şey yok” denilerek başvurusu reddedilen sanıklar

🔹 Nasıl Başvuru Yapılır? (Pratik Yol Haritası)

Kararı veren mahkemeye dilekçe ile başvuru yapılır.
“Uyarlama yargılaması” talep edilir (CMK 254).
Dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir.
Taraflar uzlaşırsa mahkeme;
✅ Davanın düşmesine,
✅ Adli sicil kaydının silinmesine,
✅ Ödenmiş para cezasının iadesine karar verir.
Karar savcılığa gönderilir ve ödeme Maliye’den iade edilir.

🔹 Sonuç: Hukuki Açıdan Büyük Fırsat

Bu karar, sadece bireysel değil, uygulamayı değiştiren nitelikte bir içtihat niteliğindedir.

✔ Kesinleşmiş – infaz edilmiş cezalar bile uyarlanabilir.
✔ Uzlaşma sağlanırsa para geri alınabilir.
✔ Adli sicil temizlenir ve tekerrür etkisi ortadan kalkar.

🔹 Sık Sorulan Sorular (SSS)

📌 1. Para cezası ödedim, geri alabilir miyim?
Evet, uzlaşma gerçekleşirse Yargıtay’a göre iade mümkündür.

📌 2. Ceza 5 yıl önce kesinleşti. Geç kaldım mı?
Hayır, uzlaşma sonradan kapsam dahilindeyse süre sınırlaması yoktur.

📌 3. Hapis cezasını yattım, yine de düşme kararı olabilir mi?
Evet, düşme kararı verilebilir fakat infaz edilmiş süre iade edilmez; yalnızca adli para cezaları geri alınabilir.

🔹 Son Söz

Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin bu kararı, ceza hukuku uygulamasında “infaz edilmiş kararların bile sanık lehine değiştirilebileceğini” ortaya koyarak önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi

2018/538 E. , 2019/2291 K.

“İçtihat Metni”

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi
Suç : Trafik güvenliğini tehlikeye sokma
Hüküm : TCK’nın 179/3-2, 53, 58. maddeleri gereğince mahkûmiyet

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Anayasa Mahkemesinin, TCK’nın 53. maddesine ilişkin olan 2014/140 esas, 2015/85 karar sayılı iptal kararının 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olması nedeniyle, iptal kararı doğrultusunda TCK’nın 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesi gerekliliğinin infaz aşamasında gözetilebileceği kabul edilerek yapılan incelemede;
Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya toplanıp karar yerinde gösterilen delillere mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine; ancak;
Dairemizin 28/06/2017 tarih ve 2016/8900 esas – 2017/5627 sayılı kararında “sanık hakkında tekerrüre esas alınan Alanya 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/1016 Esas, 2013/433 Karar sayılı ilamındaki mahkumiyetin, TCK’nın 151/1. cümlesi maddesinde düzenlenen mala zarar verme suçuna ilişkin olması ve hükümden sonra 02/12/2016 tarihinde 29906 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Ceza Muhakemesi ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK’nın 253. maddesinin 3. fıkrasında yer alan “etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ” ibaresinin kanun metninden çıkarılması ve 5237 sayılı TCK’nın 151. maddesinde tanımı yapılan mala zarar verme suçunun da uzlaşma kapsamına alındığının anlaşılması karşısında; 5237 sayılı TCK’nın 7/2. maddesi uyarınca “Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur” hükmü de gözetilerek 6763 sayılı Kanunun 35. maddesi ile değişik CMK’nın 254. maddesi uyarınca aynı Kanun’un 253. maddesinde belirtilen esas ve usulü göre uzlaştırma işlemleri yerine getirildikten sonra sonucuna göre sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilip haklarında bahsedilen ilamın esas alınarak TCK’nın 58. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağı hususunda değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması” sebebiyle bozulduğu, Alanya 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından tekerrür uygulamasına esas ilam mahkemesinden uzlaşma sağlanıp sağlanmadığı, infaza bu hususta yer verilmedi ise ek karar verilerek gönderilmesinin talep edildiği, Alanya 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/08/2017 gün, 2012/1016 Esas, 2013/433 Karar sayılı ek kararında “Dosya kapsamı incelendiğinde, Sanık … hakkında mala zarar verme suçundan 4.000,00 TL Adli Para Cezası verildiği, Alanya Cumhuriyet Başsavcılığı Yerel İlamat Masasının 16/10/2014 tarihli yazı cevabına göre dosyanın infazının tamamlandığının belirtildiği, bu bahisle uzlaşma hükümlerinin henüz yürülüğe girmediği tarihte infaz edilen ceza hakkında herhangi bir karar verilmesine yer olmadığına” karar verildiği belirtilmiş ise de, bir kararın infaz edilmiş olmasının uyarlama konusu yapılmayacağı anlamına gelmeyeceği, dosyaya konu olayda Alanya 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/08/2017 gün, 2012/1016 Esas, 2013/433 Karar sayılı kararının uzlaşma hükümleri kapsamında uyarlanması sonucu tarafların uzlaşmaları halinde infaz edilen adli para cezasının iadesinin mümkün olduğu, böylece sanık hakkında düşme hükmü kurulacağı ve bu hükmün tekerrüre esas alınmayacağı gözetilmeksizin, Alanya 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/08/2017 gün, 2012/1016 Esas, 2013/433 Karar sayılı kararının kesinleşmesi beklenmeden, bu karara karşı gerektiğinde CMK’nın 309. maddesinde öngörülen yasa yolu işletilmeden, sanık hakkında eksik kovuşturmayla TCK’nın 58. maddesinin uygulanması;
Kanuna aykırı olup, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak BOZULMASINA, 20/02/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Av. İbrahim Tokalı

https://x.com/tokali_ibrahim/