Anayasa Mahkemesi’nde Yapay Zeka Dönemi: Bireysel Başvurularda YZ Kullanımı 2026

Türkiye’de yargı teknolojisinde önemli bir adım atılıyor. Anayasa Mahkemesi (AYM), 2026 Eylül ayı itibarıyla bireysel başvuru süreçlerinde yapay zeka kullanmaya başlayacak. AYM Başkanı Kadir Özkaya, medya temsilcileriyle düzenlenen iftar programında bu gelişmeyi kamuoyuyla paylaştı.

Bu uygulama, Türkiye’de yargıda yapay zeka kullanımının kurumsal düzeyde hayata geçirildiği ilk örneklerden biri olarak tarihe geçecek.

AYM Yapay Zeka Sistemi Hangi Aşamalarda Kullanılacak?

AYM Başkanı Özkaya’nın açıklamalarına göre yapay zeka, ilk etapta üç temel alanda devreye girecek:

Bireysel başvuru dilekçelerinin okunması
Başvuruların özetlenmesi
Dosyaların kategorize edilmesi

Sistem tamamen otonom çalışmayacak. Yapay zekanın ürettiği çıktılar, raportörler tarafından doğruluk testinden geçirildikten sonra kullanıma alınacak. Özkaya’nın bu konudaki vurgusu nettir: yapay zeka, hukuki bir değer taşımayacak; yalnızca raportörlere ön hazırlık sürecinde destek sağlayacak.

İkinci Aşamada Daha Geniş Kapsamlı Kullanım

İkinci aşamada sistem, AYM’nin daha önce verdiği benzer kararlara dayanarak önerilerde bulunabilecek. Bu sayede dosya kategorizasyonu ve değerlendirme öncesi süreçler daha hızlı ilerleyecek. Ancak ihlal olup olmadığına ilişkin esas inceleme aşaması yapay zekanın dışında tutulacak — bu aşama yalnızca insan yargıcının yetki alanında kalacak.

“Bireysel başvuru kararlarının büyük çoğunluğu kabul edilemezlik kararıyla sonuçlanıyor. Hukuki yorum gerektirmeyen bu objektif unsurların değerlendirilmesinde yapay zeka bize önemli katkı sağlayabilir.”
— AYM Başkanı Kadir Özkaya

AYM Bireysel Başvuru İstatistikleri: Neden Yapay Zekaya İhtiyaç Var?

Rakamlara bakıldığında, yapay zeka ihtiyacının nedeni açıkça ortaya çıkıyor:

2025 yılında AYM’ye 64.321 bireysel başvuru yapıldı.
Aynı yılda 71.175 başvuru karara bağlandı (%111 karşılama oranı).
Sistem başlangıcından (23 Eylül 2012) 31 Aralık 2025’e kadar toplam 714.774 başvuru gerçekleşti; bunların %87,2’si sonuçlandırıldı.

Bu yüksek hacimli başvuru yükü, süreçleri hızlandıracak teknolojik çözümlerin kaçınılmaz hale geldiğini gösteriyor.

UYAP Avukat Portalı ile Dijital Başvuru

1 Ekim 2025 itibarıyla bireysel başvurular UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik ortamda yapılabilir hale geldi. Bu tarihten bu yana yapılan başvuruların yaklaşık %29’u (6.686 başvuru) dijital yoldan gerçekleştirildi. Bu oran, erişilebilirlik ve hız açısından umut verici bir tablo çiziyor.

📌 İlgili Kaynak: UYAP Avukat Portalı | AYM Resmi Sitesi

Hukuki Çerçeve: Adil Yargılanma Hakkı ve YZ

Türkiye hukuk sisteminde bireysel başvuru usulü, Anayasa’nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun ile düzenlenmektedir. Başvuruların geliş sırasına göre incelenmesi esas olmakla birlikte; acil durumlar ve pilot kararlar gibi öncelik kategorileri de uygulanmaktadır.

AYM’nin yapay zekayı yalnızca hazırlık ve ilk inceleme aşamalarıyla sınırlı tutması, birkaç açıdan kritik önem taşıyor:

Adil yargılanma hakkı açısından: Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında değerlendirilen bu hak, her bireyin bağımsız bir mahkeme önünde yargılanmasını güvence altına alır. Yapay zekanın karar sürecinin dışında tutulması, bu güvenceyi koruyan bir tercih.

Avrupa standartlarıyla uyum açısından: AİHM içtihatları ve AB dijital dönüşüm standartları, yapay zekanın yargıda destekleyici rolde — insan denetimi altında — kullanılmasını meşru kabul etmektedir. AYM’nin yaklaşımı bu çerçeveyle örtüşmektedir.

Sonuç: AYM’de Yapay Zeka Dönemi Ne Anlam İfade Ediyor?

2026 Eylül hedefiyle hayata geçirilecek bu sistem; özellikle kabul edilemezlik kararlarının yoğun olduğu bireysel başvuru yükünü önemli ölçüde azaltmayı hedefliyor.

Avukatlar ve başvuru sahipleri açısından süreçlerin daha hızlı işleyeceği öngörülüyor. Bununla birlikte nihai kararların her zaman insan yargıcı tarafından verileceği netlik taşıyan bir ilke olarak korunuyor.

Sık Sorulan Sorular

AYM’de yapay zeka ne zaman kullanılmaya başlanacak?
2026 Eylül ayı hedef tarihi olarak açıklandı.

Yapay zeka AYM kararlarını mı verecek?
Hayır. YZ yalnızca ön hazırlık, özetleme ve kategorizasyon aşamalarında kullanılacak. Hukuki değerlendirme ve karar aşaması tamamen insan yargıcına ait olacak.

Bireysel başvurular artık dijital olarak mı yapılabiliyor?
Evet. 1 Ekim 2025’ten itibaren UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik başvuru mümkün.

Bu içerik sanalhukuk.org tarafından hazırlanmıştır. AYM içtüzüğü değişiklikleri ve yeni gelişmeler için sitemizi takip etmeye devam edin.

Daha fazla bilgi için: 6216 Sayılı Kanun | AYM Resmi Sitesi