Anayasa Mahkemesi ihlal kararlarının objektif etkisi nedeniyle bir başvuruda verdiği “yeniden yargılama” kararının benzer konulu davalarda “yargılamanın yenilenmesi” sebebi sayılabileceği…

• Anayasa Mahkemesi, ihlal kararlarının objektif etkisi nedeniyle bir başvuruda verdiği “yeniden yargılama” kararının benzer konulu davalarda “yargılamanın yenilenmesi” sebebi sayılabilecek.(İbrahim Er ve diğerleri [GK], B. No: 2019/33281, 26/1/2023, § …) 
• AYM oy çokluğuyla verdiği kararda, benzer nitelikteki bireysel başvuru kararlarına dayalı olarak yapılan yeniden yargılama talebinin dikkate alınmamasını, adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlali olarak değerlendirdi.

Karar bugün (05.05.2023) Resmi Gazetede Yayımlandı.

Bu karardan sonra, Anayasa Mahkemesi kararlarının objektif etkisi çerçevesinde benzer içerikli davalar hakkında verilen ihlal kararları emsal gösterilerek özel bir ihlal kararı alınmadan yeniden yargılama talebinde bulunulabileceği ve reddedildiğinde AYM’nin bu içtihadı emsal gösterilerek AYM’ye başvurulabileceği…

• Somut olayda başvurucuların temel şikâyeti yargılamanın yenilenmesi talebinin derece mahkemelerince kabul edilmemesidir. Bu nedenle somut olayda asıl yargılamaya yönelik bir şikâyetin söz konusu olmadığı, başvurucuların iddialarının yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edilmemesine ilişkin olduğu sonucuna varılmış ve bu kapsamda bir inceleme yapılmıştır.
• Anayasa Mahkemesi H.Ç. (B. No: 2015/6867, 18/4/2018, §§ 24-27) kararında ve diğer birçok başvuruda yargılamanın yenilenmesine karar verilmeden önceki aşamalara ilişkin yargısal süreçleri de Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında görmüş ve adil yargılanma hakkının güvencelerinin söz konusu süreçlere de uygulanacağını kabul etmiştir. Ancak Anayasa Mahkemesi Nihat Akbulak ([GK], B. No: 2015/10131, 7/6/2018) kararıyla birlikte yargılamanın yenilenmesi talepleriyle ilgili yargısal süreçlerin adil yargılanma hakkı kapsamında olduğuna ilişkin içtihadında değişikliğe gitmiştir. Anılan kararla yargılamanın yenilenmesine karar verilmeden önceki aşamalarda başvurucuların suç isnadı altında olmadığı, dolayısıyla bu aşamalarda verilen kararların adil yargılanma hakkı kapsamında incelenemeyeceği sonucuna varmıştır (Nihat Akbulak, §§ 30-39).
• Başvurucuların yeniden yargılama talepleri Anayasa Mahkemesinin bir ihlal kararına dayanmaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede ise başvurucuların Anayasa Mahkemesinin ihlal kararının ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına dönük yeniden yargılama taleplerinin başvurunun esasına ilişkin bir değerlendirmeyi gerektirdiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla somut olayın koşulları altında kabul edilebilirlik incelemesinin başvurunun esasıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
• Anayasa Mahkemesi tarafından verilen bir ihlal kararının gereklerinin yerine getirilmemesi daha önce verilen ihlalin devam ettiği anlamına gelir. Bu bakımdan Anayasa Mahkemesinin ihlal kararının gereklerinin yerine getirilmediğine ilişkin iddiaları incelemek de bireysel başvuruları incelemeye yetkili olan Anayasa Mahkemesinin görev alanına girer. Aksinin kabulü, Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı içinde yer alan temel hak ve özgürlüklerin bireysel başvuru yolu ile etkili bir şekilde korunmasını öngören Anayasa hükümleri ile bağdaşmaz. Ancak Anayasa Mahkemesince yapılacak bu inceleme, olayların baştan itibaren yeniden değerlendirilmesi şeklinde değil Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediği ile ilgili sınırlı bir inceleme olacaktır (Aligül Alkaya ve diğerleri
• Anayasa Mahkemesi anılan sebeplerle başvurucuların Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE karar verdi.

Anayasa Mahkemesinin 26/1/2023 Tarihli ve 2019/33281 Başvuru Numaralı Kararı