Anayasa Mahkemesi: Ortaklığın giderilmesi davasında davalıların TC no ile adreslerinin bildirilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi mahkemeye erişim hakkını ihlal eder.

–– Anayasa Mahkemesinin 22/5/2024 Tarihli ve 2022/31465 Başvuru Numaralı Kararı 22.10 2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır

Anayasa Mahkemesi gerekçesinde;

“Diğer taraftan temel hak ve Özgürlükleri korunak öncelikle mahkemelerin görevi
olduğundan ve maddi olguları değerlendirmek noktasında Anayasa Mahkemesine göre daha elverişli konumda bulunduklarından mahkemelerin kararlarında gösterdikleri gerekçeler
ölçülülük incelemesinde büyük önem taşır.

Başvuru konusu davada verilen kesin süreye rağmen davalıların tamamının
adresinin dava dilekçesinde gösterilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği görülmüştür.

Mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin ölçülülüğü bağlamında ilk
değerlendirilmesi gerekenler elverişlilik ve gereklilik kriterleridir. Başvurucunun dava dilekçesinde davalıların adreslerinin gösterilmesinin istenilmesine rağmen süresi içinde bu eksikliğin giderilmenesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin yargılamanın usuli eksikler nedeniyle gecikmesinin önüne geçilmesi, uyuşmazlığın usuli eksikliklerin tamamlanması yerine yargılamanın esası ile ilgili etkili bir yargılama yapılması
amacına ulaşılması yönünden elverişli ve gerekli bir araç olduğu açıktır.

Bununla birlikte mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin orantılı olup
olmadığı da incelenmelidir. Somut olayda Mahkeme, davalıların tamamının adresinin
bildirilmesi için başvurucuya kesin süre vermiş; başvurucu davalıların açık adreslerinin tapu kaydında bulunmadığını, davalılarn açık adreslerini tespit edemediğini Mahkemeye bildirmiştir. Buna rağmen Mahkeme verilen kesin süre içinde başvurucunun davalıların adreslerini bildirmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

Ortaklığın giderilmesi davalarında davacı tarafın yanında davalıların da
menfaati olduğundan anılan dava, iki taraflı dava olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda bu davaların niteliği gereği davacı; dava açtıktan sonra davadan feragat etse, davayı takip etmese
bile diğer davalılardan birisi dahi davaya devam edeceğini bildirdiği takdirde mahkeme tarafından davaya devam edilmekte ve karar verilmektedir. Bunun yanı sıra ortaklığın giderilmesi davası kabul edildiğinde yargılama giderlerine davacı da dâhil bütün hissedarlar
hisseleri oranında katlanmaktadr.

Her ne kadar hukuk yargılamalarında taraflarca hazırlanma ilkesi geçerli ise de
tapu kaydında çok fazla hissedar olduğu ve tapu kayıtlarında bu kişilerin adreslerinin tümünün bulunmadığı durumlarda davacı tarafa dava dilekçesinde hissedar olan tüm
davalıların adreslerini gösterme yükümlülüğünün yükletilmesi ağır sonuçlar doğurabilmektedir. Özellikle taşınmazlardaki hisscdarlığın yapılan imar sonucu oluştuğu bazı durumlarda ise hissedarlar, birbirlerini tanımamakta; sadece tapu kaydından birbirlerinin adı
ve soyadın öğrenmektedir. Öte yandan ortaklığn giderilmesi davasında mahkemenin dava konusu tapu kaydında görülen hissedarların adreslerini çeşitli kurumlardan araştırabileceği
hususu ise tartışmasızdır.

Bu bağlamda tapu kaytlarında yaptığı araştırma sonucu bir kısım davalının
adreslerini bildiren, diğer bir kısım davalının adreslerini tespit edemediğinden bildiremeyen başvurucuya davanın niteliği de gözetildiğinde ağır bir külfet yükletildiği değerlendirilmiştir.

Bu itibarla başvurucunun katlanmak zorunda kaldığı külfetin hedeflenen meşru amaçla orantısız olduğu, dolaysıyla müdahelenin ölçülü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil
yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.“

Açılan ortaklığın giderilmesi davasında bir kısım tapu maliklerinin adreslerini göstermemiş olan davacıya verilen kesin süre içerisinde davacının söz konusu adresleri bildirmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi, mahkemeye erişim hakkının ihlali niteliğinde sayılmıştır.

–– Anayasa Mahkemesinin 22/5/2024 Tarihli ve 2022/31465 Başvuru Numaralı Kararı