AYM’den Beyaz Yakalı Çalışanın Toplu İş Sözleşmesinden Yararlandırılmaması Nedeniyle Sendika Hakkı İhlali Kararı

Beyaz Yakalı Çalışanın TİS’ten Yararlandırılmaması | Anayasa Mahkemesi Kararı 2025 | Sendika Hakkı İhlali

Anayasa Mahkemesi, beyaz yakalı çalışanın toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmaması nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiğine karar verdi. İşte 2025 tarihli kararın detayları, mahkeme değerlendirmesi ve iş hukuku bağlamında önemi.

Olayın Özeti

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 20/3/2025 tarihinde Hülya Şimşek başvurusunu (B. No: 2022/18821) karara bağladı. Başvurucu, madencilik ve taş ocakları iş kolunda faaliyet gösteren bir işyerinde 8/2/2000 – 22/10/2014 tarihleri arasında muhasebe şefi olarak çalışmıştır. Bu süre zarfında işyerinde yetkili sendika ile işveren arasında belirli periyotlarla toplu iş sözleşmeleri (TİS) imzalanmıştır.

Başvurucu, işyerinde beyaz yakalı çalışan olarak TİS kapsamı dışında tutulduğunu ve bu nedenle sözleşmeden kaynaklanan alacaklarını ve diğer işçilik haklarını elde edemediğini ileri sürerek dava açmıştır. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, istinaf mahkemesi kararı kaldırmış; yeniden yargılama sonucunda davanın reddi istinaf mahkemesi tarafından esastan onanmıştır.

Başvurucu İddiaları

Başvurucu, toplu iş sözleşmesinden yararlandırılmaması nedeniyle Anayasa’nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Mahkemenin Hukuki Değerlendirmesi

Anayasa Mahkemesi, kararda şu hususlara dikkat çekmiştir:

Anayasa’nın 53. maddesi uyarınca işçiler ve işverenler, ekonomik ve sosyal durum ile çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptir.
TİS hakkı, salt sözleşme imzalama hakkını değil, sözleşmeden yararlanma hakkını da kapsamaktadır.
Kanun koyucu (6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmeleri Kanunu) işveren vekilleri ile TİS görüşmelerine işvereni temsilen katılanlar haricinde tüm işçilerin sözleşmeden yararlanma hakkı olduğunu açıkça düzenlemiştir.
Somut olayda başvurucunun beyaz yakalı çalışan olarak TİS kapsamı dışında tutulması anayasal hak ihlali oluşturmaktadır. Mahkemeler, başvurucunun görev ve sorumlulukları, aldığı ücret ve işyeri içindeki konumuna dair yeterli değerlendirme yapmamıştır.

Bu nedenle, TİS’ten yararlandırılmama gerekçesi somut olgulara dayandırılmamış ve etkili yargısal inceleme bağlamında devletin pozitif yükümlülükleri yerine getirilmemiştir.

Kararın Önemi ve Sonuç

Anayasa Mahkemesi, beyaz yakalı çalışanın TİS’ten yararlandırılmaması nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Bu karar, özellikle beyaz yakalı çalışanların toplu iş sözleşmelerinden dışlanamayacağı ve mahkemelerin TİS kapsamı dışı bırakma gerekçelerini somut olgulara dayandırmak zorunda olduğunu ortaya koyması bakımından önemlidir.

Karar Linki: Anayasa Mahkemesi B. No: 2022/18821

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Beyaz yakalı çalışan TİS’ten yararlanabilir mi?
Evet, Anayasa ve 6356 sayılı Kanun’a göre beyaz yakalı da dahil tüm işçiler, işveren vekilleri haricinde toplu iş sözleşmesinden yararlanabilir.

2. TİS kapsamı dışında bırakılma gerekçesi ne olmalı?
Somut olaylar ve görev sorumlulukları göz önünde bulundurularak, işçinin işveren adına TİS görüşmelerine katılıp katılmadığı gibi kriterlere dayandırılmalıdır.

3. Mahkeme TİS kapsamını belirlerken nelere dikkat eder?
Görev, sorumluluk, ücret, işyeri organizasyonu ve işveren adına hareket edip etmediği gibi somut olgular değerlendirilir.

4. Bu karar diğer işyerlerine örnek olur mu?
Evet, beyaz yakalı çalışanların TİS kapsamı dışında tutulmasının Anayasa’ya aykırı olabileceğini gösteren emsal niteliğindedir.