⚖️ İcra Hukuku · Pratik Rehber 2026

Adli Yardım Talepli İcra Takibi Nasıl Başlatılır?

Harç ödeme gücünden yoksun alacaklılar için masrafsız icra takibi yolu: fiziki başvuru zorunluluğu, İcra Hukuk Mahkemesi’ne değişik iş başvurusu ve adli yardım kararının icra müdürlüğüne bildirimi — HMK m.334–340 kapsamında adım adım rehber ve dilekçe örneği.

📋 HMK m.334–340

⚠️ UYAP’tan Yapılamaz

🏛️ Değişik İş Başvurusu

🔖 Dilekçe Örneği İçerir

Adli Yardım Nedir? İcra Takibinde Uygulanır mı?

Adli yardım; yargılama veya takip giderlerini kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmaksızın karşılama gücünden yoksun kişilere tanınan, harç ve masraflardan geçici muafiyet ile avukat temini gibi kolaylıkları kapsayan bir hak arama güvencesidir. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan “hak arama özgürlüğü”nün pratik yansımasıdır.

İcra takibinde uygulanır mı? Evet. 6100 sayılı HMK’nın 334/1. maddesi, adli yardım kapsamını; iddia ve savunmaların yanı sıra icra takibini açıkça saymaktadır. Bu düzenleme sayesinde alacaklı, takip harcını peşin ödemek zorunda kalmadan icra yoluna başvurabilir.

6100 SAYILI HMK · MADDE 334/1

“Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.”

Adli Yardım Talepli İcra Takibi: Adım Adım

İcra Takibini Fiziki Olarak Başlatın

İcra Müdürlüğü’ne bizzat başvurun — UYAP’tan yapılamaz

UYAP üzerinden adli yardım talepli icra takibi başlatılamaz. Bu, sistemin mevcut teknik kısıtlamasından kaynaklanmaktadır. UYAP portalı başlatılırken harç ödemesini zorunlu kılmakta; adli yardım kararı öncesinde peşin harç almadan takip oluşturulamamaktadır.

Bu nedenle ilk adım, alacaklının takip talebini bizzat hazırlayarak ilgili İcra Müdürlüğü’ne fiziki olarak başvurmasıdır. Takip talebi kabul edilir ve dosyaya esas numarası verilir.

⚠️ Pratik Not: Bazı icra müdürlükleri harç ödenmeden takibi esas defterine kaydetmeyebilir. Bu durumda “adli yardım talepli başvuru” olduğunu belirten bir dilekçe ile birlikte harcın ertelenmesini talep edin veya esas kaydı sonrası adımı takip edin. Uygulamada icra müdürlükleri esas numarasını verdikten sonra harç ertelenmiş olarak süreci yürütür.

İcra Hukuk Mahkemesi’ne Değişik İş Başvurusu Yapın

HMK m.336 — Adli yardım talebi için tek yetkili mahkeme

İcra müdürlüğünden esas numarası alındıktan sonra, bu esas numarasını içeren bir dilekçe ile İcra Hukuk Mahkemesi’ne değişik iş başvurusu yapılır.

📍 Yetkili Mahkeme

HMK m.336/1: Takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesi. İcra müdürlüğünün bağlı olduğu İcra Hukuk Mahkemesi’ne başvurulur.

📋 Başvuru Türü

Değişik iş olarak kayıt yaptırılır. Dava dilekçesi değildir; talep dilekçesidir. Dava harcı aranmaz (HMK m.336/4: adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harçtan muaftır).

📎 Eklenecek Belgeler

Gelir durumunu gösteren belgeler (maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, işsizlik belgesi, sosyal yardım belgesi), aile durum belgesi, diğer mali durum kanıtlayıcı belgeler.

⚡ Karar Süreci

HMK m.337/1: Mahkeme, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir. Bu nedenle süreç görece hızlı sonuçlanır.

HMK m.336/4: Adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır. Bu nedenle değişik iş başvurusu için harç ödenmez.

Karar İcra Müdürlüğüne Bildirilir — Masrafsız Takip Başlar

Adli yardım kararı → İcra müdürlüğüne resmi yazı

Mahkeme adli yardım kararı verirse, bu karar icra müdürlüğüne resmi olarak bildirilir. Bundan sonra:

✅

Takip harcı ve masrafları için teminat göstermekten muafiyet sağlanır.

✅

Takip giderleri Devlet tarafından avans olarak ödenir; ödeme emri, tebligat ve haciz işlemleri harçsız yürütülür.

✅

Gerekirse mahkemece avukat da atanabilir (HMK m.340).

⚠️

Önemli: Ertelenen harç ve giderler geçici muafiyettir. Takip sonunda borçlu haksız çıkarsa tüm giderler borçludan tahsil edilir (HMK m.339). Alacaklı haksız çıkarsa, uygun görülürse 1 yıl taksitle ödemeye karar verilebilir.

Adli Yardım Kararının Kapsamı Ne Kadar Geniştir?

Mahkemenin vereceği adli yardım kararı, HMK m.338 uyarınca aşağıdaki kolaylıkların tamamını veya bir kısmını içerebilir:

1. Harç ve Masraflardan Muafiyet

Takip sırasında yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet sağlanır.

2. Teminattan Muafiyet

Takip giderleri için teminat göstermek zorunluluğundan muafiyet.

3. Devlet Avansı

Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi.

4. Avukat Temini

Mahkemece avukat atanması (HMK m.340). Not: Baronun adli yardım kararı yalnızca ücretsiz avukat sağlar; harç muafiyetini kapsamaz. İkisi farklı mekanizmadır.

Kritik Ayrım: Baronun adli yardım bürosundan alınan karar, yalnızca ücretsiz avukatlık hizmeti sağlar; harç ve yargılama giderlerinden muafiyeti kapsamaz. Harç muafiyeti için mahkemeden (HMK m.336) ayrıca karar alınması şarttır.

Adli Yardım Talepli İcra Başvurusu — Dilekçe Örneği

Aşağıdaki dilekçe, esas numarası alındıktan sonra İcra Hukuk Mahkemesi’ne değişik iş olarak sunulmak üzere hazırlanmış örnek metindir. Kendi durumunuza göre uyarlamanız gerekir.

…………… NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİ
SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

Talep Eden (Alacaklı)	: ………………… (T.C.: ………………………)
Adres	: …………………………………………………………
Karşı Taraf (Borçlu)	: ………………… (T.C.: ………………………)
İcra Dosya Esas No	: …………… İcra Müdürlüğü, ……/…… E.
Konu	: Adli yardım kapsamında takip harç ve masraflarından muafiyet talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Tarafım ile borçlu …………………… arasındaki ………………… alacağının tahsili amacıyla yukarıda esas numarası belirtilen İcra Müdürlüğü’nde ilamsız / ilamlı icra takibi başlatılmıştır.

2. Şahsen ve ailem ile birlikte geçimimizi önemli ölçüde güçleştirmeksizin gereken takip harç ve masraflarını kısmen / tamamen ödeme gücüne sahip değilim. Gelir durumumu gösteren belgeler dilekçe ekinde sunulmuştur.

3. Talebimin açıkça dayanaktan yoksun olmadığı, ekte sunulan belge ve bilgilerden anlaşılacaktır.

4. Yukarıda belirtilen nedenlerle 6100 sayılı HMK’nın 334 ve devamı maddeleri uyarınca adli yardımdan yararlandırılmam; takip harç ve masraflarından geçici olarak muaf tutulmam, söz konusu giderlerin devletçe karşılanması ve [gerekiyorsa] avukat temini talep etmekteyim.

HUKUKİ SEBEPLER

6100 sayılı HMK m. 334, 335, 336, 337, 338, 339, 340 ve ilgili mevzuat.

NETİCE VE TALEP

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; başlatmış olduğum …………… İcra Müdürlüğü ……/…… E. sayılı takip dosyası kapsamında adli yardımdan yararlandırılmama, bu kapsamda takip harç ve masraflarından geçici olarak muaf tutulmama ve gereken giderlerin devletçe karşılanmasına karar verilmesini saygıyla talep ederim.

…… / …… / 2026
Talep Eden
………………………

EK:

1. Gelir / mali durum belgesi
2. Aile durum belgesi
3. [İş yeri veya SGK kaydı bulunmuyorsa: Muhtarlık/İl Sosyal Hizmetler belgesi]
4. [Varsa: Sosyal yardım alındığını gösterir belge]
5. [İlamlı takipte: Mahkeme ilamı sureti]

⚠️ Bu dilekçe örnek niteliğindedir; kendi somut durumunuza ve takip türünüze göre mutlaka uyarlamanız gerekmektedir. Hak kaybını önlemek için bir avukattan destek almanız tavsiye olunur.

📊 Adli Yardımlı İcra Süreci — Özet Akış

ADIM 1

İcra Müdürlüğü

Fiziki başvuru
Esas no alınır

→

ADIM 2

İcra Hukuk Mah.

Değişik iş
HMK m.334–336

→

ADIM 3

Mahkeme Kararı

Duruşmasız
HMK m.337

→

SONUÇ

Masrafsız Takip

Harç + masraf
ertelenir

Sık Sorulan Sorular

Adli yardım alınca harç hiç ödenmez mi?

Baroya başvurarak adli yardım alırsam harçtan muaf olurum?

Mahkeme adli yardım talebimi reddederse ne yapabilirim?

Adli yardımlı icra takibinde avukat zorunlu mu?

Adli yardım kararı alındıktan sonra mali durumum iyileşirse ne olur?

⚖️ İcra Hukuku — İlgili Rehberler

🏛️

İcra Hukuku Tüm Yazılar

Kapsamlı rehber ve kararlar

📄

Borca İtiraz Dilekçesi

İİK m.62 — Güncel örnek

⚖️

Şikayet ile İtiraz Farkı

İcra hukukunda temel ayrım

📂

Tüm Dilekçe Örnekleri

313 dilekçe örneği

SANAL HUKUK · İCRA HUKUKU REHBERİ

Hak Arama Hakkınızı Masrafsız Kullanın

HMK m.334–340 kapsamında adli yardım, ödeme güçlüğü çeken alacaklıları koruyan önemli bir hak arama güvencesidir. İcra sürecindeki tüm adımlar için SanalHukuk.org İcra Hukuku rehberini inceleyin.

⚖️ İcra Hukuku Rehberi
📄 Tüm Dilekçe Örnekleri

İlgili

SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Adli Yardım Talepli İcra Takibi Nasıl Başlatılır?

Adli Yardım Talepli İcra Takibi Nasıl Başlatılır?

Adli Yardım Nedir? İcra Takibinde Uygulanır mı?