“Hukuk” kelimesi klasik anlamda Arapça bir kelime olan “HAK” kelimesinin çoğuludur. Teknik anlamda ise hukuk “Belirli bir toplumda her türlü ilişkiyi düzenleyen ve uyulmadığı takdirde devlet yaptırımlarına bağlanan kurallar bütünü olarak değerlendirilmektedir.

Ayrıca, toplumu düzen altına alan ve kişiler arası ilişkileri düzenleyen, ortak yaşamın huzur ve güven içinde akışını sağlayan, gerektiğinde adaleti yerine getiren, kamu gücü ile desteklenen ve devlet tarafından yaptırımlarla güvence altına alınan kurallar bütünüdür.[1] Hukuk, birey-toplum-devlet ilişkilerinde ortak iyilik ve ortak menfaati gözetir.

Toplumu düzenleyici bazı başka kurallar da bulunmaktadır. Bunlar dinler, örf-adetler ve geleneklerdir Hukukun en ayırt edici özelliği devlet tarafından güvenceye alınmış ve aksi davranışların devletin cebri yaptırımları ile cezalandırılmasıdır. Toplumun değerlerine hukuk ne kadar uygunsa toplumda hukuktan şikayet bu oranda azalmaktadır. (Ayırım yapılmaksızın herkese eşit uygulanması durumunda.) Toplumun değerlerine aykırı durumlar hukuki olarak düzenlenirse toplumun hukuktan şikayeti de o oranda çok olacaktır.

Hukuk Sistemleri

Roma Hukuku

Roma hukukundan günümüze birçok temel prensip ve özdeyiş kalmıştır. Masumiyet karinesi (hiç kimsenin suçu kanıtlanmadan suçlu sayılamayacağı), kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (kanunen suç olarak tanımlanmamış bir eylemin suç olarak nitelenemeyeceği ve buna ceza verilemeyeceği), hukukun yönetim erkinden bağımsız olması ve hiç kimsenin kendi davasının yargıcı olamayacağı ilkeleri bunlardan en çok bilinenleridir.

  • Omnes homines aequales sunt (Bütün insanlar eşittir)
  • Nullum crimen, nulla poena sine lege (Kanunsuz suç, kanunsuz ceza olmaz)
  • Actori incumbit onus probandi (İspat yükü davacıya aittir)
  • In dubio pro reo (Şüpheden sanık yararlanır)
  • İnfinita aestimatio est libertatis (Özgürlüğün değeri sonsuzdur)
  • Iustitiae dilatio est quaedem negatio (Geciken adalet onun reddi demektir)
  • Leges ab omnibus intellegi debent (Kanunlar herkes tarafından anlaşılabilir olmalıdır)
  • Litorum usus publicus est (Kıyılar herkes tarafından kullanılabilir) 
  • Ne bis in idem crimen iudicetur (Aynı suça iki defa mahkûmiyet kararı verilemez)
  • Nihil iniquis venali iustitia (Satın alınabilen adaletten daha kötü bir şey olamaz)
  • Non servata forma corruit actus (Şekle uyulmamışsa muamele yıkılır)
  • Poena corporalis maior qualibet poena pecuniaria (Bedeni ceza her türlü para cezasından daha ağırdır)
  • Quilibet praesumitur bonus, usque dum probetur contrarium (Aksi kanıtlanıncaya kadar bir kimsenin iyi niyetli olduğu karinedir).[2] 

Kara Avrupası Hukuk Sistemi

Ortak Hukuk

Dini Hukuk

İslam Hukuku

Sosyalist Hukuk

  1. Hukuka Giriş, Prof.Dr Turgut Akıntürk, Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2002 (Sayfa- 3)
  2. https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Hukuk

One thought on “Hukuk Nedir?”

Bir Cevap Yazın