Ceza Yargılamasında Tanık Nasıl Dinlenir?

Yazar: Editör – 17 Temmuz 2025

📌 Makale İçeriği

Tanık Nedir?
Tanık Dinlemeye Yetkili Makamlar
Tanıkların Dinlenme Usulü (CMK 52)
Tanıklıkta Ses ve Görüntü Kaydı
Tanıklara Yemin Verilmesi (CMK 54-55)
Kimler Yeminsiz Dinlenir? (CMK 50)
Tanıklıktan Çekinme Hakkı
Yargıtay Kararı ve Öğretideki Görüşler
İlgili Yazılar

Tanık Nedir?

Ceza yargılamasında tanık, kendisine karşı yürütülmeyen bir soruşturmada, olayla ilgili beş duyusu aracılığıyla edindiği algıları aktaran kişidir.
Tanıklık, kamu hukukundan doğan toplumsal bir ödevdir ve usulüne uygun tanık beyanı, ceza yargılamasında önemli bir delil niteliği taşır.

🟡 Herkes tanık olabilir: Çocuklar ve akıl hastaları dahil.
⚖️ Ancak, beyanlarının geçerliliği mahkemenin takdirine bağlıdır.

Tanık Dinlemeye Yetkili Makamlar

Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre tanık dinleme yetkisi:

Soruşturma aşamasında: Cumhuriyet Savcısı
Kovuşturma aşamasında: Mahkeme, naip hâkim veya istinabe olunan hâkim

👉 Tanık, adli davete uymak, doğru bilgi vermek ve yemin etmek zorundadır.

Tanıkların Dinlenme Usulü (CMK 52)

CMK 52. Maddeye Göre Tanıkların Dinlenmesi

CMK m. 52 gereği:

“Her tanık, ayrı ayrı ve sonraki tanıklar yanında bulunmaksızın dinlenir.”

Bu düzenleme, tanıkların birbirini etkilemesini önlemek amacıyla getirilmiştir. Mahkeme, her tanığın tek başına ifade vermesini sağlar.
Tanığın ifadeyi verirken duruşma salonunda diğer tanıkların bulunmaması esastır.

📝 Uygulama Adımları:

Tanıklar salondan çıkartılır (CMK 191)
Tanıklar teker teker çağrılır ve dinlenir
Dinleme sırasındaki görüntü/ses kaydı, bazı durumlarda zorunludur (bkz. aşağıda)

Tanıklıkta Ses ve Görüntü Kaydı

CMK m. 52/3-4 uyarınca ses veya görüntü kaydı alınabilir.
Ancak şu hallerde kayıt zorunludur:

Mağdur çocuklar
Duruşmaya getirilemeyen ve tanıklığı hayati öneme sahip kişiler

🎥 Bu kayıtlar sadece ceza muhakemesinde kullanılabilir.

Tanıklara Yemin Verilmesi (CMK 54-55)

Ceza yargılamasında kural olarak tüm tanıklar, yemin ettirilerek dinlenir.

Yemin metni:
“Bildiğimi dosdoğru söyleyeceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim.”

👩‍⚖️ Soruşturma evresinde dahi savcılar yemin ettirebilir (CMK 54/2).
Yemin sırasında herkes ayağa kalkar.

Kimler Yeminsiz Dinlenir? (CMK 50)

Aşağıdaki kişiler yeminsiz tanık olarak dinlenir:

15 yaşından küçük çocuklar
Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar
Sanık veya şüpheli konumunda olan tanıklar
Tanıklıktan çekinme hakkı olup da bu haktan feragat edenler

Tanıklıktan Çekinme Hakkı

Bazı kişiler tanıklık yapmak zorunda değildir. Bu hak CMK 45-46. maddelerinde düzenlenmiştir. Detaylı bilgi için şu yazılara göz atabilirsiniz:

📎 Ceza Yargılamasında Tanıklıktan Çekinme Hakkı
📎 Ceza Hukukunda Tanıklıktan Çekinme
📎 Ceza Yargılamasında Kimler Tanıklıktan Çekinebilir?

Yargıtay Kararı ve Öğretideki Görüşler

🔎 Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/371 E., 2020/422 K. sayılı kararında;

“Tanığın duruşma salonunda diğer tanıkların beyanlarını duyması, kendi ifadesini etkileyeceğinden tanıklar ayrı dinlenmelidir.” denilmektedir.

Tanıkların ayrı ayrı dinlenmemesi bozma nedenidir. (CMK 52)

📚 Öğretide Devrim Güngör’e göre:

“Tanıkların beyan sonrası salondan çıkarılması gerekir. Aksi halde yeni tanığın beyanı, önceki tanıkların etkisinde kalabilir.”
(Kaynak: İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.6, S.2, 2015, s. 345)

İlgili Yazılar

✅ Sonuç olarak, ceza yargılamasında tanığın usulüne uygun şekilde ve bağımsız olarak dinlenmesi, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından hayati önemdedir. CMK’da tanık beyanına ilişkin düzenlemelere riayet edilmesi, adil yargılanma hakkının bir gereğidir.