HGK ; Sözleşmeden doğan avukatlık ücretine ‘Akdi Vekâlet Ücreti’, yargılama gideri niteliğinde olan avukatlık ücretine ise ‘Yasal Vekâlet Ücreti’ ya da ‘Karşı Taraf Vekâlet Ücreti’ denir.

Yazan Editör / 21 Ağustos 2023

‘**Akdi Vekâlet Ücreti’ – ‘Yasal Vekâlet Ücreti’ ya da ‘Karşı Taraf Vekâlet Ücreti’**

➡️ HGK ; Sözleşmeden doğan avukatlık ücretine ‘Akdi Vekâlet Ücreti’, yargılama gideri niteliğinde olan avukatlık ücretine ise ‘Yasal Vekâlet Ücreti’ ya da ‘Karşı Taraf Vekâlet Ücreti’ denilmektedir.

➡️ Avukatın yürüttüğü icra takibinde, sözleşmeden aksine hüküm yoksa, alacak tahsil edilmeden veya aciz vesikası alınmadan akdi Vekalet Ücreti talep edilemeyeceğinden davacı avukatın muaccel olmayan alacağı için açtığı itirazın iptali davasının reddi gerekir.

ÖZET ;
1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlık Ücreti” kenar başlıklı 164 üncü maddesi;
“Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder.
Yüzde yirmibeşi aşmamak üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir.
İkinci fıkraya göre yapılacak sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz.
Avukatlık asgari ücret tarifesi altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde, durum baro yönetim kuruluna bildirilir. (Değişik üçüncü ve dördüncü cümle:13/1/2004 – 5043/5 md.) Avukatlık ücretinin kararlaştırılmamış olduğu veya taraflar arasında yazılı ücret sözleşmesinin bulunmadığı yahut ücret sözleşmesinin belirgin olmadığı veya tartışmalı olduğu veya ücret sözleşmesinin ücrete ilişkin hükmünün geçersiz sayıldığı hallerde; değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde asgari ücret tarifelerinin altında olmamak koşuluyla ücret itirazlarını incelemeye yetkili merci tarafından davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğine göre ilamın kesinleştiği tarihteki müddeabihin değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasındaki bir miktar avukatlık ücreti olarak belirlenir. Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde ise avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır.
Dava sonunda, kararla karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti kime aittir?
Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez” hükmünü içermekte olup, buna göre avukatın iki çeşit ücret alacağı bulunmaktadır.
Akdi Vekâlet Ücreti’, ‘Yasal Vekâlet Ücreti’ ya da ‘Karşı Taraf Vekâlet Ücreti’
Bunlar, avukat ile iş sahibi/müvekkili arasındaki sözleşme ilişkisinden doğan avukatlık ücreti ile yargılama sonunda haklı çıkan taraf yararına hükmedilen ve yargılama gideri niteliğinde olan avukatlık ücretidir.
Her iki ücretin kaynağı farklı olup uygulama ve yargısal kararlarda bunlardan ilkine sözleşmeden doğduğu için “akdi vekâlet ücreti”, ikincisine ise kaynağını kanundan aldığı ve yargılama sonunda dava ya da takibin karşı tarafından tahsiline karar verildiği için “yasal vekâlet ücreti” ya da “karşı taraf vekâlet ücreti” denilmektedir. Eldeki davada akdi vekâlet ücreti talep edilmektedir.
Avukatın, iş sahibi ile sözleşme ilişkisinden doğan vekâlet ücretimin ne zaman ödeneceği taraflar arasındaki sözleşmede açıkça kararlaştırılabilir.
Avukatın, iş sahibi ile sözleşme ilişkisinden doğan vekâlet ücreti alacağının (akdi vekâlet ücretinin) muaccel olacağı zaman, başka bir ifade ile avukat tarafından müvekkilden talep edebileceği zaman, taraflar arasındaki sözleşmede açıkça kararlaştırılabilir. Örneğin, ücretin peşin ödeneceği ya da belli bir tarihte ödeneceği hükme bağlanabilir.
Ancak taraflar arasındaki sözleşmede bu konuda bir hüküm yoksa vekâlet ücreti, avukat tarafından yapılan işin sonuçlandırılması ile muaccel hâle gelir. Zira, Avukatlık Kanunu’nun 171 inci maddesinde mevcut olan “Avukat üzerine aldığı işi kanun hükümlerine göre ve yazılı sözleşme olmasa bile sonuna kadar takip eder” hükmü ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 2 nci maddesindeki “…avukatlık ücreti, kesin hüküm elde edilinceye kadar olan dava, iş ve işlemler ücreti karşılığıdır” şeklindeki düzenlemelerden ancak üstlenilen işin bitmesi ile ücretin muaccel olacağı anlaşılmaktadır.
Avukata verilen davada vekalet ücreti ne zaman muaccel hâle gelir?
Avukatın üstlendiği iş bir dava ise, taraflar arasında yazılı bir sözleşme ile aksi kararlaştırılmamışsa, akdi vekâlet ücreti, davada verilen kararın kesinleştiği tarihte muaccel olur.
Avukata verilen icra takibinde vekalet ücreti ne zaman muaccel hâle gelir?
Avukata verilen iş bir icra takibi ise, takibin sonuçlanması ile ücret muaccel hâle gelir. İcra takibinin sonuçlanması ise iki şekilde mümkündür. Bunlar, alacağın tahsil edilmesi ya da aciz vesikasının alınmasıdır (Kurtoğlu, s. 98).
Yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendiğinde; davacı avukatın davalının vekili olarak alacağının tahsili için borçlu aleyhine icra takibini yürüttüğü, takibin kesinleşmesi üzerine borçlu adına kayıtlı taşınmazların haczi ve satışı yoluna gidildiği ancak alıcı çıkmaması üzerine satışların düştüğü, davacı avukat tarafından başkaca işlem yapılmadığı, davalının vekili olan davacıyı şikâyeti üzerine davacının vekâlet ücretini tahsil amacıyla icra takibi başlattığı, takibe itiraz üzerine eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının eldeki davanın konusu olan vekâlet ücretini talep edebilmesi, anılan alacağının muaccel olmasına bağlıdır. Davacı ile davalı arasında vekâlet ücretine ilişkin yapılmış bir sözleşme olmadığı gibi davacı tarafından takip edilen işler yönünden tahakkuk edecek vekâlet ücretinin bu işler sonuçlanmadan önce ödeneceğinin kararlaştırıldığı da davacı tarafça iddia ve ispat edilmemiştir. Bir başka anlatımla, davacı avukat takip etmiş olduğu icra dosyasını sonuçlandırmadığından yani henüz davalının alacağı tahsil edilmediğinden veya aciz vesikası alınmadığından avukatlık ücreti alacağının muaccel olduğundan bahsedilemez.
Hukuk Genel Kurulu 2022/918 E. , 2023/486 K.