Sigara içilmeyen koğuşta kalma talebi –  Kötü muamele yasağının ihlali

TİHEK; Mahkumun sigara içilmeyen koğuşta kalma talebinin reddi kötü muamele yasağının ihlalidir.

TİHEK;

• Somut olayda başvuranın sigara içilmeyen koğuşta kalma talebi, muhatap İdare tarafından
  başvuranın suç türüne uygun sigara içilmeyen koğuş bulunmadığı ve Kurumun tipi ve kapasitesi gerekçe
  gösterilerek reddedilmiştir. Bu kapsamda muhatap İdare tarafından, Kurum güvenliği ve disiplinin
  sağlanması amacına yönelik başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
• Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine
  uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantılı olması gerekmektedir.
  Sınırlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurulan araç arasındaki ilişki üzerinde
  temellenen ölçülülük ilkesi kapsamında değerlendirme yapılacaktır. Çünkü Anayasa’nın 13’ncü maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmama ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama biçiminde iki ayrı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçaları olup aralarında
  sıkı bir ilişki bulunmaktadır (AYM, Abdulkadir Durmuş, para. 37).
• Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi
  için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak
  kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ulaşmaya yardımcı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca
  nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı
  söylenemeyecektir (AYM, Abdulkadir Durmuş, para. 38).
• Orantılılık ise sınırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan sınırlama tedbiri arasında
  dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle orantılılık, bireyin hakkı ile kamunun
  menfaatleri veya müdahalenin amacı başkalarının hakların korumak ise diğer bireylerin hak ve
  menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulmasına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakkın sahibine terazinin diğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya diğer bireylerin menfaatine nazaran açikça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hâlinde orantiılıık ilkesi yönünden bir sorunun varlığından sÖz edilebilir (AYM, Abdulkadir Durmuş, para. 39).
• AYM benzer bir başvuruda; tütün mamulleri kullanımına ilişkin mevzuat incelendiğinde kapalı
  alanlarda tütün kullanılmamasının esas olduğunu, kapalı alanlarda havalandıma imkânı olmasının tütün kullanımına izin verilmesine yönelik istisna oluşturacağına ilişkin bir hükme yer verilmediğini ve mevzuatta tütün ürünleri kullanılmasına mahsus alanlar oluşturulabilecek kurumlar arasında ceza infaz kurumlarının da sayıldığnı vurgulamıştır. Bu kapsamda tütün ürünlerinin kapalı alanlarda kullanılmamasının esas olduğu ancak bu kurala çeșitli yükümlülükler yerine getirilmek şartıyla sınırlamalar getirilebileceği
  anlaşılmıştır. AYM, sigara içmeyen mahpusun mevzuatın da kural olarak kabul ettiği şekilde sigara içilmeyen bir odada kalma talebinin bu odaların sınırı sayıda olması sebebiyle reddedilmesinin öngörülen
  amaca ulaşmaya elverişli olarak kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşmıştır (AYM, Yusuf Aydoğan, B.
  No: 2020/12940, 22/1 1/2023, para. 15).
• Bu kapsamda konuya ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde, tütün ürünlerinin kapalı
  alanlarda kullanılmamasının esas olduğu, istisnai olarak tütün ürünleri kullanılabilecek alanlar
  oluşturulabileceği anlaşılmaktadır. Muhatap İdare adli suç tũrüne mensup mahpuslar için 2 adet sigara
  içilmeyen koğuş bulunduğunu, başvuranın suç türüne uygun sigara içilmeyen koğuş bulunmadığını,
  Kurumun kapasite üzerinde mahpus barndırması nedeniyle başvuranın suç türüne uygun sigara içilmeyen
  koğuş açılmasının mevcut durumda mümkün olmadığını belirtmektedir. Bir başka ifadeyle Kurum
  tarafindan yasal mevzuatın aksine sigara içilmeyen alanların oluşturulmasının istisnai uygulama olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla başvuranın sigara içilmeyen koğuşta kalma talebinin reddedilmesinin seçilen araç ile öngörülen amaç için elverişli olmadiğt değerlendirilmektedir.
  Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AİHM)’e yapılan bir başvuruda başvuran kronik hepatit
  ve hipertansiyon hastalıkları olduğunu, &-9 ay boyunca 35 yataklı bir koğuşta 110-120 kişi ile birlikte
  yaşadığnı, yemeğinin sağlığna uygun olmadığnı, koğuş arkadaşlarının %90’nın sigara kullandığını ve
  sürekli koğuşta sigara içildiğini ilei sürmüştür. AİHM, yerel mahkemenin sigara içen ve içmeyen kişilerin
  farklı koğuşlarda kalması gerektiği yönündeki kararı ve 21 Haziran 2002 tarihinde kabul edilen kapalı
  alanlarda sigara içilmesini yasaklayan bir yasa olduğunu ancak buna rağmen yetkililerin gereken önlemleri almadığmı belirtmiştir. Mahkeme’ye göre, cezaevindeki diğer yaşam koşullarınıin yanında, başvuranın hastalıklarına rağmen uzun süre sigara dumanına maruz kalması 3’üncü maddenin ihlali sonucunu doğurmuştur (AİHM, Florea/Romanya, B. No: 37186/03, 14/9/2010).
  Anayasa’nın “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlıklı 19′ uncu maddesi gereği mahpusların özel ve aile hayatına birtakım sınırlamaların getirilmiş olması, hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda
  tutulmanın kaçınılmaz ve doğal bir sonucudur. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda bulunma insanın
  beden ve ruh sağlığından feragat edilmesini gerektirmez. Diğer bireyler gibi mahpuslar da beden ve ruh sağlıklarını koruma haklarına sahiptir. Ceza infaz kurumlarının güvenliğini ve disiplinini sağlayacak
  tedbirlerin alınması konusunda geniş takdir yetkileri bulunsa da alınacak tedbirler mahpusların tutulma
  hâlinin gerektirdiğinin ötesinde manevi üzüntüye düşmelerine veya sağlıksız şartlarda bir yaşam
  sürmelerine yol açmamalıdır (AYM, Yusuf Aydoğan, para. 14).
  Tümn bu mevzuat ve içtihatlar kapsamında yasal mevzuatta ceza infaz kurumlarında sigara
  içilmeyen alanların oluşturulmasının kural, sigara içilen alanların oluşturulmasının istisnai olarak
  düzenlendiği de dikkate alındığnda; başvuranın sigara içilmeyen koğuşta kalma talebinin reddedilmesinin
  kötü muamele yasağnın ihlali olduğu değerlendirilmiştir.
• TİHEK yukarıda belirtilen gerekçelerle Başvuruda KÖTÜ MUAMELE YASAĞI İHLALİ YAPILDIĞINA, karar verdi.

Kurul Kararları

2024/695 Sayılı  İhlal Yapıldığına Dair Kurul Kararı

Başvuranın sigara içilmeyen koğuşta kalma talebine ilişkindir.Görüntülemek için tıklayınız