ÖRNEKLERLE CEZA ZAMANAŞIMI

ÖRNEKLERLE CEZA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI, KESİLMESİ, DURMASI

Ceza zamanaşımı TCK.nun 68 ila 72. Maddeleri arasında düzenlenmiştir. Ceza zamanaşımının gerçekleşmesi, infaza konu mahkumiyet hükmünü ortadan kaldırmayıp,sadece mahkumiyet hükmünün infaz edilmesini engellemektedir. Bu nedenle ceza zamanaşımı gerçekleşse de kamu davasının ortadan kaldırılmasına, düşmesine karar verilemez. hükmolunan cezaların infaz edilmemesine karar verilmesi gerekir.( Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2023/9530 E., 2024/1181 K. 22.02.2024)

Ceza zamanaşımıyla birlikte düşen cezadır, hüküm diğer sonuçlarıyla birlikte varlığını sürdürmektedir. Ceza zamanaşımı süresinin dolmasıyla devletin cezayı infaz hakkı ortadan kalkar. Buna bağlı olarak, hükümlünün ceza zamanaşımından feragat etmesi mümkün değildir. Cezanın zamanaşımına uğraması, Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen dikkate alınır. Cumhuriyet savcısı, cezanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı konusunda tereddüde düşer veya hükümlü cezanın zamanaşımına uğradığını ileri sürerse, 5275 sayılı Kanun’un 7242 sayılı Kanun’un 41. maddesi ile değişik 98/1-b maddesi uyarınca infaz hâkimliğinden karar istenir.” Bu nedenle tekerrüre esas alınan ceza, zamanaşımına uğramış olsa bile,tekerrüre esas olmaya devam eder.TCK.nun 68. Maddesine göre ceza zamanaşımı süresi tespit edilirken o suç için kanunda öngörülen ceza değil hükmolunan ceza miktarı esas alınır.Türleri başka başka cezaları içeren hükümler, en ağır ceza için konulan sürenin geçmesiyle infaz edilmez.Örneğin aynı eylem nedeniyle hem hapis hem de adli para cezası verilmiş ise zamanaşımı süresi hapis cezasına göre belirlenir.Doktrinde, ceza zamanaşımının hesabında içtimalı ceza değil her bir ceza tek tek ele alınır denilmekte isede; içtimalı cezalardan dolayı koşullu salıverilen bir kimse deneme süresi içerisinde yeni bir suç işleyip koşullu salıverilmesi geri alındığında aynen infazına karar verilen sürenin zamanaşımına uğrayıp uğramadığını tespit ederken her bir ceza yönünden zamanaşımı hesabı yapmak pek mümkün değildir.Uyarlama yargılaması sonucu hükümlünün cezası azalmış ise zamanaşımı süresi bu yeni azalmış süreye göre belirlenecektir. Zamanaşımı süresinin hesabında hükümlülük süresi nazara alınır.Koşullu salıverilme sürelerinin bir önemi yoktur.(Ahmet GÜNDEL,Türk Ceza Kanunu Açıklaması,2. Cilt,shf. 1799,Ankara 2009)

A- BAŞLANGICI;

Ceza zamanaşımı, hükmün kesinleştiği veya cezanın infazına başlandığı durumlarda infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı(hükümlünün firar etmesi gibi) günden itibaren işlemeye başlar.Uyarlama yargılamalarının ceza zamanaşımını yeniden başlatıcı vasfı bulunmamakatadır.(5. Ceza Dairesi 2011/11780 E. 2011/25072 K.)

Ertelenmiş cezalarda ceza zamanaşımı süresi, belirlenen denetim süresi içinde işlemeye başlamaz, çünkü ortada infazı gereken bir ceza bulunmamaktadır. Ancak ertelenen cezanın aynen infazına karar verilirse, aynen infazında içinde yer aldığı hükmün kesinleşmesi tarihinden itibaren ceza zamanaşımı süresi işlemeye başlar.

” Bu açıklamaya göre somut olay değerlendirildiğinde, basit cinsel saldırı suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, verilen hapis cezasının 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 51 … maddesinin birinci fıkrası uyarınca ertelenmesine ve 1 yıl 8 ay denetim süresi belirlenmesine dair hükmün 05.11.2008 tarihinde kesinleştiği, hükümlünün denetim süresi içinde 09.02.2010 tarihinde işlediği kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak suçundan … (Kapatılan) 10. Sulh Ceza Mahkemesinin 14.07.2011 tarihli ve 2011/838 Esas, 2011/1084 Karar sayılı kararı ile mahkum olduğu ve hakkında verilen mahkumiyet hükmünün 28.05.2019 tarihinde kesinleşmesi sonrası yapılan ihbar üzerine erteli cezanın, denetim süresi içerisinde kasıtlı suç işlenmesi nedeniyle aynen infazına dair mahkemesince karar verildiği ve bu karara karşı yapılan itirazın itiraz merciince reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Cumhuriyet savcılığınca infaza konu erteli ceza yönünden ceza zamanaşımı süresinin başlangıcı ve ceza zamanaşımı süresinin tamamlanıp tamamlanmadığı konusunda tereddüt olduğu gerekçesiyle yapılan müracaat üzerine İnfaz hakimliğince ceza zamanaşımı süresinin başlangıcının erteli cezanın kesinleştiği 05.11.2008 tarihi kabul edilerek infazın durdurulmasına dair verilen karara karşı yapılan itiraz üzerine itiraz merciince ceza zamanaşımı süresinin başlangıcının, denetim süresi içerisinde işlendiği tespit edilen ve erteli cezanın aynen infazına neden olan kararın kesinleştiği 28.05.2019 olarak tespit edilmesi gerekirken aynen infaza ilişkin ek kararın kesinleştiği 04.11.2019 olarak kabul edilmesi Kanun’a aykırı olup, erteli cezalarda ceza zamanaşımı süresinin başlangıcı ile ilgili kanun yararına bozma istemindeki değerlendirme ve yapılan hesaplama yerinde değil ise de, yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı gibi itiraz merciince ceza zamanaşımı süresinin başlangıcının 28.05.2019 yerine 04.11.2019 olarak kabul edilerek verilen karar sonucu itibariyle Kanun’a aykırı olup, yapılan kanun yararına bozma talebinin açıklanan bu farklı gerekçeyle kabulüne karar vermek gerekmiştir.”(1. Ceza Dairesi,22.03.2024 tarih,2023/9566 esas, 2024/1976 karar) Ancak bazı yazarlar erteli cezalarda zamanaşımı süresinin deneme süresi içerisinde işlenen suç tarihinden başlayacağını belirtmektedirler. (İsa Döner,Ceza Zamanaşımı,AÜEHFD, C. IX, S. 3-4(2005),https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1863569)

B-KESİLMESİ;

TCK Madde 71’e göre; 1-Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat (örneğin para cezasının ödenmesi için ödeme emri tebliği, hapis cezasının infazı için çağrı kağıdı tebliği ) Yargıtay 1.CD bu maksatla yapılacak tebligatın bizzat hükümlünün kendisine yapılmasının şart olmadığını, tebligat kanunundaki usullere uygun olarak yapılmasının yeterli olduğunu belirtmiştir.

2-Mahkûmiyet hükmünün infazı için hükümlünün yakalanması

3-Bir suçtan dolayı mahkûm olan kimse üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi hallerinde ceza zamanaşımı kesilecektir. Bu yeni suçtan mahkumiyetin kesin hükümle sonuçlanması gerekir ancak zamanaşımını kesme etkisi suç tarihinden başlar.Yargıtay Eski Başkanı Hasan Gerçeker bu hükmün uygulanabilmesi için üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren 2.suçun, ilk suçun cezasının kesinleşme tarihinden sonra fakat infazına başlanmadan önce işlenmesi gerektiğini belirtmektedir.(Türk Ceza Kanunu cilt 1,Seçkin Yayınları 5. Baskı,shf. 722)

Uygulamada sorun koşullu salıverildikten sonra fakat bihakkın tahliye tarihinden önce deneme süresi içerisinde yeni bir suç işlendiğinde koşullu salıverilmenin geri alınacak olması nedeniyle aynen infazına karar verilecek sürenin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı hususunda yaşanmaktadır.Yargıtay 11.CD.nin 13.10.2016 tarih 2016/1286 esas,2016/6956 karar sayılı kararında koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihleri arasında belirlenecek deneme süresi içerisinde işlenecek yeni bir suçun zamanaşımını keseceği belirtilirken Prof. Ersan Şen, Hukuki Haber adlı internet sitesinde yayımlanan “Koşullu Salıverilmenin Geri Alınması ve Ceza Zamanaşımı” başlıklı makalesinde; Hükmün infazı başlamakla zamanaşımı süresinin işlemeyeceğini,koşullu salıverilmenin zamanaşımı süresini kesmeyeceğini,infazın bihakkın tahliye tarihine kadar devam edeceğini,işlemeyeyen bir sürenin kesilmesinin de söz konusu olamayacağını,dolayısı ile deneme süresi içerisinde işlenen yeni suçun zamanaşımını kesmeyeceğini ,deneme süresi içerisinde suç işlenmesi halinde TCK.nun 71/2 maddesinin uygulanma imkanı olmadığını belirterek Yargıtay 11. CD.nin 2016/1286 esas,2016/6956 karar sayılı kararını eleştirmiş ve deneme süresi içerisinde yeni bir suç işlenmesi halinde bu yeni suç önceki cezaların bihakkın tahliye tarihinden önce kesinleşir gelirse aynen infazına karar verilen süre için ceza zamanaşımı olmayacağını şayet deneme süresi içerisinde işlenen yeni suç önceki cezaların bihakkın tahliye tarihinden sonra kesinleşir gelirse bu durumda zamanaşımı süresinin bihakkın tahliye tarihinden itibaren yeniden başlayacağını belirtmiştir.

Yargıtay 1.CD. 18.10.2024 tarih,2023/5813 esas,2014/6754 karar sayılı kararında ise; şartla tahliye ve koşullu salıverilme tarihleri arasında (denetim süresi içerisinde) yeni bir suç işlenmesi durumunda aynen infazına karar verilen ceza miktarı için uygulanacak zamanaşımı süresini aynen infaza dair verilen değişik iş mahiyetindeki kararın kesinleşme tarihinden itibaren başlatmış, aynen infaza dair bu kararın henüz infazına başlanmadan önce işlenen üst sınırı 2 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçu zamanaşımını yeniden kesen bir işlem olarak kabul etmiştir.Bu karar aşağıda ayrıntılı olarak incelenecektir. (Örnek 4)

Yukarıda sayılan nedenlerin dışındaki bir neden örneğin uyarlama yargılaması sonucu verilen karar (Ceza Genel Kurulu 03.04.2024 tarih, 2023/329 esas, 2024/151 karar),hükümlünün koşullu salıverilmesi(1.CD.18.10.2024 tarih,2023/5813 esas,2024/6754 karar),infazın ertelenmesi veya durdurulması kararlarının tebliğ edilmesi zamanaşımı süresini kesmez. Kanunda sınırlı olarak gösterilen zamanaşımını başlatan ve kesen nedenler yorum ve kıyas yoluyla hükümlü aleyhine genişletilemez.(5. Ceza Dairesi 2011/11780 E. 2011/25072 K.)

https://www.linkedin.com/pulse/

İNFAZ HUKUKU – Esat Faruk BENLİ

İlgili

SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.