Anayasa Mahkemesi: terör suçundan mahkûm olanlar yasaklanmış hakların iadesi ile avukatlık yapabilir.

Anayasa Mahkemesinin infazdan sonra yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumuyla terör suçundan mahkum olanların da avukatlık yapabileceklerine dair kararı Bugün Resmi Gazetede yayımlandı.

Esasen temel hak ve özgürlükleri sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olması Anayasa’nın 2, maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinde kanuni dūzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarna karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasın, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete given duyabilmesini, devletin de yasal dâzenlemelerinde bu güven
duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98,
4/5/2017, $$ 153, 154.

Dolayısıyla Anayasa’nın 13. maddesinde snırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa’nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ışığında yorumlanmalıdır.

Bu kapsamda kuralın atıfta bulunduğu bentte mahkum olmama şartı bakımından
hangi suçların avukatlık mesleğine engel olacağının ve bu suçlardan verilen cezanın paraya çevrilmesi hâlinde asıl olanın cezanın türü olmayıp mahkûmiyet sonucu olduğunun açıkça belirtildiği gözetildiğinde kuralın belirli ve öngörülebilir nitelikte olduğu, bu yönüyle
kanunilik şartını taşıdığı antaşılmaktadır.

Kamu hizmeti niteliğindeki avukatlık mesleğinin adalet hizmeti içindeki rolü ve
öncmi gözetildiğinde güvenlik tedbiri olarak mesleğin icrasina gotirilen snurlamanın amacnın mesleğin onụr ve itibarını korumak olduğu görülmektedir.

Avukatlık mesleğinin yer ve zaman sınırlaması olmaksızın toplum yararına
hizmet etmeyi gerektiren, hukuki ilişkilerin düzenlenmesini, her türlü hukuki mesele ve anlaşmazkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarnın
tam olarak uygulanmasını amaç edinen bir nitelik taşıması itibaryla avukatların tabi olması gereken kanuni ve etik sınırların diğer pek çok meslekten daha ayrintlı ve kati şekilde düzenlenmiş olması olağandır. Nitekim kuralda da avukatlık mesleğinin icrası için sınırlı sayıda yer verilen bir kısım suçtan mahkūm olmama şartının getirildiği görülmektedir. Bu yönüyle kuralla öngörülen sınırlamanın, avukatlık mesleğinin onur ve itibarının korunması amacına ulaşılması bakımından elverişli olduğu anlaşılmaktadır (benzer değerlendirme için hekimlik mesleği yönűnden bkz. AYM, E.2023/80, K.2024/142, 23/7/2024, $ 26; veteriner hekimliği mesleği yönünden bkz. E.2024/96, K.2024/143, 23/07/2024, § 28).

Bunun yanında kuralda avukatlık mesleğinin icrasına engel olduğu belirtilen
suçların niteliği de gözetildiğinde, bunları işleyenlerin avukatlık mesleğinin icrasından yasaklanmasının kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında öngörebileceği bir tedbir olduğu değerlendirilmiştir. Bu sebeple kuralın avukatık mesleğinin onur ve itibarnın
korunmasına yönelik amacın gorçekleştirilmesi bakımından gerekli olma şartını sağladığı sonucuna ulaşılmışır (benzer değerlendirme için hekinlik mesleği yönünden bkz. AYM,
E.2023/80, K.2024/142, 23/7/2024, § 27; veteriner hekimliği mesleği yönűnden bkz.
E.2024/96, K.2024/143, 23/07/2024, § 29).

Öte yandan 5352 sayılı Kanun’un 13/A maddesinde aranan koşulların
gerçekleşmesi hâlinde verilecek yasaklanmış hakların geri verilmesi karari uyarınca 1136 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde sayılan suçlardan mahkûm
olanlarun avukatlık mesleğini serbest olarak icra etmelerinin önünde herhangi bir engel bulunmamaktadur. Bu kapsamda, yasaklanmış hakların geri verilebilmesi için mahküm olunan
cezanın infazınn tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması, kişinin infazın tamamlanmasından itibaren üç yıllık süre içerisinde yeni bir suç işlememesi ve hayatını iyi hâlli olarak síúrdūrdüğü hususunda mahkemede bir kanaatin oluşması şartlarının
kişiye aşın külfet yükleyip yüklemediği değerlendirilmelidir (aynı yönde bkz. AYM,
E.2023/80, K.2024/142, 23/7/2024, § 31; E.2024/96, K.2024/143, 23/072024, $ 33).

Bu bağlamda infazın tamamlanmasından itibaren geçmesi gereken üç ylılık süre
şartıyla avukathık mesleğinin serbest olarak icrasının süresiz olarak sınırlanmadığı ve bu iç yıllık sürenin avukatlık mesleğinin niteliği gözetildiğinde makul ve orantılı olduğu
anlaşılmaktadır.

Öte yandan yasaklanmış hakların geri verilmesi için üç yıllık süre içerisinde yeni
bir suç işlememe ve hayatın iyi hâli olarak sürdürüldüğü hususunda mahkemede kanaatin oluşması şartı arandığından bu konuda hâkimin takdir yetkisi bulunmaktadır. Bununla beraber
iyi hâlin belirlenmesinde üç yıl içerisinde yeni bir suçun işlenmemesinin etkili olduğu gözetildiğinde hâkime sınırsız bir takdir yetkisinin verilmediği anlaşılmaktadır.

Kaldı ki 1136 sayı Kanun’un 5. maddesinin ikinci fikrasında birinci fıkranın (a)
bendinde sayılan suçlarn niteliği, toplumda oluşturduğu etki düşünüldiğünde, avukatlık mesleğinin icrasını sağlayacak kararda hâkime verilen takdir yetkisinin avukatlık mesleğinin onur ve itibarnn korunması amacına hizmet edeceği açıktır. Bu itibarla kuralla anılan suçlardan mahkûm olanların avukatlık mesleğini icra etmeleri bakımından bir hak yoksunluğu
getirilmekte ise de yasaklanmış hakların geri verilnesi kurumuyla birlikte bu hak
yoksunluğunun süresiz olmadığı, bu sürenin yeni kurumla birlikte diğer koşuların yanında üç yılla sınırlandırıldığı ve avukatlık mesleğinin icrası için söz konusu suçlardan mahkûm
olanlara aşın bir külfet yüklemediği anlaşılmaktadır (benzer bir değerlendirme için hekimlik mesleği yönünden bkz. AYM, E.2023/80, K.2024/142, 23/7/2024, $S 34-35; veteriner hekimliği nmesleği yönnden bkz. E.2024/96, K.2024/143, 23/07/2024, $$ 35-36).

Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 13., 48, ve 49, maddelerine aykını
değildir. İtirazn reddi gerekir.

–– Anayasa Mahkemesinin 5/12/2024 Tarihli ve E: 2024/87, K: 2024/208 Sayılı Kararı