İcra ve İflas Kanunu’nda Yapılması Planlanan Önemli Değişiklikler – Cebrî İcra Kanunu Taslağı (2025)

Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı Cebrî İcra Kanunu Taslağı, icra ve iflas hukukunda köklü değişiklikler öngörüyor. İlamlı icra, ilamsız icra, konkordato, deniz cebrî icra ve takip dosyalarının düşmesi gibi düzenlemeler taslakta yer alıyor. İşte madde madde tüm değişiklikler.

Makale İçeriği

• Giriş – Cebrî İcra Kanunu Taslağı
• 1. İlamlı İcra Alanındaki Değişiklikler
• 2. İlamsız İcra Alanındaki Değişiklikler
• 3. Küllî İcra Alanındaki Değişiklikler
• 4. Diğer Önemli Değişiklikler
• Görüş ve Öneri Bildirme Yöntemi

Giriş – Cebrî İcra Kanunu Taslağı

İcra ve İflas Kanunu’nda (İİK) yapılması planlanan önemli değişiklikler Cebrî İcra Kanunu Taslağı adı altında kamuoyuna sunulmuştur. Taslak, mevcut düzenlemelerde yaşanan uygulama sorunlarını gidermeyi ve borçlu-alacaklı haklarını dengelemeyi hedeflemektedir.

Yeni İcra İflas Kanunu metni, Adalet Bakanlığı tarafından “Cebrî İcra Kanunu Taslağı” adı altında paylaşılmıştır. Taslağa ilişkin görüş ve öneriler 31/01/2026 tarihine kadar Genel Müdürlüğün mgm.ozelhukuk@adalet.gov.tr adresine iletilebilir.

Yeni İcra ve İflas Taslağına İlişkin Kapsamlı Değerlendirme

Temel Reformlar ve Sistemde Öngörülen Köklü Değişiklikler

1. Kambiyo Senetlerine Dayalı Takip Hükümlerinin Kaldırılması

• Mevcut Sistem: Poliçe, bono ve çek gibi kambiyo senetleri için özel ve hızlı takip yolu mevcuttu (İİK m. 68/A)
• Yeni Düzenleme: Kambiyo senetleri genel ilamsız takip kurallarına tabi olacak
• Etki Analizi:
• Alacaklılar için tahsilat sürelerinde uzama riski
• Borçluların itiraz haklarının genişlemesi
• Belgeye dayalı takip zorunluluğu ile dengeleme sağlanması

2. Banka Alacaklarına İlişkin Özel Hükümlerin Kaldırılması

• Mevcut Durum: Bankalar için özel takip usulleri (İİK m. 68/B ve m. 150)
• Değişiklik: Banka alacakları da genel takip kurallarına tabi olacak
• Sektörel Etki:
• Bankaların tahsilat süreçlerinde yavaşlama
• Finans sektöründe operasyonel maliyetlerde artış
• Kredi maliyetlerine yansıma potansiyeli

Yargılama Süreçlerinde Devrim Niteliğinde Değişiklikler

3. İstinaf İncelemesi Öncesi İcranın Durdurulması

• Eski Uygulama: İlk derece mahkemesi kararları istinaf incelemesi beklenmeden icra edilebiliyordu
• Yeni Sistem: İstinaf incelemesi tamamlanana kadar icra durdurulacak
• İstisna: Her türlü nafaka alacağı, bedensel zarar ve destekten yoksun
  kalma alacakları, işçinin iş ilişkisinden doğan alacakları ile
  bayrağına ve sicile kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın bir
  geminin tahliye ve teslimi hakkındaki ilk derece mahkemesi
  ilamları, kanun yolu açık olsa dahi icraya konulabilir.
• Sonuçları:
• Borçlular için ek süre kazanımı
• Alacaklılar açısından tahsilatta gecikmeler
• “Erken icra” riskinin azaltılması

4. İlamsız İcra için Belge Şartı Getirilmesi

• Önceki Durum: Alacaklı beyanıyla ilamsız takip başlatılabiliyordu
• Yeni Kural: Yazılı belge (sözleşme, fatura vb.) zorunluluğu
• Pratik Etkiler:
• Sahte icra başvurularının önlenmesi
• Alacaklıların belge yönetim sistemlerini güçlendirme ihtiyacı
• Dijital belge yönetiminin önem kazanması

Önemli Usul Değişiklikleri ve Yenilikler

5. İtirazın Kaldırılması Usulünün Kaldırılması

• Mevcut Sistem: İtirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvuru imkanı
• Yeni Düzenleme: Sadece “itirazın iptali davası” açılabilecek
• Değerlendirme:
• Süreçlerin netleşmesi
• Alacaklılar için ek maliyet ve zaman kaybı
• Dava yükünün artma riski

6. Deniz Cebri İcra Hükümlerinin Yeniden Düzenlenmesi

• Önceki Durum: TTK m. 1350-1400 arasında dağınık düzenleme
• Yeni Yaklaşım: “Deniz Cebri İcra” başlığı altında sistematik düzenleme
• Sektörel Etki:
• Deniz ticaretinde hukuki belirliliğin artması
• Uygulama birliğinin sağlanması
• Uluslararası standartlara uyum

Diğer Önemli Değişiklikler ve Detaylar

7. Süresiz Şikayette Kamu Düzeni Denetimi

• Eksiklik: Kamu düzeni denetimine açıkça yer verilmemesi
• Risk: Yargıtay içtihatlarına bağımlılığın devamı
• Öneri: Metne açık hüküm konulması

8. Teminatın Nemalandırılması

• Yenilik: Bloke edilen teminatların faiz/getiri kazanması
• Avantajlar:
• Borçlular için enflasyona karşı koruma
• Alacaklılar için tahsilat değerinin korunması
• Özellikle uzun süren davalarda adil çözüm

9. Duruşmasız İşlemlerde Vekalet Ücreti Yasağı

• Değişiklik: Duruşmasız şikayetlerde vekalet ücreti alınamayacak
• Etkiler:
• Avukatların gelir kaybı
• Tarafların masraflarında azalma
• Şikayet başvurularında artış beklentisi

10. Kira Tahliyelerinde Temyiz İmkanı

• Yeni Hak: Temyiz sınırının üzerindeki kira bedelleri için temyiz yolu
• Sonuçlar:
• Kiracıların korunmasında artış
• Tahliye süreçlerinin uzaması
• Kira piyasasında dengelerin gözden geçirilmesi

11. Borçlunun Pasif Malvarlığı Sorgusu

Cebri İcra Kanunu Taslağı M.443:

✅ Kesinleşen takipten sonra,
✅ Son 5 yıl içindeki işlemler,
✅ Tasarrufun iptali davasına konu olabilecek devirler,
✅ UYAP üzerinden sorgulanabilecek!

Genel Değerlendirme ve Sektörel Etki Analizi

Olumlu Gelişmeler

1. Belgeye dayalı ilamsız takip sistemiyle şeffaflığın artırılması
2. Teminatların nemalandırılması ile enflasyona karşı koruma
3. Deniz cebri icra düzenlemelerinin sistematik hale getirilmesi
4. Tebligat sürelerinin netleştirilmesi ile hukuki belirlilik

Eleştiri Konuları

1. Kamu düzeni denetiminin açıkça düzenlenmemesi
2. İcra müdürlerine getirilen ek sorumlulukların pratik uygulanabilirliği
3. Banka alacaklarındaki özel usullerin kaldırılmasının sektörel etkileri
4. İtirazın iptali davası dışındaki yolların kapatılmasının yaratacağı yük

Sektörel Etkiler

• Finans Sektörü: Tahsilat süreçlerinin uzaması ve maliyet artışı
• Kiracılar: Temyiz imkanı ve 3 aylık depozito güvencesiyle koruma artışı
• Avukatlar: Duruşmasız işlemlerde vekalet ücreti kaybı
• Deniz Ticareti: Sistematik düzenlemelerle öngörülebilirlik artışı

1. Kambiyo Senetlerine Dayalı Takip Hükümlerinin Kaldırılması

• Mevcut Durum: Kambiyo senetleri (poliçe, bono, çek) özel takip yoluyla tahsil edilebiliyordu (İİK m. 68/A). Bu yöntem, alacaklıya hızlı ve basit bir icra imkanı sağlıyordu.
• Değişiklik: Taslak, bu özel takip yolunu kaldırıyor. Artık kambiyo senetleri de genel ilamsız takip kurallarına tabi olacak.
• Etki: Alacaklılar için tahsilat süreci uzayabilir, çünkü ilamsız takipte borçlunun itiraz hakkı daha geniş. Ancak, taslağın “belgeye dayalı ilamsız takip” şartı (aşağıda açıklandığı üzere) bu etkiyi hafifletebilir.

2. Banka Alacaklarına Özel Hükümlerin Çıkarılması

• Mevcut Durum: İİK m. 68/B (banka alacakları) ve m. 150 (kredi sözleşmelerine dayalı takip) bankalara avantaj sağlayan özel usuller içeriyordu.
• Değişiklik: Taslak, bu maddeleri kaldırarak banka alacaklarını da genel takip kurallarına tabi kılıyor.
• Etki: Bankaların tahsilat süreçleri yavaşlayabilir, ancak taslağın getirdiği “belgeye dayalı ilamsız takip” mekanizmasıyla denge sağlanmaya çalışılıyor.

3. İstinaf Başvurusu Olmadan İcra Edilememe

• Mevcut Durum: İlk derece mahkemesi kararları (örneğin, ilamlı takipler) istinaf incelemesi beklenmeden icra edilebiliyordu.
• Değişiklik: Taslak, istinaf incelemesi tamamlanmadan icrayı durduruyor. Ancak istinaf başvurusunun “esastan reddedilmesi” durumunda icraya devam edilebilecek.
• Etki: Borçlular için ek süre kazanma imkanı doğacak, alacaklılar ise tahsilatta gecikmeler yaşayabilir. Bu, “erken icra” riskini azaltan bir düzenleme.

4. İlamsız İcra için Belge Şartı

• Mevcut Durum: İlamsız takip, alacaklının beyanıyla başlatılabiliyordu (İİK m. 68).
• Değişiklik: Taslak, ilamsız takibin başlatılabilmesi için “yazılı bir belge” (sözleşme, fatura, dekont vb.) sunulmasını zorunlu kılıyor.
• Etki: Sahte veya dayanaksız icra başvurularını engelleyerek borçluları koruyacak. Alacaklılar ise belge arşivleme konusunda daha titiz davranmak zorunda kalacak.

5. İtirazın Kaldırılması Usulünün Terki

• Mevcut Durum: Borçlu, icra dairesine itiraz edebiliyor, alacaklı da itirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvurabiliyordu (İİK m. 66).
• Değişiklik: Taslak, “itirazın kaldırılması” usulünü tamamen kaldırıyor. Artık alacaklı, sadece “itirazın iptali davası” açabilecek.
• Etki: Süreç daha net hale gelecek, ancak dava açma zorunluluğu alacaklılar için ek maliyet ve zaman kaybına yol açabilir.

6. TTK’daki Deniz Cebri İcra Hükümlerinin Taslağa Aktarılması

• Mevcut Durum: TTK m. 1350-1400 arasında deniz araçlarına özgü cebri icra kuralları düzenlenmişti.
• Değişiklik: Bu hükümler, taslakta “Deniz Cebri İcra” başlığı altında toplanıyor. Muhtemelen uygulamadaki sorunları gidermek ve deniz hukukuna uyum sağlamak amaçlanıyor.
• Etki: Deniz ticaretindeki icra süreçleri daha sistematik hale gelecek.

1. İlamlı İcra Alanındaki Değişiklikler

• İlk Derece Mahkemesi Kararlarının İcrası: Artık ilk derece mahkemesinin kararları hemen icra edilemeyecek. İcraya konulabilmesi için Bölge Adliye Mahkemesi’nin istinaf kararının beklenmesi gerekecek. Bu, hem alacaklı hem de borçlu haklarını dengelemeyi amaçlayan bir “orta yol” olarak tanımlanıyor.
• İcranın Geri Bırakılması: Bu değişikliğe paralel olarak, icranın geri bırakılmasına ilişkin hükümler de yeniden düzenleniyor.

2. İlamsız İcra Alanındaki Değişiklikler

• Belge Zorunluluğu: İlamsız icra takibi başlatmak için artık bir belgeye dayanmak zorunlu hale getiriliyor.
• İtirazın Kaldırılması Usulü Kaldırılıyor: İcra hukuk mahkemelerine başvuruyla yapılan “itirazın kaldırılması” usulü terk ediliyor.
• Takibin Yeniden Başlatılması: Borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi durumunda takip duracak. Bu takibi yeniden başlatmak için ise genel mahkemelerde “itirazın iptali” davası açmak gerekecek.
• Özel Hükümlerin Taslaktan Çıkarılması: Kambiyo senetlerine dayalı takip hükümleri ile banka alacaklarının tahsiline ilişkin özel hükümler, genel düzenleme niteliğindeki taslakta yer almayacak.

3. Küllî İcra Alanındaki Değişiklikler

• Konkordato Çatısı Altında Birleşme: Mevcut kanundaki “Sermaye Şirketleri ile Kooperatiflerin Uzlaşma yoluyla Yeniden Yapılandırılması” ve “Fevkalade Hallerde Mühlet” gibi karmaşık ve nadiren kullanılan usuller, konkordato çatısı altında birleştirilecek. ➜ Amaç: Kanundaki karmaşıklığı gidermek.

4. Diğer Önemli Değişiklikler

• Deniz Cebrî İcra: Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan gemi haczi gibi özel hükümler, “Deniz Cebrî İcra” başlığı altında yeni taslağa dahil ediliyor.
• Takip Dosyalarının Düşmesi: Süresi içinde satış talep edilmeyen icra takiplerinin düşmesi sağlanarak, dosyaların süresiz olarak açık kalması engellenecek.

Görüş ve Öneri Bildirme Yöntemi

Yeni İcra İflas Kanunu metni Bakanlıkça “Cebrî İcra Kanunu Taslağı” adı altında paylaşılmıştır. Taslağa ilişkin görüş ve önerilerinizi 31/01/2026 tarihine kadar Genel Müdürlüğün mgm.ozelhukuk@adalet.gov.tr adresine iletebilirsiniz.

🔗 Resmî Kaynaklar:

• Cebrî İcra Kanunu Taslağı – mgm.adalet.gov.tr
• Taslak PDF ve Karşılaştırma Cetveli

💡 Not: Bu düzenlemeler taslak aşamasındadır. Yasalaşabilmesi için TBMM sürecinden geçmesi gerekmektedir.

Eski – Yeni Karşılaştırma Tablosu

Cebrî İcra Kanunu Taslağı – Eski ve Yeni Karşılaştırma

Konu Başlığı	Mevcut İcra ve İflas Kanunu (İİK)	Cebrî İcra Kanunu Taslağı (2025)
İlk Derece Mahkemesi Kararlarının İcrası	İlk derece mahkemesi kararları kesinleşmeden, bazı durumlarda hemen icra edilebiliyor.	İlk derece mahkemesi kararları hemen icra edilemeyecek, icra için Bölge Adliye Mahkemesi istinaf kararı beklenecek.
İcranın Geri Bırakılması	Borçlu belirli şartlarda icranın geri bırakılmasını talep edebilir, ancak mevcut düzenleme sınırlı.	Düzenleme yeniden yapılandırılıyor ve ilamlı icradaki yeni kurallara paralel hale getiriliyor.
İlamsız İcra Takibi	İlamsız icra takibi başlatmak için herhangi bir belge sunma zorunluluğu yok.	İlamsız icra takibi başlatmak için belgeye dayanmak zorunlu hale getiriliyor.
İtirazın Kaldırılması Usulü	Borçlu itiraz ettiğinde, alacaklı icra hukuk mahkemesinde “itirazın kaldırılması” talep edebilir.	İtirazın kaldırılması usulü tamamen kaldırılıyor, yerine sadece “itirazın iptali” davası açılabilecek.
Takibin Yeniden Başlatılması	İtiraz sonrası takip, “itirazın kaldırılması” veya “itirazın iptali” ile devam edebilir.	Borçlunun itirazı ile takip durur; yeniden başlatmak için genel mahkemede itirazın iptali davası açılması gerekir.
Kambiyo Senetleri ve Banka Alacakları	Kambiyo senetlerine dayalı takip ve banka alacaklarının tahsiline özel hükümler mevcut.	Bu özel hükümler taslaktan çıkarılıyor, genel icra hükümlerine tabi olacak.
Küllî İcra – Yeniden Yapılandırma	“Sermaye Şirketleri ile Kooperatiflerin Uzlaşma Yoluyla Yeniden Yapılandırılması” ve “Fevkalade Hallerde Mühlet” ayrı usuller olarak mevcut.	Bu usuller konkordato çatısı altında birleştiriliyor.
Deniz Cebrî İcra	Deniz ticaretinde gemi haczi gibi hükümler Türk Ticaret Kanunu’nda dağınık şekilde düzenlenmiş.	Bu hükümler “Deniz Cebrî İcra” başlığı altında tek çatıya alınıyor.
Takip Dosyalarının Düşmesi	Süresi içinde satış talep edilmezse dosya düşmeyebiliyor, yıllarca açık kalabiliyor.	Satış talep edilmeyen takip dosyaları düşecek, süresiz açık kalma engellenecek.