🏗️ Anayasa Mahkemesi’nden Önemli İmar Kararı: İmar Kanunu’nun 23. Maddesindeki “Teknik Altyapı Bedeli” Uygulaması İptal Edildi

Anayasa Mahkemesi, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23. maddesindeki “teknik altyapı bedeli” hükmünü iptal etti. Karar, belediyelerin ruhsat gelirlerini ve yapı izin süreçlerini doğrudan etkileyecek. İşte kararın gerekçesi, yürürlük tarihi ve etkileri.

📑 Makale İçeriği

Kararın Özeti
İptal Edilen Hüküm ve Anlamı
Anayasa Mahkemesi’nin Gerekçesi
Kararın Yürürlük Tarihi ve Uyum Süreci
Belediyeler ve Vatandaşlar Üzerindeki Etkileri
Değerlendirme: “Bedel Karşılığı Ruhsat Dönemi” Bitti Mi?
Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kararın Özeti

Anayasa Mahkemesi (AYM), 3 Haziran 2025 tarihli ve Esas No: 2024/211, Karar No: 2025/123 sayılı kararıyla, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan bir kısmı iptal etti.

Bu hüküm, teknik altyapısı tamamlanmamış alanlarda yapı ruhsatı alınabilmesi için, ruhsat başvuru sahiplerinden “teknik altyapı bedeli” adı altında ödeme yapılmasını öngörüyordu.

İptal Edilen Hüküm ve Anlamı

İptal edilen bölüm:

“…veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %25 peşin ödeyip geri kalan %75’ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de…”

Bu hüküm, belediyelere teknik altyapı eksik olsa bile belirli bedel karşılığı ruhsat verme imkânı tanıyordu.
AYM’nin kararıyla birlikte bu istisna hukuken ortadan kalktı.

Anayasa Mahkemesi’nin Gerekçesi

Mahkeme, iptale şu gerekçelerle karar verdi:

Mülkiyet hakkına aykırılık (Anayasa m. 35 ve 13):
Bedelin miktarı ve esasları kanunda açıkça belirlenmemişti. İdareye geniş ve sınırsız bir takdir yetkisi tanınması, vatandaşın mülkiyet hakkını ölçüsüz biçimde sınırlandırıyordu.
Yasama yetkisinin devredilmezliği (Anayasa m. 7 ve 11):
Temel haklara ilişkin sınırlamaların yasayla düzenlenmesi gerekirken, burada yönetmeliklerle belirlenen keyfi uygulamalar ortaya çıkıyordu.
Ölçülülük ilkesi ihlali:
Teknik altyapı bedeli, harç ve vergiye benzeyen mali bir yükümlülük oluşturmasına rağmen, herhangi bir hesaplama ölçütü içermiyordu.

AYM, bu nedenlerle hükmün oybirliğiyle iptaline karar verdi.

Kararın Yürürlük Tarihi ve Uyum Süreci

Karar, 13 Ekim 2025 tarihli ve 33046 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yürürlük tarihi: Yayım tarihinden 9 ay sonra, yani 13 Temmuz 2026.

Bu süre, belediyelerin ve ilgili kurumların yeni düzenlemelere uyum sağlaması için tanındı.

Belediyeler ve Vatandaşlar Üzerindeki Etkileri

🏛️ Belediyeler Açısından

Altyapı tamamlanmadan yapı ruhsatı verilemeyecek.
“Teknik altyapı bedeli” uygulaması kalktığı için gelir kalemlerinde azalma olabilir.
Ruhsat süreçlerinde gecikmeler yaşanabilir.

👷‍♂️ Vatandaşlar / Yapı Sahipleri Açısından

Artık altyapı tamamlanmadan ruhsat alınamayacak.
Daha önce ödenen bedeller için iade davaları açılabilir.
İnşaat izinleri ve yapı ruhsat süreçleri uzayabilir.

Değerlendirme: “Bedel Karşılığı Ruhsat Dönemi” Bitti Mi?

Bu karar, imar hukukunda önemli bir dönüm noktası.
Belediyelerin “altyapı bedeli” üzerinden ruhsat vermesi artık mümkün olmayacak.

Uzmanlara göre bu karar, “bedel karşılığı istisnai ruhsat” dönemini bitiriyor ve imar uygulamalarında hukuki güvenliği güçlendiriyor.

Hukukçular, kararın mülkiyet hakkı, idarenin yetki sınırları ve şehir planlaması açısından önemli bir denge kurduğunu belirtiyor.

SSS

1️⃣ Karar ne zaman yürürlüğe girecek?
13 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu tarihe kadar mevcut sistem uygulanmaya devam edecek.

2️⃣ Belediyeler teknik altyapı tamamlanmadan ruhsat verebilecek mi?
Hayır. İptal sonrası bu yetki kalkıyor.

3️⃣ Daha önce ödenen teknik altyapı bedelleri iade edilir mi?
Duruma göre idari dava açılarak iade talep edilebilir.

4️⃣ Bu karar yeni bir yasal düzenleme gerektiriyor mu?
Evet. Yürürlük süresi içinde TBMM’nin altyapı finansmanı için yeni bir kanuni düzenleme yapması bekleniyor.

Kaynaklar:

📢 Sonuç olarak:
Anayasa Mahkemesi’nin bu iptal kararı, imar mevzuatında teknik altyapı eksikliği bulunan alanlarda yapı ruhsatı verilmesine ilişkin süreci kökten değiştiriyor.
Hem belediyelerin hem yapı sahiplerinin bu yeni döneme hazırlıklı olması gerekiyor.