AİHM Yalçınkaya kararı ve sonuçları

Hukukçu Nimet Demir, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Yüksel Yalçınkaya hakkında verdiği kararın Türkiye’ye yansımalarını değerlendiriyor.

NİMET DEMİR

“…Yalçınkaya kararına geldiğimizde, AİHM Bank Asya’ya para yatırma, ByLock kullanımı, sendika ve dernek üyeliğiyle ilgili ulusal yargının yaklaşımının başvurulan davaya münhasır olmadığı, sistematik bir şekilde benzer tüm davalarda uygulandığını, bu yüzden kararın benzer diğer davalara da teşmil edilmesi gerektiğini Sözleşmenin 46. maddesi kapsamında bizzat gündeme getirmiş bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin İbrahim Er kararı ve AİHM Yalçınkaya kararındaki emsal dava vurgusu dikkate alındığında, Yalçınkaya kararındaki ölçülerin hem derdest davalarda dikkate alınması, hem de talep halinde karara bağlanmış ve kesinleşmiş hükümlerin ele alınarak yeniden yargılanmasında gözetilmesi gerekmektedir.

SONUÇ İTİBARİYLE

AİHM Yalçınkaya kararında; adil yargılama hakkının, dernek kurma hakkının ve ceza sorumluluğunun genel ilkelerinden olan suçta ve cezada kanunilik prensibinin ihlal edildiğini belirtmektedir. AİHM’in bu kararı 17 yargıçtan oluşan Büyük Daire tarafından verilmiştir ve kesindir. Karar gerekçesine baktığımızda, ihlali temellendiren argümanların tutarlı olduğunu, hukuki denetim sınırları içerisinde kalındığını, Mahkemenin geçmiş uygulamalarıyla paralellik arz ettiğini görmekteyiz. İhlale konu mahkûmiyet kararı on binlerce benzer davaya emsal olacak mahiyettedir. Anayasamızın 90 ve CMK’nın 311. maddeleri AİHM kararında belirtilen ihlalleri gidermeyi emretmektedir. Gönül ister ki yargımız, insan haklarını ve hukukun üstünlüğünü şiar edinmiş AİHM’in tecrübesinden süzülen ihlal kararlarını kerhen değil inanarak ve isteyerek kendine rehber edinsin.”

Yazının Tamamı Okumak İçin Tıklayın. https://www.karar.com/gorusler/aihm-yalcinkaya-karari-ve-sonuclari-1791961

Yalçınkaya kararında ortaya konulan ilkeler güncel yargılamalar kapsamında yargılanan herkes için emsal teşkil etmektedir.

AİHM’in Yalçınkaya kararının 418. Paragrafında ;
‘Bu kararın, Benzer dosyalar için Emsal olduğu, Türkiye’deki tüm mahkemelerde uygulanacağı, açıkça belirtildi.

418. Bu nedenle Mahkeme, gelecekte çok sayıda davada benzer ihlalleri
     tespit etmek zorunda kalmamak için, mevcut kararda tespit edilen kusurların,
     ilgili ve mümkün olduğu ölçüde, Türk makamları tarafindan daha geniş bir
     ölçekte yani mevcut başvuranın özel davasının ötesinde ele alınması
     gerektiği görüşündedir. Dolayısıyla, davalı Devlet’in Sözleşme’nin 46.
     maddesi kapsamındaki yükümlülüklerine uygun olarak, mevcut karardan,
     Özellikle ulusal mahkemeler önünde görülmekte olan davalarla sınırlı
     olmamak üzere, gerekli sonuçları çıkarmak ve burada ihlal bulgularına yol
     açan yukarıda tespit edilen sorunu çözmek için uygun olan diğer genel
     tedbirleri almak yetkili makamlara düşmektedir (bkz. yukarıdaki 414.
     paragraf; aynca bkz., gerekli uyarlamalarla, Guômundur Andri Astráðsson /
     İzlanda BD], No. 26374/18, § 314, 1 Aralik 2020).

Ceza Kanunumuzda Suç olmayan tüm fiillerden yargılanan herkes için bu karar EMSALDİR.

Yargılaması devam edenler bu emsal kararı kullanıp tahliye isteyebilirler!

AİHM ihlal kararı nedeniyle yargılamanın yenilenmesi mümkün müdür?

Hükmü kesinleşmiş olanlar için ise bu karar, yeniden yargılama sebebidir.

Hakkında ihlal kararı verilen başvurucular CMK’nın 311/1. maddesinin f bendi uyarınca yeniden yargılama talebinde bulunabileceklerdir.

İLGİLİ ;

➡️ AİHM Yalçınkaya Kararı – Türkçe Tercümesi

➡️ AİHM’nin vermiş olduğu kesin nitelikteki bütün kararlar AİHS 46. madde gereği ilgili olduğu devlet açısından bağlayıcıdır.

➡️ AİHM temyiz mahkemesi olmayıp kural olarak delil değerlendirmesi yapamaz. Ancak “keyfilik” ve “açık hata” AİHM’in temyiz mahkemesi olmama kuralının istisnalarıdır.

➡️ Yalçınkaya kararı sonrası kimler hangi başvuruları yapabilir?