Dilekçe Örnekleri Kira Artışı 2026 Kıdem Tazminatı Ceza Davaları Boşanma İcra Takibi İcra Takip Programı Tüketici Hakları Yargıtay Kararları
POPÜLER

Hükümlü ya da vekili iyi hal değerlendirme puanına itiraz ederken nelere dikkat etmelidir?

Hükümlü ya da vekili iyi hal değerlendirme puanına itiraz ederken nelere dikkat etmelidir?

Hükümlüler hakkında yapılan iyi hal değerlendirmelerinin objektif kriterlere dayanması ve puan kesintilerinin gerekçeli olması gerektiği hususunda Yargıtay kararı incelemesi ve hükümlü hakkında verilen dönem puanına itiraz ederken nelere dikkat etmeliyiz?

İyi hal değerlendirmesi 01.01.2021 tarihinde yürürlüğe giren “gözlem ve sınıflandırma merkezleri ile hükümlülerin değerlendirilmesine dair yönetmelik” hükümlerine göre yapılmaktadır ve yönetmeliğe göre hükümlünün iyi halli olup olmadığı puanlama sistemine göre belirlenmektedir. Alt ve üst eşik puanları belirleme yetkisi ise yönetmelikle Adalet Bakanlığına verilmiştir.

01.01.2025 tarihinden itibaren alt eşik puan 40, üst eşik puan ise 60 olarak uygulanacaktır.

Hükümlüler hakkındaki iyi hal kararlarını ise Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulları vermektedir.

Uygulamada hükümlülerden gerekçesiz olarak puan kesintisi yapıldığı, verilen puanların objektif kriterlere dayanmadığı, puanlama kriteri olarak gösterilen hususlarda puan verilmediği görülmekte ve bu husus hükümlülerin açığa, denetimliye ve koşullu salıverilmeye ayrılmalarına engel olmakta idi.

Konuya ilişkin olarak Yargıtay 1.CD  13.12.2024 tarihinde bu keyfiliğin önüne geçecek bir karar vermiştir.( 2023/7495 E, 2024/8437 K.)

Yargıtay’ın bu kararına konu olayda;

Hükümlü, idare ve gözlem kurulu tarafından verilen dönem puanına karşı İnfaz Hakimliğine şikayette bulunmuş, şikayeti kabul edilmiş, bu karara karşı ACM.ne yapılan itiraz reddedilmiş ve konu kanun yararına bozma yoluyla Yargıtaya taşınmıştır. 1.Ceza Dairesi, İnfaz Hakimliğinin;”… hükümlü hakkında iyileştirme planı hazırlanıp hazırlanmadığı, puanlamanın bu iyileştirme planına göre yapılıp yapılmadığı konusunda açıklama bulunmaması nedeniyle bir değerlendirme ve denetleme yapılamadığı, servis raporlarında puanlama kriteri olarak gösterilmesine rağmen, hükümlüye puan verilmediği, bu durumun hükümlüden kaynaklanmadığı, cezaevi idaresinden kaynaklandığı, hükümlüye tam puan verilmeyen durumlarda, bunun neden kaynaklandığının herhangi bir gerekçe gösterilmemesi nedeniyle tespit edilemediği, ….raporların denetime olanaklı olmadığı, ….yapılan puanlamanın usul ve yasaya uygun olmadığı” şeklindeki gerekçesini yerinde bularak kanun yararına bozma talebini reddetmiştir.

Ayrıca anılan kararda 1. Ceza Dairesi şu tespitlerde de bulunmuştur;

“… İdarenin işlem ve eylemleri ile aldığı kararların objektif ve yerinde, yasal mevzuata uygun olduğunun kabul edilebilmesi için mutlaka yasal bir dayanağının olması, işlemin yapılma ve kararın alınma gerekçesinin denetime imkan verecek nitelikte ve dosya içeriğine uygun olması gerekmektedir.

İdare ve gözlem kurulu tarafından yapılan değerlendirme ve alınan kararlarda esas alınması gereken ve belli bir süre gözleme ve değerlendirmeye dayalı olarak düzenlenen gelişim değerlendirme raporlarında, değerlendirmeye esas dönem içerisinde hükümlü hakkında yapılan gözlemler sonucu tespit edilen olumlu ya da olumsuz tutum ve davranışları ile ilgili uyapa kaydedilen bilgi ve belgelerin, iyileştirme planına göre gösterdiği gelişimin denetimine imkan verecek şekilde takdir hakkının objektif ve infaz dosyası içeriğine uygun olarak düzenlendiğini gösterecek nitelikte ve yeterlilikte olması gerekmektedir.

Şikayete konu yapılan işlem, faaliyet ya da alınan karar yasal ve yeterli gerekçeyi içermiyor, denetime imkan verecek nitelikte değil ya da gösterilen gerekçe dosya içeriğine uygun değil ise İnfaz hakimliğince yapılan faaliyetin durdurulmasına ya da ertelenmesine, yapılan işlemin ya da alınan kararın iptaline karar verilmesi gerekmektedir ancak yasanın İnfaz hakimliğine verdiği yetki gereğince bununla yetinilmeli idarenin yerine geçerek karar vermekten kaçınılmalıdır.

İnfaz hakimliğinin, idarenin yerine geçerek yerindelik denetimi yapması mümkün değil ise de, hükümlü hakkında düzenlenen gelişim değerlendirme raporunun mevzuata uygun şekilde düzenlenip düzenlenmediğini, değerlendirmeye esas dönem içinde gözlemlenen hükümlünün değerlendirmeye esas alınması gereken kriterlerde dikkate alınmak suretiyle olumlu ya da olumsuz olarak tespit edilen tutum ve davranışları sonucu yapılan puanlamada takdir hakkının objektif olarak kullanılıp kullanılmadığını, hükümlünün hakkında düzenlenen iyileştirme planına uyumu ile ilgili yapılan değerlendirmelerin ve puanlamanın iyileştirme planına uygun ve objektif olup olmadığını denetleme, bu konuda bir hukuka aykırılık varsa tespit ettiği hukuka aykırılıkları göstermek suretiyle değerlendirme yapması ve idarenin aldığı kararı iptal etmesi mümkündür”..

HÜKÜMLÜ HAKKINDA VERİLEN PUANA İTİRAZ EDERKEN NELERE DİKKAT EDELİM?

Uygulamada hükümlülere verilen dönem puanlarının tebliğ edildiği ancak ayrıntılı puanlama cetvelinin yani hangi tutum ve davranışlara artı puan hangilerine eksi puan verildiğine dair cetvelin tebliğ edilmediği bu durumda hükümlü ve vekillerinin dönem puanına karşı infaz hakimliğine itiraz ederken gerekçeli itiraz yazmakta zorlandıkları bilinmektedir. Peki bu durumda neler yapılabilir?

İyi halliliğin ne olduğu “Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine dair Yönetmelik” in 3/1-i maddesinde, 5275 sk.nun 89/1-2 ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik (eski adıyla infaz tüzüğü) in 109/1-2 maddelerinde tanımlanmıştır..Bu maddelerden yola çıkarak iyi halliliği şu şekilde maddelere ayırarak inceleyebiliriz;

Hükümlülerin iyi halli sayılabilmeleri için aşağıda 8 madde olarak sayılan hususlardan olumlu olanların kendilerinde bulunması, olumsuz olanların ise bulunmaması gerekir.Yani hükümlünün yapması gereken hususlar artı puan yapmaması gerekenler ise eksi puandır.

1- Ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uymaları (Bu kurallar 5275 sk.nun 33 ila 36. maddelerinde,Adalet Bakanlığı tarafından çıkartılan yönetmelik ve genelgelerde, cezaevi idaresi tarafından hazırlanıp bakanlıkça onaylanan iç yönetmelikte düzenlenmektedir.

2- Haklarını iyi niyetle kullanmaları (Bu haklar; avukat ve noterle görüşme  5275 sk. madde 59,Kültür ve sanat etkinliklerine katılma, ifade özgürlüğü madde 60, Kütüphaneden yararlanma madde 61, süreli ve süresiz yayınlardan yararlanma madde 62, hükümlünün barındırılması ve yatırılması madde 63,hükümlünün giydirilmesimadde 64, hükümlünün bakıma muhtaç çocuklarının barındırılması madde 65, hükümlünün telefon ile haberleşmesimadde 66, radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma madde 67, hükümlünün mektup,faks ve telgrafları alma ve göndermesi madde 68, hükümlünün dışarıdan gönderilen hediyeyi kabul etmesi madde 69, din ve vicdan özgürlüğü madde 70, muayene ve tedavi hakkı madde 71, beslenme hakkı madde 72) dır.

3- Yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmeleri (bu yükümlülükler; cezayı çekme, güvenlik ve iyileştirme programlarına uyma 5275 sk. Madde 26,sağlığın korunması kurallarına uyma madde 27, bina ve eşyanın korunması madde 28, hükümlülerin çalıştırılmasımadde 29,30 ve 31)

4- Uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olmaları (iyileştirme, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 86.maddesinde şu şekilde tanımlanmıştır; “hükümlülerin, kuruma girişinden salıverilmesine kadar geçen süre içerisinde, bedensel ve zihinsel sağlıklarını sürdürmeleri veya bunlara yeniden kavuşmaları için gerekli önlemlerin alınması, suçluluk duygusundan arınması, kişisel ve toplumsal gelişiminin sağlanması amacıyla uygulanacak, eğitim-öğretim, sağlık, psiko-sosyal hizmetler ile meslek edindirme, bireyselleştirilme, toplum yaşamıyla uyumlaşmasını ve geliştirilmesini sağlayacak programların tümüdür. Örneklemek gerekirse hükümlünün ceza infaz kurumu bünyesinde açılan eğitim-öğretim ve meslek edindirme kurslarına katılması,spor salonlarından ve kurum kütüphanesinden yararlanma imkanının verilmesi, konferans ve seminerlere katılması, iş yurtlarında çalıştırılması varsa hastalık ve bağımlılıklarının tedavi edilmesi,psiko sosyal servis ile görüşmeler yaparak terapiye tabi tutulması, açık ceza infaz kurumlarında örgün eğitime devam hakkı gibi faaliyetlerdir.

5- Tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme risklerinin düşük olması

6- Diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileriyle ilişkilerinin iyi olması,dışarıyla olan ilişkilerinin kötüye kullanılmaması (dışarıyla ilişkiden kasıt açık ve kapalı görüş, mektup gönderme ve alma ile telefon görüşme hakkıdır)

7- İşlediği suçtan dolayı pişmanlık duyması (hükümlünün işlediği suçtan dolayı pişmanlık duyup duymadığına psiko sosyal yardım servisi tarafından yapılan mülakatlar sonucu karar verilmektedir.)

8-Hükümlünün almış olduğu disiplin cezalarının idare ve gözlem kurulunca değerlendirilmesi; (5275 sk.nun 48/3b maddesi gereğince; Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça hükümlü hakkında koşullu salıverilme işlemi zaten yapılamamaktadır, dolayısıyla burada kastedilenin ,hükümlü hakkındaki disiplin cezası kaldırılmış olsa bile durumunun idare ve gözlem kurulunca değerlendirileceği hususudur)

Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine dair Yönetmelik’in 31/1 maddesi gereğince;

Hükümlülerin;

a) Katıldıkları eğitim-öğretim faaliyetleri, psiko-sosyal yardım programları, destekleyici programlar ile infaz sürecindeki tutum ve davranışları “artı puan”,

b) Aldığı disiplin cezaları “eksi puan”,şeklinde puanlanarak iyi hâl değerlendirmesine esas “gelişim puanı” belirlenir.

Bir hükümlü ya da vekili dönem puanına itiraz ederken yukarıda 8 madde olarak sayılan hususlara bakacak, hükümlüde olumlu hususlar var ve olumsuz hususlar yok ise bunlara değinerek itirazını yapabilecektir. Ayrıca itirazda hükümlü hakkında bir iyileştirme proğramı yapılıp yapılmadığı, puanlamanın bu iyileştirme proğramına uygun yapılıp yapılmadığı hususunun denetlenmesi de istenilecektir.(Yukarıda bahsi geçen Yargıtay kararına konu infaz hakimliği kararının gerekçesinden de alıntı yapılabilir) Hangi tutum ve davranışlara ne kadar puan verileceği CTE Genel Müdürlüğünce belirlenmekte olup bu belirleme yazısı  ve hükümlü hakkında İdare ve Gözlem Kurulunca düzenlenen puanlama cetveli görülmeden başka türlü itiraz etme imkanı da yoktur.

Yargıtay’ın bu kararını keyfiliğin önüne geçmesi bakımından olumlu buluyor, Cezaevi İdare ve Gözlem Kurullarınca dikkate alınacağını umuyoruz.

Esat Faruk Benli – Hukukçu

https://www.linkedin.com


SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Sanal Hukuk – Footer
HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com
Yukarı Çık