Vesayet İşlemleri ve Vasilik Süreci Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (2025)

Vesayet ve vasilik, kişilerin hukuki ve ekonomik güvenliklerinin sağlanması için Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiş önemli kurumlardır. Bu rehberde, vesayet işlemleri ve vasilik süreci hakkında en çok merak edilen soruları ve 2025 yılı güncel bilgilerini bulabilirsiniz.

Makale İçeriği

• Vesayet nedir?
• Vesayet makamı ve denetim makamı nedir?
• Vasi kime denir?
• Vasi tayin edilirken kimler tercih edilir?
• Boşanmış eş vasi olabilir mi?
• Bir kişi en fazla kaç kişiye vasilik yapabilir?
• Kurum çalışanı vasi olmayı kabul etmek zorunda mı?
• Vasinin görev süresi ve yenilenme koşulları
• Vasinin görevleri, hakları ve yapamayacakları
• E-Devlet işlemleri ve vasilik belgesi

1. Vesayet nedir?

Vesayet, kişilerin devlet tarafından korunmasını ve iş/işlemlerinin denetim altında tayin edilen organlarca yürütülmesini sağlayan hukuki bir müessesedir. Vesayet altına alınmayı gerektiren nedenler şunlardır:

1. 18 yaşından küçük olup velayet altında olmamak,
2. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı,
3. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşam tarzı veya malvarlığını kötü yönetme,
4. Bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezası,
5. Yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık hali (istek üzerine).

2. Vesayet makamı ve denetim makamı nedir?

Vesayet makamı Sulh Hukuk Mahkemesi, denetim makamı ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.

3. Vasi kime denir?

Vasi, vesayet makamı tarafından belirli bir süre için atanan, vesayet altındaki kişinin kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve onu hukuki işlemlerde temsil etmekle yükümlü kişidir.

4. Vasi tayin edilirken kimler tercih edilir?

Türk Medeni Kanunu m.414 ve m.415’e göre, vesayet altına alınacak kişinin eşi veya yakın hısımlarından biri vasilik şartlarını taşıyorsa öncelikle atanır. Ayrıca, vesayet altına alınacak kişinin veya ailesinin önerdiği kişiler de haklı bir engel olmadıkça öncelikli olarak değerlendirilir.

5. Kişinin boşandığı eşi vasi olabilir mi?

Boşanma, tek başına vasilikten azil sebebi değildir. Ancak menfaat çatışması varsa yeni bir vasi atanır. Önceden boşanmış eşin vasi olarak atanıp atanmayacağı, hakimin takdirindedir.

6. Bir kişi en fazla kaç kişiye vasilik yapabilir?

Kanunda kesin bir sayı sınırı yoktur. Ancak TMK m.417’ye göre, dört çocuğun velisi olanlar veya üzerinde vasilik görevi bulunanlar vasilikten çekinme hakkına sahiptir. Haklı sebepler ileri sürülerek itiraz edilebilir.

7. Vasi tayin edilen kurum çalışanı bu görevi kabul etmek zorunda mı?

TMK m.413 ve m.416’ya göre, vasiliğe engel nedeni olmayan ve aynı yerde oturan kişiler vasilik görevini kabul etmek zorundadır.

8. Vasi ne kadar süreyle atanır?

Vasi, kural olarak 2 yıl için atanır. Görev süresi her defasında 2 yıl daha uzatılabilir. 4 yıl dolduğunda vasi, vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir (TMK m.456).

9. Vasi neler yapabilir? Neler yapamaz?

10. E-Devlet işlemleri ve vasilik belgesi

Vesayet kararları e-Devlet üzerinden sorgulanabilir. Ancak vasi belgesi e-Devlet’ten doğrudan alınamaz. İlgili aile mahkemesi veya Sulh Hukuk Mahkemesi’nden temin edilir.

Diğer Önemli Sorular

• Vasi, vesayet altındaki kişinin borçlarından kendi malvarlığı ile sorumlu değildir.
• Vasi defteri tutulmazsa mahkeme tarafından görevden alınabilir (TMK m.483).
• Vasi, taşınmaz satışını mahkeme onayı ile açık artırma veya pazarlık usulüyle yapabilir.
• 18 yaş üstü engelli bireyler adına araç alımı mahkeme kararı ile yapılabilir.

Daha fazla bilgi için:

• E-Devlet Vesayet İşlemleri
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı