Vasi Nedir? Vasi Atanması ve İptali Şartları 2025”

Vasi nedir, kimler vasi olabilir, vasi atanması ve iptali nasıl yapılır? 2025 güncel rehberimizde vesayet süreci, vasinin görevleri, hakları ve en çok sorulan sorulara cevapları bulabilirsiniz.

Vasi Nedir? Vasi Atanması ve İptali ve Şartları 2025 — **Vasi Nedir? Vasi Atanması ve İptali**

Vasi İptali ve Vasiliğin Kaldırılması 2025 – Şartlar, Süreç ve Mahkeme Kararları

Makale İçeriği

Vasi Nedir? (TMK’ya Göre Tanım)

“Vasi”, Türk Medeni Kanunu (TMK) kapsamında, mahkeme tarafından atanan ve vesayet altındaki kişinin kişiliğini, malvarlığını ve haklarını korumakla yükümlü kişidir.
➡️ TMK m. 397’ye göre vesayet makamı Sulh Hukuk Mahkemesi, denetim makamı ise Asliye Hukuk Mahkemesidir.

—

Vasi kararı nasıl çıkarılır?

Vasi atanabilmesi için:

Sulh Hukuk Mahkemesi kararı gerekir.
Karar kesinleştikten sonra mahkeme kaleminden vasi belgesi alınır.

Kimlere Vasi Atanır? Vesayet Sebepleri

TMK m. 404-408’e göre şu kişiler için vasi atanabilir:

18 yaşından küçük olup velayeti olmayanlar,

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanlar,

Savurganlık, alkol/uyuşturucu bağımlılığı, kötü mal yönetimi olanlar,

Uzun süreli hapis cezası alanlar,

İstek üzerine: yaşlı, engelli veya kendini yönetemeyecek durumda olanlar.

—

Vasi Atama Süreci ve Öncelik Sırası

Vasi ataması Sulh Hukuk Mahkemesinde hasımsız dava ile yapılır.

Öncelik: eş → yakın hısımlar → önerilen kişiler. (TMK m. 414-415)

Dava süresi: ortalama 3-6 ay.

Mahkeme, yerleşim yeri, güvenilirlik ve çıkar çatışmasını dikkate alır.

—

Vasinin Görev ve Sorumlulukları

Vasi, kısıtlının menfaatlerini korumakla yükümlüdür. Görevleri:

Günlük yaşamın düzenlenmesi,

Malvarlığının yönetimi,

Hukuki işlemlerde temsil.

Olağan işlemleri yapabilir, ancak taşınmaz satışı, borçlanma gibi işlemler için mahkeme izni gerekir (TMK m. 462).

—

Kimler Vasi Olamaz ve Kaçınma Hakkı

Vasi olamaz: kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklılar, haysiyetsiz yaşam sürenler, menfaat çatışması olanlar, düşmanlık bulunanlar, ilgili hâkimler.
Vasilikten kaçınabilir: 60 yaş üstü, engelli/hasta olanlar, 4+ çocuğu olanlar, hâkimler/savcılar, bakanlar, milletvekilleri.

—

Vasi Süresi ve Ücret Hakkı

Vasi, 2 yıllığına atanır; 2 yıl sonunda yenilenebilir (TMK m. 456).

4 yıl üst üste görev yapan vasi, kaçınma hakkını kullanabilir.

Vasi, görev karşılığı ücret alabilir; bu ücret vesayet altındaki malvarlığından veya gerekirse Hazine’den karşılanır (TMK m. 457).

Vesayet Makamından İzin Alınması Gereken Durumlar

TMK m. 462’ye göre, vasinin aşağıdaki hallerde vesayet makamından (Sulh Hukuk Mahkemesi) izin alması zorunludur. Bu liste kanunda sayılmış olup, sınırlıdır:
Taşınmaz Malların Alım, Satım, Rehin Edilmesi veya Üzerinde Ayni Hak Kurulması: Kısıtlının gayrimenkul (arazi, ev vb.) alması, satması, ipotek ettirmesi veya irtifak hakkı gibi haklar kurulması için izin şarttır. Satış genellikle açık artırma yoluyla yapılır, ancak istisnai durumlarda pazarlıkla da mümkün olabilir.
Değerli Taşınır Malların Satımı veya Rehnedilmesi: Mücevher, sanat eseri gibi değerli eşyaların satışı veya temliki için izin alınmalıdır. Değersiz taşınırlar için vesayet makamının talimatıyla açık artırma yoluyla satış yapılabilir.
Kısıtlının Borç İkrar Etmesi veya Kefil Olması: Kısıtlının borç altına girmesi veya başkası için kefil olması yasaktır; izin alınmadan yapılamaz.

İşletmenin Devri veya Tasfiyesi: Kısıtlının sahip olduğu bir işletmenin devredilmesi veya kapatılması için izin gereklidir.

Kısıtlının Meslek veya Sanat İzni Alması: Kısıtlının bir meslek edinmesi veya sanat icra etmesi için vesayet makamının izni zorunludur. Bu izin verildiyse, ilgili olağan işlemler yapılabilir.

Kısıtlının Yerleşim Yerinin Değiştirilmesi: Kısıtlının ikametgahının değiştirilmesi (örneğin başka şehre taşınması) için izin alınmalıdır. Vasi atanmasından sonra yerleşim yeri, kısıtlama kararı veren vesayet makamının bulunduğu yerdir ve değişiklik izne tabidir.

Dava Açma, Sulh Olma, Tahkim veya Konkordato Yapılması: Kısıtlının adına dava açılması, uzlaşma yapılması, tahkim anlaşması veya iflas erteleme için izin şarttır. Acele hallerde vasi geçici önlemler alabilir, ancak izni derhal bildirmelidir. Davaya son verme (feragat) gibi işlemler de izne tabidir.

Diğer Önemli İşlemler: Kanunda belirtilenler dışında, kısıtlının menfaatini etkileyecek önemli mali veya şahsi işlemler (örneğin noterlik işlemleri) için de izin alınması gerekebilir. Nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve mahkemeler, vesayeti gerektiren bir durumu öğrenirse hemen vesayet makamına bildirmek zorundadır.
Bu işlemler için vasi, Sulh Hukuk Mahkemesine dilekçe ile başvurur. Dilekçe, işlemin gerekçesini, kısıtlının menfaatini ve delilleri içermelidir. Mahkeme, izni kısıtlının korunması amacıyla verir veya reddeder.

Hem Vesayet Hem Denetim Makamından İzin Alınması Gereken Durumlar

Bazı işlemler için TMK m. 463’e göre, önce vesayet makamından (Sulh Hukuk) sonra denetim makamından (Asliye Hukuk) izin alınmalıdır. Bu, işlemin daha sıkı denetlenmesini sağlar:

Evlat Edinme veya Evlat Edinilme: Kısıtlının evlat edinmesi veya evlatlık alınması.
Vatandaşlığa Girme veya Çıkma: Kısıtlının vatandaşlık işlemleri.

İşletmenin Devri/Tasfiyesi veya Ortaklığa Girme: Kişisel sorumluluk gerektiren ortaklıklara girmek veya önemli sermaye ile şirkete ortak olmak.

Ömür Boyu Aylık/Gelir Bağlama veya Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmeleri: Kısıtlının bu tür sözleşmeler yapması.

Mirasın Kabulü, Reddi veya Miras Sözleşmesi Yapılması: Miras işlemlerinde izin zorunludur.
Küçüğün Ergin Kılınması: Küçük yaşta ergin ilan edilmesi.

Vasi ile Kısıtlının Arasında Sözleşme Yapılması: Çıkar çatışmasını önlemek için.
Bu durumlarda, vesayet makamının izni alındıktan sonra denetim makamına başvurulur. Denetim makamı, vesayet makamının görüşünü dikkate alır ancak bağımsız karar verir.

Vesayet Makamından İzin Alınmazsa Ne Olur?

İzin olmadan yapılan işlemler, kısıtlının kendi başına yaptığı işlem gibi geçersiz sayılır ve vasi sorumlu tutulur. Mahkeme, zararı tazmin ettirebilir.
Vesayeti Gerektiren Haller: Vesayet, TMK m. 404-407’ye göre yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, savurganlık, bağımlılık, kötü yaşam tarzı veya isteğe bağlı olarak uygulanır. Vasi atanması Sulh Hukuk Mahkemesinde dava ile yapılır.
Uygulama: İzin başvurusu, kısıtlının yerleşim yerine göre yetkili Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır. Süreç, delillere ve mahkeme takdirine göre değişir. Güncel mevzuat için resmi kaynaklara (örneğin Adalet Bakanlığı veya e-Devlet) başvurun, zira yasal değişiklikler olabilir.

—

Vasi İptali Nedir?

Vasi, görevini kötüye kullanırsa, menfaat çatışması ortaya çıkarsa veya yetersiz kalırsa mahkeme kararıyla görevden alınabilir. Buna vasi iptali denir.

—

Vasi İptali Davası Nasıl Açılır?

Vasi iptali, Sulh Hukuk Mahkemesinde açılır.

Başvurucular: kısıtlı kişi (ayırt etme gücü varsa), yakın hısımlar, Cumhuriyet Savcısı veya mahkeme kendiliğinden.

Kararlara karşı 10 gün içinde Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilir.

—

Vasi Değişikliği ve İtiraz Hakkı

Vasi değişikliği, vasinin görevi kötüye kullanması, çıkar çatışması veya yetersizliği hâlinde talep edilebilir.

Mahkeme gerekli gördüğünde resen de değiştirebilir.

İtiraz süresi 10 gündür.

Vasi iptali için ne gerekli?

Vasi iptali, vasinin görevini kötüye kullanması, görevini yerine getirememesi veya vesayet altındaki kişinin menfaatlerini zedelemesi durumunda gündeme gelir.
➡️ Bu durumda, vesayet altındaki kişi veya yakınları Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak vasiliğin kaldırılmasını talep edebilir. Başvurular avukat aracılığı ile de yapılabilir.

Vasi olmaktan nasıl vazgeçilir?

Türk Medeni Kanunu’nun 456. maddesi uyarınca:

Vasi kural olarak 2 yıl için atanır.
Süre, mahkeme tarafından ikişer yıl uzatılabilir.
4 yılın sonunda vasi, vasilikten kaçınma hakkını kullanarak görevi bırakabilir.

Vasilikten çekilme şartları nelerdir?

TMK 417. maddeye göre aşağıdaki kişiler vasilikten kaçınabilir:

60 yaşını doldurmuş olanlar,
Bedensel özrü olanlar,
4’ten çok çocuğun velisi olanlar,
Cumhurbaşkanı, TBMM üyeleri, Bakanlar Kurulu üyeleri,
Hakim ve savcılar.

Vasi iptali ne kadar sürer?

Vasi iptali süreci birkaç ay ile 120-331 gün arasında değişebilir.
Bu süre, mahkemenin iş yükü ve dosyanın durumuna göre uzayabilir.

Vasi ücreti ve maaşı ne kadardır?

Vesayet altındaki kişinin malvarlığı varsa mahkeme vasinin ücretini belirler.
2025 yılında ortalama 3.000 – 5.000 TL arasında değişmektedir.
Eğer malvarlığı yoksa, ücret Hazine tarafından ödenebilir.

Vasilik kendiliğinden kalkar mı?

TMK’nın 480. maddesine göre, süresi uzatılmayan vasilik kendiliğinden sona erer.
Ancak Yargıtay, mahkeme kararı alınmamışsa vasiliğin zımnen devam edebileceği görüşündedir.

Vasi değişikliği nasıl yapılır?

Vasi değişikliği, mahkemeye başvuru ile mümkündür.
Talepte bulunabilecek kişiler:

Vesayet altındaki kişi,
Yakın akrabaları (anne, baba, kardeşler),
Diğer ilgililer.

Vasilik e-Devlette görünür mü?

Evet. “Vasi Belgesi Sorgula” hizmeti üzerinden e-Devlet ile görüntülenebilir.

Vasi kararı kaç yıl geçerlidir?

Vasi, kural olarak 2 yıl için atanır.
Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından ikişer yıl daha uzatılabilir.

Vasisi olan kişi hangi işlemleri yapamaz?

Vasi şu işlemleri hiçbir şekilde yapamaz:

Vesayet altındaki kişiye kefil olmak,
Vakıf kurmak,
Önemli bağışlarda bulunmak.

Vasinin tapuda yapabileceği işlemler

Vasi, taşınmaz işlemlerinde vesayet makamı kararı ve denetim makamı onayı olmadan işlem yapamaz.
Satışlar, açık artırma veya pazarlık usulüyle yapılabilir.

Vasi görevini yerine getirmezse ne olur?

TMK 454 ve 483. maddelerine göre:

Vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını iyi yönetmelidir.
Defter tutmaz veya görevini yerine getirmezse, vesayet makamı tarafından görevden alınır.

Vasinin cezai sorumluluğu nedir?

Türk Ceza Kanunu 155/2. maddesi uyarınca,

Vesayet altındaki kişinin malvarlığını kötüye kullanan vasiye 1–7 yıl hapis cezası ve adli para cezası verilebilir.

Dilekçe Örnekleri

Güncel Yargıtay Kararları ile Uygulama Örnekleri

Sık Sorulan Sorular

❓ Vasi nasıl iptal edilir?
➡️ Sulh Hukuk Mahkemesine başvurularak.

❓ Vasi istifa edebilir mi?
➡️ 4 yılın sonunda vasiliği bırakma hakkı vardır.

❓ Vasilik davası geri çekilebilir mi?
➡️ Vesayet kamu düzenine ilişkin olduğundan, dava geri çekilemez.

❓ Vasisi olan kişi boşanabilir mi?
➡️ Anlaşmalı boşanamaz, dava çekişmeli açılmalıdır.

✅ Bu yazı sanalhukuk.org tarafından hazırlanmıştır. Daha fazla içtihat ve bilgi için bizi takip edin.

İlgili

SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.