Eşler Arasındaki Mal Rejiminin Kurulması, Değiştirilmesi, Tasfiyesi ve Üçüncü Kişi Alacaklıların Dava Hakkı (TMK 213 ve Yargıtay Kararları Işığında 2025 Güncel Rehber)

Güncelleme Tarihi: 2025
Kategori: Boşanma Hukuku – Mal Rejimi
Kaynak: sanalhukuk.org

Yargıtay kararları ve dava dilekçeleri içeren Türk hukuk içerikleri görseli, adil yargı ve hukuk uygulamalarını temsil eden simgelerle doludur. — **Eşler Arasındaki Mal Rejiminin Tasfiyesi**

Makale İçeriği

TMK 213. Madde: Alacaklıların Korunması
Eşler Arasında Mal Rejiminin Kurulması ve Değiştirilmesi
Önceki Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Üçüncü Kişi Alacaklıların Konumu
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararı 2021/7048 E., 2022/5951 K.
Alacaklı Bankaların Dava Açma Hakkı – Somut Olayın Özeti
Uygulamada Dava Süreci ve TMK 213 Kapsamında Yükümlülükler
İlgili Yargıtay ve Hukuk Genel Kurulu Kararları
Sonuç: Üçüncü Kişi Alacaklıların Mal Rejimi Tasfiyesine Katılım Hakkı
Sık Sorulan Sorular (SSS)

TMK 213. Madde: Alacaklıların Korunması

Türk Medeni Kanunu’nun 213. maddesi, eşler arasındaki mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya sona erdirilmesi süreçlerinde üçüncü kişilerin (örneğin bankalar, ticari alacaklılar) zarar görmemesini güvence altına alır.

Madde hükmü açık şekilde belirtir:

“Mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, eşlerden birinin veya ortaklığın alacaklılarının, üzerinden haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz. Kendisine böyle mallar geçmiş olan eş, borçlardan kişisel olarak sorumludur; ancak, söz konusu malların borcu ödemeye yetmediğini ispat ettiği takdirde, bu ölçüde kendisini sorumluluktan kurtarabilir.”

Bu hüküm, alacaklıların korunması ilkesini esas alır ve eşlerin kendi aralarındaki mal paylaşımı yoluyla alacaklıları zarara uğratmalarını engeller.

Eşler Arasında Mal Rejiminin Kurulması ve Değiştirilmesi

Eşler, TMK 202-206 hükümlerine göre aralarında:

Edinilmiş mallara katılma rejimi (yasal rejim),
Mal ayrılığı,
Paylaşmalı mal ayrılığı,
Mal ortaklığı
rejimlerinden birini seçebilirler.

Bu rejimin evlilik süresince değiştirilmesi veya boşanma ile sona erdirilmesi mümkündür. Ancak bu değişiklik, üçüncü kişilerin alacak hakkını bertaraf edecek şekilde yapılamaz.

Yani eşler, “malları ben aldım – senin adına geçsin” gibi bir düzenlemeyle alacaklıdan mal kaçırma amacı güdemez. Aksi halde TMK 213 devreye girer ve alacaklı dava açarak hakkını koruma altına alabilir.

Önceki Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Üçüncü Kişi Alacaklıların Konumu

Mal rejimi tasfiyesi genellikle boşanma ile gündeme gelir.
Tasfiye sırasında eşlerden biri diğerine katılma alacağı, değer artış payı gibi taleplerde bulunabilir.

Ancak bu süreçte borçlu eşin alacaklıları, tasfiye sonucunda diğer eşe devredilen malların aslında kendilerine karşı borçtan kaçırma amacıyla devredildiğini ileri sürebilir.
Bu durumda üçüncü kişi alacaklı, TMK 213. maddeye dayanarak dava açabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararı 2021/7048 E., 2022/5951 K.

Bu konuda emsal niteliğinde olan karar şöyledir:

“Eşler arasındaki mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi halinde, üçüncü kişi olan alacaklı hakkını alabilmek için dava açabilir.”

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2021/7048 E., 2022/5951 K., 16.06.2022)

Yargıtay bu kararında, TMK 213. madde gereğince alacaklıların dava açma hakkı bulunduğunu, bölge adliye mahkemesinin aksi yöndeki kararını bozarak net bir içtihat oluşturmuştur.

Alacaklı Bankaların Dava Açma Hakkı – Somut Olayın Özeti

Somut olayda, bir banka, borçlu eşin mal paylaşımı sırasında mallarını diğer eşe devrederek borçtan kaçtığını ileri sürmüş ve dava açmıştır.
İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, BAM reddetmiş; ancak Yargıtay, alacaklının dava hakkı olduğunu açıkça belirtmiştir.

Bu karar, özellikle boşanma sonrasında mal devri ile alacaklılardan mal kaçırma girişimlerinde sıklıkla uygulanmaktadır.

Uygulamada Dava Süreci ve TMK 213 Kapsamında Yükümlülükler

Alacaklı, TMK 213’e dayanarak:

Borçlu eşin tasfiye sonucu diğer eşe devrettiği malların haczedilmesini,
İİK 283/1 gereği satışına karar verilmesini,
veya alacağının bu mallardan tahsilini talep edebilir.

Kendisine mal geçen eş ise ancak şu durumda kurtulabilir:
“Bu malların borcu ödemeye yetmediğini ispat ederse.”

Bu düzenleme, mal rejiminin kötüye kullanılmasını önleyici bir nitelik taşır.

İlgili Yargıtay ve Hukuk Genel Kurulu Kararları

Yazının bütünlüğü içinde aşağıdaki Yargıtay kararları da konuyla doğrudan bağlantılıdır:

Sonuç: Üçüncü Kişi Alacaklıların Mal Rejimi Tasfiyesine Katılım Hakkı

Yargıtay’ın 2022 tarihli içtihadı ile artık tartışmasızdır:
Üçüncü kişi alacaklılar, eşler arasındaki mal rejimi tasfiyesi işlemleri sonucunda haklarını korumak için dava açabilirler.

Bu karar, özellikle:

Bankalar, finans kurumları, ticari alacaklılar,
Boşanma sonrası mal kaçırma iddiası bulunan durumlarda
önemli bir hukuki dayanak sağlar.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Üçüncü kişi alacaklı kimdir?
Eşlerden birinin borçlu olduğu kişi veya kurumdur (örneğin banka, şirket, şahıs).

2. Alacaklı, boşanma davasına dahil olabilir mi?
Doğrudan boşanma davasına değil; ancak mal rejimi tasfiyesi işlemi sonucu oluşan durumdan zarar görüyorsa, TMK 213’e dayanarak ayrı dava açabilir.

3. Bu davayı hangi mahkemede açar?
Aile mahkemesinde, borçlu eşe ve mal devralan diğer eşe karşı açılır.

4. Eşin üzerine geçen mallar haczedilebilir mi?
Evet. Eğer mal devri alacaklıyı zarara uğratıyorsa, İİK 283 uyarınca haciz ve satış kararı verilebilir.

5. Eş, sorumluluktan nasıl kurtulabilir?
Kendisine geçen malların borcu ödemeye yetmediğini ispat ederse.

mal rejiminin tasfiyesi davası, TMK 213, alacaklıların korunması, boşanma sonrası mal paylaşımı, Yargıtay mal rejimi kararı 2025, alacaklı dava açabilir mi, mal kaçırma boşanma sonrası, eşin üzerine mal devri, edinilmiş mallara katılma rejimi, sanal hukuk

Hazırlayan: sanalhukuk.org – Hukuki Bilgi ve İçtihat Platformu
📚 Daha fazla içtihat için: https://sanalhukuk.org