Terekenin Tespiti Davası: Miras Bırakanın Malvarlığının Tespiti ve Yargıtay Kararları 2025

Makale İçeriği

Kimler Dava Açabilir?
Dava Açma Şartları ve Süresi
Prosedür: Malvarlığı Nasıl Tespit Edilir?
Tereke Defteri ve Koruma Önlemleri
Yargı Kararları (Yargıtay Örnekleri)
Terekenin Tespiti – Sık Sorulan Sorular (SSS)
Terekenin Aktif ve Pasif Unsurları Tablosu
Sonuç ve Tavsiyeler

Terekenin Tespiti Nedir?

Türkiye’de miras bırakanın (murisin) ölüm anındaki tüm malvarlığının (aktif ve pasif unsurların) eksiksiz tespiti, Terekenin Tespiti Davası yoluyla gerçekleştirilir. Bu dava, Türk Medeni Kanunu (TMK) md. 589 ve devamı hükümleriyle düzenlenmiş olup, delil tespiti niteliğinde bir koruma önlemidir.

Amaç:

Mirasçıların hak kaybını önlemek,
Terekeyi (miras bırakanın malvarlığı) korumak,
İlerideki miras paylaşımı ihtilaflarına kaynak oluşturmaktır.

Dava, mal paylaşımına ilişkin hüküm vermez; yalnızca ölüm tarihindeki durumu belirler ve tereke defteri tutulmasını sağlar.

Kimler Dava Açabilir?

Yasal veya atanmış mirasçılar: Her mirasçı ayrı ayrı veya toplu halde dava açabilir; zorunlu dava arkadaşlığı yoktur.
Miras bırakanın veya mirasçıların alacaklıları: Haklarını korumak amacıyla katılabilirler.

Dava, mirasçıların malvarlığını tam bilmemesi (gizli hesaplar, yurt dışı mallar) durumunda özellikle önemlidir. Mirası reddeden mirasçının çocukları da taraf olabilir.

Dava Açma Şartları ve Süresi

Görevli Mahkeme: Sulh Hukuk Mahkemesi
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi. Yurtdışı yerleşimde, malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (MÖHUK md. 43)
Süre: Hak düşürücü süre yoktur; tereke paylaşılmadığı sürece her zaman açılabilir. TMK md. 590’daki 1 aylık süre (vesayet durumlarında defter tutulması) düzenleyici niteliktedir, zorunlu değildir.
Masraflar: Maktu harca tabidir (2024 itibarıyla yaklaşık 2.000 TL); tebligat, keşif ve bilirkişi avansları terekeye yüklenir.

Prosedür: Malvarlığı Nasıl Tespit Edilir?

Dava Dilekçesi ve Başlangıç:
Mirasçılar, murisin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine dilekçe ile başvurur. Dilekçede bilinen mallar listelenir; bilinmeyenler için araştırma talep edilir.
Mahkemenin Araştırma Yöntemleri:
- Müzekkere Yazma: Tapu, bankalar, SGK, trafik tescil, vergi daireleri, ticaret sicili ve yurt dışı konsolosluklar araştırılır. Kurumlar cevap vermekle yükümlüdür; gecikme bozma sebebidir.
- Keşif ve Bilirkişi İncelemesi: Yerinde inceleme ve piyasa değer tespiti yapılır.
- Taraf Beyanları: Mirasçılar ve alacaklılar dinlenir; deliller sunulur.
- Yurt Dışı Araştırma: Yurt dışı banka hesapları veya şirket malları da araştırılır; eksiklik bozma sebebidir.

Tereke Defteri ve Koruma Önlemleri

Tespit edilen unsurlar tereke defterine kaydedilir (değer yazılmaz, yalnızca varlık belirtilir).
Muhafazası zor mallar (bozulabilir eşyalar) satılır ve parası bankaya yatırılır; altın gibi ziynetler mahkeme kasasına alınır; diğer mallar mühürlenir veya yediemine teslim edilir.
Terekeye dahil olmayan unsurlar (intifa hakkı, manevi tazminat alacakları) not edilir; mirasçılara intikal etmez.
Süreç sonunda veraset ilamı alınabilir; paylaşım için ortaklığın giderilmesi davası açılır.

Dava, çekişmesiz yargı işi olup nihai hüküm niteliğinde değildir; temyiz edilemez, ancak usul hataları için itiraz mümkündür.

Yargı Kararları (Yargıtay Örnekleri)

Yargıtay 14. HD, 2021/715 E., 2021/2143 K. (2021): Tereke tespit davaları delil tespiti niteliğindedir; istihkak davası niteliğinde değildir. Tereke Tespiti Süresiz İstenebilir; Paylaşım Yapılana Kadar Mümkündür (Karar İçin Tıklayın)
Yargıtay 14. HD, 2016/6394 E., 2019/5096 K. (11.06.2019): Yurt dışı hesaplar ve şirket malları da araştırılmalıdır. Karar İçin Tıklayın
Yargıtay 14. HD, 2016/10586 E., 2019/5233 K. (16.09.2019): Koruma önlemi olarak terekenin tespiti süresiz olarak talep edilebilir. Karar İçin Tıklayın
Yargıtay 14. HD, 2017/3091 E., 2021/1501 K. : Tereke tespiti ve defter tutma davalarında, mirasbırakanın alacaklıları dava sürecine müdahil olamaz; bu davalar sadece mirasın tespitine yöneliktir ve delil niteliği taşır.
Karar İçin Tıklayın
Yargıtay 14. HD, 2018/4758 E., 2018/7718 K. (13.11.2018): Mirası reddeden mirasçının çocukları davaya taraf olmalıdır. Karar İçin Tıklayın
Yargıtay 14. HD, 2016/527 E., 2018/5514 K. (11.09.2018): Kurumlara yazılan müzekkerelere cevap zorunludur. Terekenin Tespiti Davasında Resmi Kurum ve Mirasçıların Bilgi Verme Yükümlülüğü Karar İçin Tıklayın
YHGK, 2010/1-360 E. (2010): Net tereke hesabı piyasa değerine göre yapılır. Net terekenin hesaplanmasında, terekeyi oluşturan tüm unsurların mirasın açıldığı tarihteki, başka bir anlatımla miras bırakanın ölümü tarihindeki rayiç değerlerinin, gerçek sürüm değerlerinin nazara alınması gerekir.
Borca batık tereke durumunda (TMK md. 605/2), mirasın hükmen reddi dava ile birleştirilebilir.

Terekenin Tespiti – Sık Sorulan Sorular

Soru 1: Terekenin tespiti davası nedir?
Cevap: Miras bırakanın ölüm anındaki tüm malvarlığının mahkeme tarafından tespit edilmesidir. Mal paylaşımı yapmaz; delil tespiti niteliğindedir.

Soru 2: Kimler terekenin tespiti davası açabilir?
Cevap: Yasal/atanmış mirasçılar, alacaklılar ve mirası reddeden mirasçının çocukları.

Soru 3: Dava süresi ne kadardır?
Cevap: Hak düşürücü süre yoktur; vesayet durumunda defter tutulması için TMK m. 590’daki 1 aylık süre düzenleyici niteliktedir.

Soru 4: Tereke defteri ile tespit arasındaki fark?
Cevap: Tespit, delil amaçlıdır; defter, malların korunması için vesayet makamınca tutulur.

Soru 5: Yurt dışı mallar ve hesaplar tespit edilir mi?
Cevap: Evet, mahkeme araştırmakla yükümlüdür.

Soru 6: Mallar satılabilir mi?
Cevap: Bozulabilir veya muhafazası zor mallar satılabilir; parası bankaya yatırılır; ziynet ve nakitler kasada korunur.

Soru 7: Tespit nihai hüküm müdür?
Cevap: Hayır, delil tespiti niteliğindedir; eksikler sonradan dava konusu edilebilir.

Terekenin Aktif ve Pasif Unsurları Tablosu

Kategori | Örnek Unsurlar | Açıklama

Aktif Malvarlığı Gayrimenkuller, banka hesapları, nakit, menkul kıymetler, alacaklar, şirket hisseleri, araçlar Mahkeme piyasa değerini bilirkişi raporuyla tespit eder.

Pasif Unsurlar Borçlar, cenaze giderleri, nafaka yükümlülükleri, vergi borçları, vesayet masrafları Aktiften çıkarılarak net tereke bulunur.

Koruma Tedbirleri Mühürleme, yediemine teslimi, bozulabilir malların satışı, nakit ve ziynetlerin kasada saklanması Tereke güvenliği sağlanır.

Sonuç ve Tavsiyeler

Terekenin tespiti, miras sürecinin temel adımıdır; özellikle karmaşık malvarlıklarında (yurt dışı unsurlar, gizli transferler) vazgeçilmezdir. Dava ile tespit edilenler, tenkis veya indirim davalarına delil olur.

Tavsiyeler: