---

65 Yaş Üstüne Noterde Sağlık Raporu Zorunluluğu Ayrımcılık mıdır? – TİHEK Kararı 2025

TİHEK, 65 yaş üstü kişilerden noterde vekâletname düzenlerken sağlık raporu istenmesini yaş temelinde ayrımcılık olarak değerlendirdi. Noterlik işlemlerinde fiil ehliyeti, sağlık raporu şartı, yaş ayrımcılığı ve güncel uygulamaları bu kapsamlı yazıda inceleyin.

---

Makale İçeriği

• 65 Yaş Üstüne Sağlık Raporu İstenmesi Ayrımcılık mı?
• Başvurunun Konusu ve Olayın Özeti
• Türkiye Noterler Birliğinin Görüşü
• İlgili Mevzuat
• TİHEK’in Değerlendirmesi
• Kararın Sonucu ve Önemi
• Bu Karar Noter İşlemlerini Nasıl Etkileyecek?
• Sık Sorulan Sorular

---

65 Yaş Üstüne Sağlık Raporu İstenmesi Ayrımcılık mı?

2025 tarihli Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) kararı, 65 yaş üstü bireylerden noter işlemlerinde rutin şekilde sağlık raporu istenmesini yaş temelinde ayrımcılık olarak değerlendirdi.

TİHEK’e göre:

➡️ Tek başına yaş sınırı esas alınarak herkes için zorunlu rapor şartı getirilemez.
➡️ Noterin rapor istemesi ancak somut şüphe, iddia, ihbar veya görünür bir durum varsa mümkündür.

Bu karar, Türkiye’de yıllardır tartışılan “65 yaş raporu” uygulamasına önemli bir açıklık getirdi.

---

Başvurunun Konusu ve Olayın Özeti

Başvuru sahibi İ.P., 14.06.2024’te Kadıköy’de bir noterlikte vekâletname çıkarmak isterken, “65 yaş üstü herkesten sağlık raporu istendiği” gerekçesiyle işlem yapıldıramadığını belirterek TİHEK’e başvurdu.

Başvuran:

• Aktif olarak Üniversitede Dekanlık yaptığını,
• Muayenehane işleten bir profesör olduğunu,
• Akli melekelerinde herhangi bir sorun bulunmadığını,
• Buna rağmen yaşı sebebiyle işlem yapılmadığını

belirtti.

Türkiye Noterler Birliği (TNB) ise savunmasında:

“65 yaş üstünden rutin rapor istenemez; ancak somut şüphe varsa istenebilir.”

diyerek ilgili noterlik uygulamasının hatalı görülebileceğini ifade etti.

---

Türkiye Noterler Birliği’nin Görüşü: ‘Rutin Uygulama Hukuka Aykırı’

TNB, TİHEK’e gönderdiği görüş yazısında çok önemli noktalara yer verdi:

📌 1. 65 yaş üstü herkesten rapor istenmesi yanlıştır

Bu durum hem haysiyet kırıcı, hem de ayrımcı bir uygulamadır.

📌 2. Rapor isteyebilmek için şu şartlardan biri olmalıdır:

• İşlem anında kişinin temyiz kudretine dair makul şüphe,
• Görünür bir zihinsel yetersizlik,
• İhbar/şikâyet,
• Somut iddia.

📌 3. 2003 tarihli Yüksek Sağlık Şurası kararı da bunu teyit etmiştir.

TNB ayrıca kendi genelgesine göre:

“65 yaş gerekçe gösterilerek tek başına rapor istenemez.”

---

İlgili Mevzuat

Anayasa m.10 – Kanun Önünde Eşitlik

Yaş dahil hiçbir nedenle ayrımcılık yapılamaz.

Anayasa m.48 – Sözleşme Özgürlüğü

Herkes hukuki işlem yapma özgürlüğüne sahiptir.

6701 sayılı Kanun – TİHEK Kanunu

• Yaş temelli ayrımcılık açıkça yasaktır.
• Doğrudan ve dolaylı ayrımcılık hükümleri uygulanır.
• Ayrımcılık iddiasında ispat yükü, karine oluştuğunda muhataba geçer.

Noterlik Kanunu m.91

Noter, işlemin tarafının “yeteneği” hakkında makul şüphe duyarsa rapor isteyebilir.
Ancak herkese aynı muamelenin yapılması zorunlu değildir.

---

TİHEK’in Değerlendirmesi

TİHEK, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeleri değerlendirerek şu tespitlerde bulundu:

✔️ Başvuru sahibinden sadece yaşı nedeniyle işlem yapılmamıştır.

✔️ Noterlik, başvuranın temyiz kudretine dair somut bir şüphe ortaya koyamamıştır.

✔️ TNB genelgesi ve Yüksek Sağlık Şurası kararı açıkça ihlal edilmiştir.

✔️ Yaş temelli ayrımcılık yasağı ihlal edilmiştir.

TİHEK’e göre bu uygulama:

• Doğrudan ayrımcılık,
• Eşitlik ilkesinin ihlali,
• Sözleşme özgürlüğünün engellenmesi,
• Kamu hizmetine erişimin zorlaştırılması

sonuçlarını doğurmuştur.

---

Kararın Sonucu ve Önemi (TİHEK Kararı 2025/620)

TİHEK, ilgili noterliğin uygulamasının “yaş temelinde doğrudan ayrımcılık” olduğuna hükmetmiştir.

Noterlikten:

• Ayrımcı uygulamanın kaldırılması,
• Benzer uygulamaların tekrarlanmaması,
• Personelin bu konuda bilgilendirilmesi

istenmiştir.

---

Bu Karar Noter İşlemlerini Nasıl Etkileyecek?

1. 65 yaş raporu dönemi fiilen bitiyor mu?

Rutin uygulama hukuka aykırı kabul edilmiştir.

2. Noterler, şüpheyi somutlaştırmak zorunda

“Yaşlı görünüyordu” şeklindeki genel ifadeler yeterli değildir.

3. Kişinin mesleği, eğitimi, sosyal durumu dikkate alınmalıdır

Profesör, hekim veya aktif çalışan bir kişinin akıl sağlığına dair şüphe için ek gerekçe gerekir.

4. Kamu hizmetine erişimde engeller azalacak

Yaşlı bireylerin noter işlemleri kolaylaşacaktır.

Bu karar, benzer şikâyetler için emsal niteliğindedir.

---

Sık Sorulan Sorular

1. Noter 65 yaş üstünden sağlık raporu isteyebilir mi?

➡️ Hayır. Rutin şekilde isteyemez. Sadece somut şüphe varsa isteyebilir.

2. Şüphe hangi durumlarda oluşur?

• Beyanlarında tutarsızlık,
• İşlem konusu açısından sıra dışı risk,
• Net olarak görülen zihinsel yetersizlik,
• İhbar/şikâyet.

3. Noter rapor istemek için gerekçe göstermek zorunda mı?

➡️ Evet. Somut gerekçe sunmalıdır; aksi halde ayrımcılık yasağı ihlal edilir.

4. Ayrımcılığa uğrayan kişi ne yapabilir?

• TİHEK’e başvuru,
• İdari şikâyet yolu,
• Manevi tazminat davası
  gibi haklara sahiptir.

5. Bu karar bağlayıcı mıdır?

TİHEK kararları idare için uyulması zorunlu niteliktedir ve hukuki süreçlerde emsal olarak kullanılır.

---

Sonuç

TİHEK’in 2025/620 sayılı kararı, Türkiye’de uzun yıllardır tartışma konusu olan “65 yaş üstüne noter raporu” uygulamasına netlik getirmiş, yaş temelli ayrımcılığı açıkça tespit etmiştir. Noterlik işlemlerinde eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkeleri açısından son derece önemli bir karardır.