Çek tedavüle çıktıktan sonra ödenerek ilk cirantaya döndükten sonra tekrar tedavüle çıktığında ikinci tedavülden önceki ikinci cirantanın sorumluluğu bulunmamaktadır.

ÖZET:
Şikayetçi borçluya karşı müracaat borçlusu durumunda olan ilk cirantanın çeki ciro yoluyla eline geçirmesi ve yeniden tedavüle koyarak başkasına ciro etmesi mümkün ise de
Çekin, ilk ciranta tarafından ciro edildikten sonra, ikinci ciranta tarafından tekrar ilk cirantaya ciro edilmesi ve ilk cirantanın da 6102 sayılı TTK’nun 788. maddesi koşullarında yeniden çeki tedavüle çıkararak ciro etmesi halinde, ikinci tedavülden önceki ikinci cirantanın sorumluluğu kalmadığından, ikinci ciranta hakkında takip yapılamaz.
Bu durumda, keşideci ,lehtar ciranta ve ilk cirantanın takip alacaklısına karşı sorumluluğu vardır. Zira ilk ciranta, çeki yeniden tedavüle çıkarmakla, ciro etmeden önceki durumuna döndüğünden ikinci cirantanın sorumluluk zinciri içinde yer alması mümkün değildir.
Bu açıklamalardan sonra, somut olayın incelenmesinde;
Takip dayanağı çekin lehtar Paradise Tarım Sebze Meyve İth.İhr.Tic.San.Ltd.Şti. adına düzenlendiği, çekte ilk cironun lehtara ait olduğu ve borçlu dava dışı … Tarım Sebze ve Meyve Kom.Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün.İnş.Kuym.San.Tic.Ltd.Şti.ne ciro edildiği, ciranta … Tarım Sebze ve Meyve Kom. Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün. İnş. Kuym. San.Tic. Ltd. Şti tarafından şikayetçi borçlu … Nakliyat Meyve Suları Yaş Sebze Meyve Komisyonculuğu Oto Alım Satğm İnşaat Turizm Pazarlama San. Tic. Ltd Şti.ne ciro edildiği, şikayetçi ciranta tarafından da … Tarım Sebze ve Meyve Kom. Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün. İnş. Kuym. San.Tic. Ltd. Şti.ne geriye ciro edildiği ve son olarak dava dışı ciranta … Tarım Sebze ve Meyve Kom.Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün.İnş.Kuym.San.Tic.Ltd.Şti. tarafından takip alacaklısı Türk Ekonomi Bankası A.Ş.ye ciro edildiği görülmekle,
Çek tedavüle çıktıktan sonra ödenerek ilk cirantaya döndükten sonra tekrar tedavüle çıktığından ikinci tedavülden önceki ikinci cirantanın sorumluluğu açıklandığı üzere bulunmamakta, ancak keşideci,lehtar ciranta ve ilk ciranta ile takip alacaklısı hamil arasında sorumluluk bulunmaktadır. Zira ilk ciranta çeki yeniden tedavüle sokmakla ikinci cirantaya ciro etmeden önceki durumuna dönmüştür ve alacaklı tarafından ikinci ciranta hakkında takip yapılamayacağının kabulü gerekir.

Karar İçeriği

12. Hukuk Dairesi

2021/6329 E. , 2021/9560 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
Çeke dayalı kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe karşı borçlu … Nakliyat…Tic. Ltd. Şti.nin icra mahkemesine başvurusunda; takip dayanağı çekin 12/07/2018 olan keşide tarihinin 26/12/2018 olarak tahrif edilerek yeniden tedavüle çıkarıldığını, paraf imzanın keşideciye ait olmadığını, tahrifattan önceki tarihe göre sorumlu olduğunu, bu tarihe göre de çekin süresinde ibraz edilmeyip çek niteliğini yitirdiğini ileri sürerek takibin iptalini talep ettiği, mahkemece; çekin keşide tarihinin üzerinin çizildiği ve paraf imza atıldığı,paraf imzanın keşideciye ait olmadığı iddiasının şikayetçi borçlu tarafından ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle şikayetin reddine karar verildiği, borçlu tarafından ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye mahkemesince; keşide tarihinde yapılan değişikliğe ilişkin paraf imzanın bulunduğu çekin düzeltilen keşide tarihine göre süresi içinde ve usulüne uygun olarak ibraz edildiği gerekçesi ile istinaf isteminin HMK 353-(1)-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Şikayetçi borçluya karşı müracaat borçlusu durumunda olan ilk cirantanın çeki ciro yoluyla eline geçirmesi ve yeniden tedavüle koyarak başkasına ciro etmesi mümkün ise de çekin, ilk ciranta tarafından ciro edildikten sonra, ikinci ciranta tarafından tekrar ilk cirantaya ciro edilmesi ve ilk cirantanın da 6102 sayılı TTK’nun 788. maddesi koşullarında yeniden çeki tedavüle çıkararak ciro etmesi halinde, ikinci tedavülden önceki ikinci cirantanın sorumluluğu kalmadığından, ikinci ciranta hakkında takip yapılamaz. Bu durumda, keşideci ,lehtar ciranta ve ilk cirantanın takip alacaklısına karşı sorumluluğu vardır. Zira ilk ciranta, çeki yeniden tedavüle çıkarmakla, ciro etmeden önceki durumuna döndüğünden ikinci cirantanın sorumluluk zinciri içinde yer alması mümkün değildir.
Bu açıklamalardan sonra, somut olayın incelenmesinde;
Takip dayanağı çekin lehtar Paradise Tarım Sebze Meyve İth.İhr.Tic.San.Ltd.Şti. adına düzenlendiği, çekte ilk cironun lehtara ait olduğu ve borçlu dava dışı … Tarım Sebze ve Meyve Kom.Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün.İnş.Kuym.San.Tic.Ltd.Şti.ne ciro edildiği, ciranta … Tarım Sebze ve Meyve Kom. Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün. İnş. Kuym. San.Tic. Ltd. Şti tarafından şikayetçi borçlu … Nakliyat Meyve Suları Yaş Sebze Meyve Komisyonculuğu Oto Alım Satğm İnşaat Turizm Pazarlama San. Tic. Ltd Şti.ne ciro edildiği, şikayetçi ciranta tarafından da … Tarım Sebze ve Meyve Kom. Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün. İnş. Kuym. San.Tic. Ltd. Şti.ne geriye ciro edildiği ve son olarak dava dışı ciranta … Tarım Sebze ve Meyve Kom.Soğuk Hava Deposu Petrol Ürün.İnş.Kuym.San.Tic.Ltd.Şti. tarafından takip alacaklısı Türk Ekonomi Bankası A.Ş.ye ciro edildiği görülmekle, çek tedavüle çıktıktan sonra ödenerek ilk cirantaya döndükten sonra tekrar tedavüle çıktığından ikinci tedavülden önceki ikinci cirantanın sorumluluğu açıklandığı üzere bulunmamakta, ancak keşideci,lehtar ciranta ve ilk ciranta ile takip alacaklısı hamil arasında sorumluluk bulunmaktadır. Zira ilk ciranta çeki yeniden tedavüle sokmakla ikinci cirantaya ciro etmeden önceki durumuna dönmüştür ve alacaklı tarafından ikinci ciranta hakkında takip yapılamayacağının kabulü gerekir.
O halde, ilk derece mahkemesince resen İİK’nun 170/a maddesi uyarınca takibin şikayetçi borçlu yönünden iptaline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ve ilk derece mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
Kabule göre de; takip dayanağı olan çekin keşide tarihinde tahrifat yapıldığı iddiası keşideci tarafından ileri sürülmese dahi, çekin geçerliliği mutlak def’i mahiyetindeki bu iddiaya bağlı olduğundan muteriz borçlu (ciranta) tarafından alacaklı hamile karşı ileri sürülebilir. Mahkemece HMK’nun 266. maddesi uyarınca yöntemince bilirkişi incelemesi yaptırılarak, takibe dayanak çekin keşide tarihi altındaki imzanın, keşide yerinde mevcut keşideci imzası ile karşılaştırılıp aynı elin ürünü olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, paraf imzanın keşideciye ait olmadığı iddiasının şikayetçi borçlu tarafından ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle şikayetin reddine karar verilmesi de doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile, yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/1. maddesi uyarınca, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi’nin 28.04.2021 tarih ve 2021/48 E.-2021/1090 K. sayılı istinaf isteminin esastan reddine ilişkin kararının KALDIRILMASINA, Antalya 7. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 21.11.2019 tarih ve 2019/43 E.-2019/415 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de bölge adliye mahkemesine gönderilmesine, 02/11/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi