Bir günlük sigortalılığın tespitine ilişkin davalarda yasal hasımın SGK Başkanlığı olduğu- İşverenlerin taraf sıfatı…

Bir günlük sigortalılığın tespitine ilişkin davalarda yasal hasımın SGK Başkanlığı olduğu- İşverenlerin taraf sıfatı…

• ÖZET;
• Bir günlük sigortalılığın tespitine (Hizmet Tespiti) ilişkin davalarda yasal hasım SGK Başkanlığı olarak kabul edilmekte olup, bu tür davalarda işverenlerin taraf sıfatı bulunmamaktadır.
• Eldeki dava aslında sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemli olarak açılmış olup her ne kadar işverene davanın yöneltilmesi gerekmemekte ise de davacı tarafından işverene yöneltilmiş bir dava bulunması karşısında davalı yönünden de Mahkemece bir hüküm kurulması gerekirken hüküm kısmında davalı … Başkanlığı için “dava dışı işveren” denilmesi ve buna göre davalı … Başkanlığının yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

• 506 sayılı Kanunun 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.
• Eldeki dava dosyasında; davacı, davalı Kurum’da işlem gören davalı … Başkanlığı-(kapatılan … Belediyesi) ünvanlı işyeri nezdinde 16.10.1993 tarihinde 1(bir) gün süre ile çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir. İlk Derece Mahkemesince “davanın kabulüne, 01011199313986 sigorta sicil numaralı davacı …’ın, dava dışı işverene ait …-… sicil numaralı işyerinde, 16/10/1993 tarihinde bir gün süre ile hizmet akdine dayalı olarak ve asgari ücret karşılığında çalıştığının tespitine” karar verilmiş, davalı Kurum tarafından karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince “bir günlük sigortalılığın tespitine ilişkin davalarda yasal hasım SGK Başkanlığı olarak kabul edilmekte olup, bu tür davalarda işverenlerin taraf sıfatı bulunmamaktadır.
• Eldeki dava aslında sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemli olarak açılmış olup her ne kadar işverene davanın yöneltilmesi gerekmemekte ise de davacı tarafından işverene yöneltilmiş bir dava bulunması karşısında davalı yönünden de Mahkemece bir hüküm kurulması gerekirken hüküm kısmında davalı … Başkanlığı için “dava dışı işveren” denilmesi ve buna göre davalı … Başkanlığının yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi         

2022/8407 E.  ,  2022/11542 K.

“İçtihat Metni”

Mahkemesi : … Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, 1 (bir) günlük sigortalılık süresinin tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne şeklinde verilen karara karşı davalı … vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesince verilen kararın davalı … vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
506 sayılı Kanunun 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.
Eldeki dava dosyasında; davacı, davalı Kurum’da işlem gören davalı … Başkanlığı-(kapatılan … Belediyesi) ünvanlı işyeri nezdinde 16.10.1993 tarihinde 1(bir) gün süre ile çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir. İlk Derece Mahkemesince “davanın kabulüne, 01011199313986 sigorta sicil numaralı davacı …’ın, dava dışı işverene ait …-… sicil numaralı işyerinde, 16/10/1993 tarihinde bir gün süre ile hizmet akdine dayalı olarak ve asgari ücret karşılığında çalıştığının tespitine” karar verilmiş, davalı Kurum tarafından karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince “bir günlük sigortalılığın tespitine ilişkin davalarda yasal hasım SGK Başkanlığı olarak kabul edilmekte olup, bu tür davalarda işverenlerin taraf sıfatı bulunmamaktadır. Bu nedenle husumet yöneltilen … Belediye Başkanlığı yönünden pasif davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, sehven bu husus atlanarak bu davalı yönünden de davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu husus gerekçeli karar yazımı esnasında fark edilmekle, kısa karar ile gerekçeli karar birbirine aykırı hükümler içeremeyeceğinden düzeltilememiş; yalnızca bu noksanlığa değinilmekle yetinilmiştir. Taraf sıfatı bulunmadığı için de, davalı … Başkanlığı, yargılama giderlerinden sorumlu tutulmamıştır” gerekçesine dayalı olarak “HMK’nın 353/1-b.2 maddesi gereğince … Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/02/2020 tarih ve 2018/200 Esas 2020/36 Karar kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, 01011199313986 sigorta sicil numaralı davacı …’ın, dava dışı işverene ait …-… sicil numaralı işyerinde, 16/10/1993 tarihinde bir gün süre ile hizmet akdine dayalı olarak ve asgari ücret karşılığında çalıştığının tespitine,” şeklinde hüküm kurulmuştur.
Somut olayda, davacının 1 (bir) günlük hizmet tespiti isteminde bulunduğu, 16.10.1993 tarihli işe giriş bildirgesinin … Belediyesi- … ünvanlı işyerince düzenlenmiş olup Kurum kayıtlarına 01.11.1993 tarihinde intikal ettiği, davacının hizmet cetveline göre 506 sayılı Yasa kapsamında ilk hizmetlerinin 01.04.2015 tarihinde başladığı anlaşılmaktadır. Eldeki dava aslında sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemli olarak açılmış olup her ne kadar işverene davanın yöneltilmesi gerekmemekte ise de davacı tarafından işverene yöneltilmiş bir dava bulunması karşısında davalı yönünden de Mahkemece bir hüküm kurulması gerekirken hüküm kısmında davalı … Başkanlığı için “dava dışı işveren” denilmesi ve buna göre davalı … Başkanlığının yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.
S O N U Ç : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 24.03.2022 tarih ve 2021/851 Esas ve 2022/449 Karar sayılı hükmünün (II) numaralı bendinde yer “dava dışı” ibaresinin silinerek yerine gelmek üzere “davalı” ibaresinin yazılması,
Hükmün İlk Derece Mahkemesi kararı-harç giderlerine ilişkin (II-A) numaralı bendinin silinmek suretiyle yerine gelmek üzere;
“Karar tarihi itibariyle alınması gereken 54,40 TL maktu karar ve ilam harcının davalıdan alınması ile davacı tarafından yatırılan 35,90-TL peşin harç ile 35,90 TL başvuru harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
Hükmün İlk Derece Mahkemesi kararı-yargılama giderlerine ilişkin (II-C)numaralı bendinde yer alan “ davalı SGK Başkanlığından” ibarelerinin silinmek suretiyle yerine gelmek üzere “davalı … Başkanlığından” ibarelerinin yazılmasına,
Hükmün İlk Derece Mahkemesi kararı-vekalet ücretine ilişkin (II-Ç) numaralı bendinde yer alan “davalı SGK Başkanlığından” ibarelerinin silinmek suretiyle yerine gelmek üzere “davalı … Başkanlığından” ibarelerinin yazılmasına ve hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29/09/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.