Yemin Teklifi Önalım Davasında Geçerli mi? Hak Düşürücü Süreye İlişkin Yargıtay 14. HD Kararı  

Önalım nedeniyle açılan tapu iptal ve tescil davalarında hak düşürücü sürenin noter bildirimi ile başladığı, hakdüşürücü süreye ilişkin olarak yemin teklif edilemeyeceği…

---

Önalım Davasında Hak Düşürücü Süre: Noter Bildirimiyle Başlar – Yargıtay 14. HD, 2014/9798 E., 2014/13835 K.

Önalım Davasında Hak Düşürücü Süre Noter Bildirimiyle Başlar
Yargıtay’a göre önalım (şufa) davalarında hak düşürücü süre, satışın noter aracılığıyla bildirilmesiyle başlar. Öğrenme yeterli değildir. Detaylı içtihat ve karar özeti sanalhukuk.org’da.

---

🧭 Makale İçeriği

• Önalım Davasında Hak Düşürücü Sürenin Önemi
• Hak Düşürücü Süre Nasıl Başlar? Noter Bildiriminin Rolü
• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Kararı (2014/9798 E., 2014/13835 K.)
• Karardan Çıkan Sonuçlar ve Uygulamadaki Etkiler
• Sık Sorulan Sorular (SSS)
• Sonuç ve Değerlendirme

---

⚖️ Önalım Davasında Hak Düşürücü Sürenin Önemi

Önalım (şufa) hakkı, paylı mülkiyetteki bir payın üçüncü kişiye satılması durumunda diğer paydaşlara öncelikli satın alma hakkı tanır.
Ancak bu hakkın süresinde kullanılmaması halinde hak düşer. Bu nedenle sürenin ne zaman başladığı, davaların kaderini belirleyen en kritik noktadır.

---

📜 Hak Düşürücü Süre Nasıl Başlar? Noter Bildiriminin Rolü

Türk Medeni Kanunu’nun 733/3. maddesi açık bir hüküm getirir:

“Satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Bildirim tarihinden itibaren üç ay ve her hâlde satış tarihinden itibaren iki yıl içinde önalım hakkı kullanılmazsa hak düşer.”

Dolayısıyla:

• Önalan paydaşın satışı öğrenmesi değil,
• Satışın noter aracılığıyla bildirildiği tarih esas alınır.

Yargıtay da bu konuda öğrenmenin değil bildirimin esas olduğunu defalarca vurgulamıştır.

---

🏛️ Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Kararı (2014/9798 E., 2014/13835 K.)

Olay Özeti:
Davacı, taşınmazdaki payın davalıya satıldığını öğrenince önalım davası açtı. Mahkeme, davacının satıştan haberdar olduğunu kabul edip davayı süreden reddetti.

Yargıtay’ın Görüşü:

• Hak düşürücü süre noter bildirimiyle başlar.
• Satışı öğrenme tarihi bu süreyi başlatmaz.
• Hak düşürücü süreye ilişkin olarak yemin teklif edilemez.
• Noter bildirimi yapılmadan hak düşürücü sürenin işletilmesi mümkün değildir.

Sonuç:
Yargıtay, yerel mahkeme kararını bozmuştur.

📚 Karar Özeti:

“Önalım nedeniyle açılan tapu iptal ve tescil davalarında hak düşürücü süre noter bildirimiyle başlar. Noter bildirimi dışında bir öğrenme, sürenin başlamasına neden olmaz. Hak düşürücü süreye ilişkin olarak yemin teklif edilemez.”

Karar Bilgisi:
🧾 Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
📅 04.12.2014
📁 E. 2014/9798 – K. 2014/13835
📄 Kaynak: sanalhukuk.org

---

🧩 Karardan Çıkan Sonuçlar ve Uygulamadaki Etkiler

Durum Süre Başlangıcı Açıklama Noter bildirimi yapılmışsa Bildirim tarihi 3 ay + 2 yıl hak düşürücü süre işlemeye başlar Noter bildirimi yapılmamışsa Bildirim yoksa süre başlamaz Önalan davacı süresiz şekilde hak kullanabilir Öğrenme iddiası varsa Geçerli değil Öğrenme tarihi süreyi başlatmaz Yemin teklif edilirse Geçersiz Hak düşürücü süreye ilişkin yemin teklif edilemez

🔹 Sonuç olarak, mahkemeler artık “öğrenme tarihi” yerine yalnızca noter bildirimi esas almalı, aksi durumda davanın reddi doğru olmayacaktır.

---

❓ Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Önalım davasında süre ne zaman başlar?
Satışın, alıcı veya satıcı tarafından noter aracılığıyla bildirildiği tarihte başlar.

2. Satışı kendi çabamla öğrendim, süre işler mi?
Hayır. Yargıtay’a göre noter bildirimi yapılmadıkça süre başlamaz.

3. Noter bildirimi yapılmadıysa yıllar sonra dava açabilir miyim?
Evet. Hak düşürücü süre hiç başlamamış sayılır.

4. Hak düşürücü süreye ilişkin yemin teklif edilebilir mi?
Hayır. Yargıtay’a göre bu konu yemine elverişli değildir.

---

🧾 Sonuç ve Değerlendirme

Bu karar, önalım davası açarken sürenin başlangıcının nasıl belirleneceği konusunda emsal niteliktedir.
Yargıtay’ın açık vurgusuyla:

“Hak düşürücü süre, noter bildirimiyle başlar; öğrenme ile değil.”

Bu nedenle avukatlar, önalım davası hazırlarken:

• Satışın noter bildirimiyle bildirildiğini ispat etmeli,
• Eğer bildirim yapılmamışsa sürede olduklarını güvenle savunabilirler.

---

📌 Kaynak:
Yargıtay 14. HD, 04.12.2014, E. 2014/9798, K. 2014/13835
📎 sanalhukuk.org – Önalım Davalarında Hak Düşürücü Süre Noter Bildirimiyle Başlar

---

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi         

2014/9798 E.  ,  2014/13835 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Düziçi Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ : 31/10/2013
NUMARASI : 2012/396-2013/362

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 05.10.2012 gününde verilen dilekçe ile önalım hakkı nedeniyle tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 31.10.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, önalım nedeniyle tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Davacı vekili müvekkilinin, .. parsel sayılı taşınmazda paydaş olduğunu, davalının 13.03.2012 tarihinde Nuri Dinçer adına kayıtlı 2/3 payı satın aldığını belirterek önalım hakkı nedeniyle davalı adına kayıtlı iptali ile adına tescilini talep etmiştir.
Davalı, davanın süresinde açılmadığını, davacının, davalının pay alımından haberdar olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, dava konusu pay satışının 13.03.2012 tarihinde yapıldığı, davanın 05.10.2012 tarihinde açıldığı, davalı tarafından satış tarihinde öğrenildiğine ilişkin olarak davacı tarafa yönelitilen yeminin kabul edilmediği, 6100 sayılı HMK’nın 229. maddesi gereğince yeminden kaçınan kimsenin yemin konusu vakıayı ikrar etmiş sayılacağı, süresinde dava açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.
Önalım hakkı, paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmazdaki payını kısmen veya tamamen üçüncü kişiye satması halinde, diğer paydaşlara, satılan bu payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak, paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve pay satışı yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.
TMK’nun 733/3. maddesi uyarınca satışın, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi yükümlülüğü bulunmaktadır.
Satışın hak sahibine noter aracılığıyla bildirildiği tarih üzerinden üç ay ve her halde satışın üzerinden iki yıl geçmekle önalım hakkı düşer. Bu süre hak düşürücü süre olduğundan mahkemece kendiliğinden gözönünde bulundurulması gerekir.
Somut olayda; dava konusu edilen pay davalı tarafından 13.03.2012 tarihinde satın alınmış, davacı bu satışların kendisine noter vasıtasıyla bildirilmediğini belirterek iki yıllık hak düşürücü süre içinde 05.10.2012 tarihinde önalım hakkına dayanarak tapu iptali ve tescil talep etmiştir.
Yukarıda açıklandığı şekilde 4721 sayılı TMK’nın 733/3. maddesi uyarınca satışın alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi gerekir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.09.2005 günlü ve 2005/6-358-470 sayılı kararında açıklandığı üzere önalım hakkının kullanılması için süre öğrenme ile değil bildirim ile başlamaktadır. Hak sahibinin noter bildirimi dışında bir şekilde satışı öğrendiği ileri sürülerek hak düşürücü sürenin başlatılması olanaklı değildir.
Öte yandan 6100 Sayılı HMK’nın 226. maddesi gereğince tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği vakıalar, bir işlemin geçerliliği için kanunen iki tarafın irade açıklamalarının yeterli görülmediği hâller ve yemin edecek kimsenin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıalar yemine konu edilemezler.
Mahkemece, davacıya önalım nedeniyle açılan tapu iptal ve tescil davalarında hak düşürücü sürenin noter bildirimi ile başladığı, hakdüşürücü süreye ilişkin olarak yemin teklif edilemeyeceği, davanın süresi içinde açıldığı gözetilmeksizin davacının yemini eda etmediği gerekçesiyle yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, işin esası incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
04.12.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.