Velayet Hakkı Olan Anne, Küçük Çocuğun Mirasçı Olduğu Arsayı Satabilir mi?

Babası vefat eden küçük çocuğun miras kalan arsasını annesi tek başına satabilir mi? Türk Medeni Kanunu’na göre mahkeme izni şartı, süreç ve dikkat edilmesi gerekenler.

Giriş

Eşini kaybeden ve küçük çocuğuyla baş başa kalan birçok kişi, miras kalan taşınmazlar söz konusu olduğunda ciddi bir hukuki soru işaretiyle karşılaşır: “Ben veliyim, çocuğum adına kayıtlı arsayı satabilir miyim?”

Cevap basit ama önemlidir: Hayır, doğrudan satamazsınız. Türk hukuku, küçük çocukların malvarlığını korumak amacıyla bu tür işlemlere özel güvenceler getirmiştir.

Küçük Çocuk Nasıl Mirasçı Olur?

Türk Medeni Kanunu’nun 495. maddesi uyarınca çocuklar, anne veya babalarından birinin ölümü halinde yasal mirasçı sıfatını kazanır. Miras payı oranında taşınmaz, tapu sicilinde doğrudan çocuk adına tescil edilir ya da çocuk hisseli tapu maliki konumuna gelir.

Bu noktadan itibaren söz konusu mülk çocuğun kişisel malvarlığıdır. Anne, velayet hakkına sahip olsa dahi bu mal üzerinde serbestçe tasarruf edemez.

Velayet Hakkı Satış Yetkisi Vermez

Velayetin kapsamı Türk Medeni Kanunu’nun 339–351. maddelerinde düzenlenmiştir. Velayet; çocuğun kişisel bakımı, eğitimi ve temsili gibi konuları kapsar. Ancak çocuğun taşınmaz malları üzerindeki tasarruf işlemleri bunun dışında tutulmuştur.

TMK Madde 462 açıkça şunu söyler:

“Veli, küçüğün taşınmazlarını hâkim izni olmadan devredemez ve bunlar üzerinde sınırlı aynî hak kuramaz.”

Bu hüküm gereğince arsa, tarla, ev veya hisseli taşınmaz gibi gayrimenkuller için satış öncesinde mutlaka mahkeme izni alınması zorunludur.

Hangi Mahkemeye Başvurulur?

Başvurulacak mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi‘dir. Çocuğun yerleşim yeri ya da taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine dilekçeyle başvurulur.

Mahkeme inceleme sürecinde şunları değerlendirir:

Satışın çocuğun yararına olup olmadığı
Taşınmazın gerçek piyasa değeri (bilirkişi tespiti)
Satış bedelinin nasıl korunacağı

Mahkeme; satışa izin verirken satış bedelinin çocuk adına vadeli mevduat hesabına yatırılması ya da belirli bir amaca özgülenmesi şartını da koyabilir. Hatta bazı durumlarda satışın açık artırma yoluyla yapılmasına hükmedebilir.

Mahkeme İzni Alınmadan Satış Yapılırsa Ne Olur?

İzin alınmadan gerçekleştirilen satış işlemi hukuken geçersiz (butlan) sayılabilir. Çocuk ergin olduğunda, yani 18 yaşına girdiğinde:

Tapu iptal ve tescil davası açabilir,
Satıştan doğan zararlarını tazminat yoluyla talep edebilir,
Anne hakkında hukuki ve cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

Bu riskler hem alıcı hem de satıcı açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Dolayısıyla taşınmazı satın almak isteyen üçüncü kişilerin de mahkeme izni olup olmadığını kontrol etmesi büyük önem taşır.

Uygulama Örneği

Senaryo: Ahmet Bey 2022 yılında vefat etmiştir. Geride eşi Fatma Hanım ve 8 yaşındaki oğlu Mert kalmıştır. Mirasta yer alan 500 m² arsa, yasal miras payları oranında tapuya işlenmiş; Fatma Hanım’a %50, Mert’e %50 hisse tescil edilmiştir.

Fatma Hanım arsayı satmak istemektedir.

Kendi hissesi (%50): Mahkeme iznine gerek yoktur, doğrudan satabilir.
Oğlu Mert’in hissesi (%50): Sulh Hukuk Mahkemesi’nden izin almadan satış yapamaz.

Süreç Adım Adım

Sulh Hukuk Mahkemesi’ne izin talebi dilekçesi verilir.
Mahkeme gerekirse bilirkişi görevlendirir.
Taşınmazın rayiç değeri tespit edilir.
Mahkeme satışa izin kararı verir (veya reddeder).
İzin kararıyla birlikte tapu müdürlüğünde satış işlemi gerçekleştirilir.
Satış bedeli, mahkemenin belirlediği şekilde çocuk adına güvence altına alınır.

Küçük Çocuğa ait taşınmazın satışı için TMK m. 462 uyarınca mahkeme izni talebi dilekçe örneği.

… SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE

DAVACI (VELİ):
Ad Soyad : [Anne Adı Soyadı]
T.C. Kimlik No : [_]
Adres : [Açık Adres]
Telefon : [_]

KÜÇÜK (MİRASÇI):
Ad Soyad : [Çocuğun Adı Soyadı]
T.C. Kimlik No : [__]
Doğum Tarihi : [GG/AA/YYYY]

KONU: Küçük [Çocuğun Adı]’na ait taşınmazın satışı için TMK m. 462 uyarınca mahkeme izni talebi.

AÇIKLAMALAR

1. Mirasçılık Durumu

Eşim [Babanın Adı Soyadı], [ölüm tarihi] tarihinde vefat etmiştir. Geride yasal mirasçı olarak ben ve [yaş] yaşındaki oğlum/kızım [Çocuğun Adı] kalmaktayız. Bu duruma ilişkin veraset ilamı dilekçe ekinde sunulmaktadır.

2. Taşınmazın Durumu

Miras paylaşımı neticesinde;

İli / İlçesi : [……………………]
Mahallesi : [……………………]
Ada / Parsel : [……… / ………]
Yüzölçümü : [……… m²]
Niteliği : [Arsa / Tarla / Bağ / Bahçe vb.]
Çocuğun Hissesi : [……… / ………]

taşınmaz, küçük [Çocuğun Adı] adına tapu siciline tescil edilmiştir.

3. Satış Talebi ve Gerekçesi

Söz konusu taşınmazın satılması gerekmektedir. Satış geliri aşağıdaki amaçla kullanılacaktır:

(Uygun olanı seçin veya duruma göre düzenleyin)

[ ] Çocuğun eğitim giderlerinin karşılanması
[ ] Ailenin temel geçim ihtiyaçlarının giderilmesi
[ ] Çocuğun sağlık giderlerinin karşılanması
[ ] Taşınmazın bakımının mümkün olmaması nedeniyle değer kaybının önlenmesi
[ ] Diğer: [……………………………………………………]

Taşınmazın tahmini piyasa değeri yaklaşık [……… TL] olup mahkemenizce bilirkişi incelemesi yaptırılmasını talep etmekteyim.

4. Satış Bedelinin Güvenceye Alınması

Satış bedelinin tamamının küçük [Çocuğun Adı] adına, [banka adı] bankasında açılacak vadeli bir hesaba yatırılmasını ve bu hesabın küçüğün ergin olmasına kadar bloke edilmesini kabul etmekteyim.

HUKUKİ DAYANAK

Türk Medeni Kanunu md. 342, 352, 462; HMK ilgili maddeleri.

DELİLLER

Veraset ilamı (fotokopi)
Tapu senedi / tapu kaydı
Nüfus cüzdanı fotokopileri (anne ve çocuk)
Ölüm belgesi
Bilirkişi incelemesi (mahkemece yaptırılması talep olunur)
Sair her türlü yasal delil

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Küçük [Çocuğun Adı]’na ait yukarıda belirtilen taşınmazın satışına izin verilmesine,
Satış bedelinin küçük adına güvence altına alınmasına ilişkin gerekli tedbirlerin alınmasına,
Yargılama giderlerinin tarafımıza yüklenmemesine

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

Tarih: …/…/20…

Veli (Anne) Adı Soyadı
İmza: _______

EKLER:

[ ] Veraset ilamı
[ ] Tapu senedi / tapu kaydı örneği
[ ] Ölüm belgesi
[ ] Nüfus cüzdanı fotokopileri

Sık Sorulan Sorular

Anne velayete sahipse neden izin gerekiyor?
Velayet çocuğun kişisel haklarını korumayı amaçlar; mal varlığının korunması ise ayrı bir güvenceye tabidir. Bu iki kavram birbirinden bağımsızdır.

Baba değil, anne vefat ettiyse kural değişir mi?
Hayır. Vefat eden ebeveyn kim olursa olsun, küçük çocuk adına kayıtlı taşınmazların satışında aynı kural geçerlidir.

Taşınmazı kiralamak da izin gerektiriyor mu?
Uzun süreli kira sözleşmeleri (genellikle 3 yılı aşanlar) da mahkeme iznine tabi olabilir. Kısa süreli kiralar için farklı değerlendirme yapılabilir; bir avukata danışmanız önerilir.

Sonuç

Küçük çocuğun miras kalan taşınmazını satmak isteyen veli anne veya baba, Sulh Hukuk Mahkemesi’nden izin almak zorundadır. Bu zorunluluk, çocuğun malvarlığını korumaya yönelik emredici bir hukuk kuralıdır ve devre dışı bırakılamaz.

Hukuki süreçte destek almak için bir aile hukuku avukatına danışmanızı şiddetle tavsiye ederiz.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımaz.

İlgili

SANAL HUKUK sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.