Boşanmada Maddi Manevi Tazminat Nedir? Şartları ve Yargıtay Kriterleri (2026)

Boşanma davasının ferisi niteliğindeki en sık talep edilen kalemlerden biri tazminattır. Ancak uygulamada tazminatın “otomatik” verileceği yönünde yaygın bir yanılgı var — oysa TMK m.174, hem maddi hem manevi tazminat için kesin şartlar öngörür ve hakim miktarı belirlerken kanunun çizdiği somut ölçütlere bağlıdır.

Maddi Tazminatın Şartları (TMK m.174/1)

Kanun metni açıktır: mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Bunun için üç koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: talep eden kusursuz ya da karşı taraftan daha az kusurlu olmalı, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen bir menfaat kaybı yaşanmış olmalı, ve bu kayıp ile boşanma arasında nedensellik bağı bulunmalıdır. Başka bir sebepten kaynaklanan kayıplar maddi tazminat kapsamına girmez.

Mevcut menfaat, evliliğin sağladığı somut ekonomik güvenceyi; beklenen menfaat ise evlilik sona ermeseydi ileride elde edilecek olası kazanımları ifade eder. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin bir kararında, ev işlerinin yürütülmesi ve çocuk bakımının üstlenilmesi gibi parayla doğrudan ölçülemeyen katkıların da mevcut ve beklenen menfaat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, düzenli bir gelirin bulunmayışının tazminat talebini ortadan kaldırmayacağı, yalnızca miktarın belirlenmesinde dikkate alınabilecek bir ölçüt olduğu vurgulanmıştır.

Manevi Tazminatın Şartları (TMK m.174/2)

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir. Manevi tazminatın amacı, ihlal edilen kişilik hakkının yol açtığı ruhsal dengesizliği ve manevi değerlerdeki eksilmeyi bir ölçüde telafi etmektir — bir tarafın zenginleşmesine yol açacak miktarda tazminat takdiri, kurumu amacından saptırır.

Miktarın Belirlenmesinde Hakimin Dikkate Aldığı Ölçütler

Yargıtay içtihadına göre hakim, tazminat miktarını saptarken tek taraflı değil çift yönlü bir değerlendirme yapmak zorundadır: bir yandan kişilik hakları zedelenen tarafın ekonomik ve sosyal durumunu, boşanmada kusuru bulunup bulunmadığını ve varsa kusur derecesini, fiilin ağırlığını; öbür yandan da kişilik haklarına saldırıda bulunanın kusur derecesini ve ekonomik-sosyal durumunu göz önünde bulundurmalıdır. Bu dengeleme gözetilmeden, salt bir tarafın durumuna bakılarak verilen kararlar bozma sebebi sayılmaktadır — nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ölçülülük ilkesine uygun olmayan fazla tazminat takdirini TMK m.4’teki hakkaniyet ilkesine aykırı bularak bozmuştur.

Taraflar arasındaki ekonomik dengesizlik tek başına belirleyici değildir; asıl belirleyici olan kusur oranı ile fiilin ağırlığı arasındaki makul orandır. Paranın alım gücü, kişilik haklarına yapılan saldırının niteliği ve ihlal edilen mevcut-beklenen menfaat birlikte değerlendirilir.

Eşit Kusur Halinde Tazminat İstenebilir mi?

Hayır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre eşit kusurlu eş ne maddi ne de manevi tazminat talep edebilir; kanun açıkça “kusursuz veya daha az kusurlu taraf” ifadesini kullanır. Tazminat talebinde bulunan tarafın, karşı taraftan daha az kusurlu olduğunu ispatlaması gerekir.

Tazminat Ne Zaman ve Nasıl Talep Edilir?

Maddi ve manevi tazminat, boşanmanın ferisi olduğundan boşanma davası içinde talep edilebileceği gibi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıllık süre içinde ayrı bir dava ile de istenebilir (TMK m.178). Bu süre hak düşürücüdür. Tazminat taleple bağlıdır — hakim, talep edilmeyen bir kalemi kendiliğinden hükme bağlayamaz, talep edilen miktarı da aşamaz. Anlaşmalı boşanma protokolünde tazminat talebinden feragat edilmesi halinde, bu feragat yalnızca boşanmanın feri niteliğindeki alacakları kapsar; mal rejiminin tasfiyesinden doğan talepler bu feragatin dışında kalır.

sanalhukuk.org editörü — Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.