Fazla Çalışma Nedir?

  • Haftalık 45 saatin üstünde yapılan çalışmaya fazla çalışma denir.
  • Fazla çalışma ücreti %50 zamlı alınır.
  • İşçi talep ederse fazla çalışmalarının karşılığında serbest zaman kazanabilir. İşveren talep edemez. Serbest zamanda da aynı oranlarda serbest zaman kazanılır.%25/%50
  • Bir yıllık fazla çalışma 270 saatten fazla olamaz.

Fazla Sürelerle Çalışma

  • Haftalık 45 saatin altında çalışan işyerlerinde haftalık çalışma süresi ile 45 saatin arasındaki çalışmaya fazla sürelerle çalışma denir.
  • Fazla sürelerle çalışma ücreti %25 zamlı alınır.
  • Fazla sürelerle çalışma ile Fazla çalışma birbirinden farklı kavramlar olup işçinin alacağı ücret de farklılık göstermektedir.

Fazla Çalışma Yaptırılamayacak Haller

  • Gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.
  • 18 yaşını doldurmamış işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.
  • Kısmı süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.
  • Gebe ve emziren işciye fazla çalışma yaptırılamaz.
  • Maden ve yeraltı işçilerine fazla çalışma yaptırılamaz.
  • Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.
  • Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.
  • İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir.
  • Yargıtay, yıllık ikiyüzyetmiş saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.
  • Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı yasada emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.
  • 4857 sayılı İş Kanununun 41. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.
  • Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.
  • Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir. Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

Gece Çalışması

  • İş Kanunu, Md. 69/3’a göre işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez.
  • Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da, günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekmektedir. Yargıtay kararları da bu yöndedir.

Yıllık 270 Saatten Fazla Çalışma Halinde

  • Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41. maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir.
  • İş Kanunu, Md. 41/3’e göre
  • İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır ( Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.
  • Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.
  • Mahkemece hüküm altına alınan fazla çalışma ücreti alacağının brütten nete çevrilmesi sırasında gelir vergisi ve damga vergisi yanında % 14 oranında Sosyal Güvenlik Kurumu işçi payı ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca % 1 oranında işsizlik sigortası priminin de düşülmesi gerekir.

EMSAL YARGITAY KARARLARI

24 saat çalışma 24 saat dinlenme usulüyle çalışan işçinin fazla mesai hesabı nasıl yapılır?

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Fazla çalışma ücreti hesabının tamamen yazılı delil niteliğindeki giriş-çıkış kayıtlarına göre yapılması durumunda fazla çalışma ücretinden indirime gidilmemelidir.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Bahşiş ücretin eki olmayıp ücretin kendisi mahiyetinde olduğundan fazla çalışma ücretine bahşişler de eklenmeli buna göre saat ücreti belirlenmek suretiyle hesaplama yapılmalıdır.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Günlük çalışma süresinin 11 saati aşması “yasak çalışma” kapsamında değerlendirileceğinden, bu durum davacıya haklı fesih imkanı tanır.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Mevsimlik İşçi Kıdem ve İhbar Tazminatı Alacaklarını Belirsiz Alacak Davası Olarak Açabilir.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

İşçinin fazla mesai ücretinin kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmemesi veya ödenmemesi haklı bir fesih sebebidir.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Şantiye şefi, çalışma düzenini kendisinin belirlemesi, üzerinde çalışma koşullarını düzenleyen amirinin olmaması, projeyi sevk ve idare eden kişi olması nedeniyle fazla mesai ücreti talep edememez.

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

Fazla çalışma yapılması için işçinin onayının alınması zorunludur.

 — 0 yorum

YAZILARİŞ HUKUKU

İş Hukukunda Fazla Çalışma

 — 0 yorum

YARGITAY KARARLARI

Fazla çalışma alacağında hakkaniyet indirim oranının ½ olarak belirlenmesi fazla olup Yargıtayın istikrar kazanmış uygulaması ile bağdaşmamaktadır.

İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

YARGITAY KARARLARIİŞ HUKUKU

İşverence kotaya bağlı yapılan prim ödemesi fazla çalışma ücreti yerine geçmez.

POPÜLER YAZILAR & SAYFALAR